чек I предел, граница, рубеж; чек кой- ограничивать; ставить предел; чек ара граница; чек аралык пограничный; чек арачы пограничник; мурдагы чектеринде воен. на прежних рубежах; бул ийгилик - чек эмес это достижение не предел; чектен ашык чрезмерный. чек II чек. чек III окрик на коз. чек IV ак чек см.чечек. чек- V тянуть, тащить; курить или закладывать в рот (табак); макорке чек- курить махорку; курить самокрутку; тамеки чек- курить табак; чылым чек- курить кальян; насыбай чек- закладывать насвай под язык; сапар чек- отправляться в путь, в путешествие; азап чек- испытывать мучения, мучиться; жапа чек- пострадать (напр. от стихийного бедствия); жапа чеккендердин саны азырынча билине элек число пострадавших пока не определено; машакат чек- испытывать затруднения; тамаша чек- любоваться. чек- VI 1. надбить кончик; жумуртка чек- надбить яйцо; наштар менен чегип, сары сууларын агызам я проколю (нарыв) ланцетом и выпущу сукровицу; 2. перен. действовать (при расспросах) намёками, обиняком, осторожно; чегип сурап көр ты попробуй потихоньку (обиняками) порасспросить; болгон кептерди чегип билип ал разузнай потихоньку, о чём говорилось; тегирмен чек- ковать мельничный жёрнов. чек- VII 1. запрягать (в телегу, в сани); атка чек- запрячь лошадь; атка чексе, аркырайт арабасы, чанасы стих. когда запрягут лошадь, мчатся их телеги, сани; 2. включать в работу, поручать дело; "сугатка чык" деп, мени сугатка чекти мне поручили поливать (посевы), сказав, мол, выходи на полив; ишке чегип включив кого-л. в работу.
Iзат.1. Мамлекеттин же кандайдыр бир ээликтеги жердин ага тиешелүү экендигин белгилөөчү чети, белгиси. Кыраан Манас — жаш бала, Чегине келди жеринин, Четине келди элинин («Манас»).
2. Андан ашып же өтүп кетиши ылайыктуу эмес деп эсептелген шарт, чен, өлчөм, убакыт, белгилүү бир норма. Уйку, тамактануу—баарына чек коюлду (Бейшеналиев). Күн узарып чегине жеткенде өсүмдүктөр урук байлайт (Убукеев). Келе турган күндөрүн, Жыйырма беш күнгө чек кылып («Семетей»).
♦Чекара — жанаша турган мамлекеттердин же кандайдыр бир ээликтеги жерди территориялык жактан бири-биринен бөлүп туруучу сызык, тилке; эки чектин аралыгы. Чек араны коргогон, Эл тынчтыгын ойлогон, Болсом экен сакчы дейт (Осмонкул). Чекарачы—мамлекеттин чек арасын кайтарып, кызмат кылуучу аскер кызматчысы.
ЧЕКIIзат.1. Белгилүү сумманы алуу же башка жакка которуу үчүн банкыга көрсөтүлүүчү (берилүүчү) документ. Чекти жаңы кассирдин наамына жаз (Каимов).
2. Товардын төлөө баасы жазылып, кассага көрсөтүлүүчү квитанция жана магазиндин кассасы сатып алуучудан акча алгандыгын белгилеп берилген кагаз.
ЧЕКIIIэтиш.1. Унааны арабага, чанага ж. б. кошуу. Ар биринде бир кетмен, Кээ бирөө чеккен араба (Осмонов).
2. Кандайдыр бир жумуш иштөөгө кошуу, дайындоо, белгилөө, жиберүү. [Ал ишке] өзүн баштап мугалимдерди чегем (Сыдыкбеков).
3. Тамеки тартуу, чылым тартуу, насыбай атуу. Эч кимиң командасыз мылтык атпа, Чекпесин тамекини эч бириңер (Үмөталиев). Атам укалаган насыбайынан чеге кетти (Жантөшев).
4. Азапка, жапага ж. б. туш келүү, кабылуу, дуушар болуу; сапар, жол ж. б. тартуу, баштан өткөрүү. Ошондо Бүбүя да кунга кетти, Жазыксыз жашын төгүп, азап чекти (Турусбеков). Сайраган булбул элем, жапа чектим (Шимеев). Кандайдыр сапар чегип баратканыңа түшүнүп турам, балам, — деди [кемпир](Жантөшев).
ЧЕКIVэтиш.1. Кандайдыр катуу нерсени ургулап оюу, из түшүрүү, кандайдыр бир жерин кетип оюу. Ташты чегип кынаган, Бир-бирине улаган (Үмөталиев). Тегирменчи бизди эле күтүп тургансып, ташын оодарып, чегип жаткан экен («Жаш ленинчи»).
2.өт. Астыртан сыр билгизбей сурап көрүү, билмексен болуп билип алууга аракет кылуу. Ышкынаалы чегип сураган менен пайда чыкпасын билген соң, өтө аярлап калды (Байтемиров).
ЧЕКVсырд. Эчкини кайырганда, айдаганда ж. б. колдонулат.
Чек (Cheque) —Платежный инструмент, содержащий ничем не обусловленное письменное распоряжение чекодателя банку уплатить держателю чека, указанную в ней сумму и, предъявленный к оплате в течение срока, установленного законодательством. Чекодателем является юридическое или физическое лицо, имеющее денежные средства в банке, которыми он вправе распоряжаться путём выставления чеков; держателем чека является юридическое или физическое лицо, в пользу которого выдан чек.
check (noun)
A written order on a bank to pay a sum of money from funds in an account. Checks show the name of the company or individual receiving payment, the signature and account number of the person issuing the check, the payment amount and the current date. Checks usually are numbered in sequence.
м. чек (магазиндин кассасы сатып алуучудан акча кабыл алгандыгы үчүн берилген кагаз); выписать чек чек жазып берүү; выбить чек чек уруу, чек уруп берүү (сатып алуучуга кассадан берилген чек); платить по чеку чек менен төлөө (чек боюнча төлөө).
Чек (Cheque) —Чек берүүчүнүн банкка, чекте көрсөтүлгөн жана мыйзам актыларында белгиленген мөөнөт ичинде төлөөгө сунушталган сумманы чек ээсине төлөп берүүсү боюнча, эч нерсе менен шартталбаган кат жүзүндөгү буйруусун камтыган төлөм инструменти. Банкка салынган акча каражаттарына ээ юридикалык жак же жеке адам чек берүүчү болуп саналат, ал акча каражаттарын чектерди берүүаркылуу пайдаланууга укуктуу; анын пайдасына чек берилген юридикалык жак жана жеке адам чек ээси болуп эсептелет.
Бул этиш сөздүн түрк тилинде 43 мааниси бар (ТРС 1994:177-178), ал эми кыргыз тилинде болгону 4 маанини билдирет (КТС 2010:1318). Ушундан улам бул сөздүн азыркы кыргыз тилинде унутулуп калган маанилерин түрк тилинен табууга болот. Мисалы, «Эр чекишпей бекишпейт» деген макалдагы «чек» этишинин кош мамилелик формасы болгон «чекиш» сөзү түрк тилинде «1. ссориться, спорить, оспаривать; переругиваться; пререкаться; 2. пускать в ход (ножи и т.п.), поднимать друг на друга (нож и т.п.), замахиваться, угрожать друг другу (ножами и т.п.)» деген маанилери бар (ТРС 1994:177). Муну эске алганда, жогорудагы макалдын бүдөмүк мааниси айкын боло түшөт. Ушул сыяктуу эле эчкини айдаганда, чакырганда колдонулуучу «чек» деген сырдык сөз түрк тилинде «приводить в движение, двигать» деген маанини билдирет (ТРС 1994:177).
ЧЕК (англ. cheque, check ) – баалуу кагаз, чек берүүчүнүн банкка чекти кармоочуга анда көрсөтүлгөн акчаны төлөп берүүсү тууралуу эчтемке менен шартталбаган жазуу жүзүндөгү буюртмасы. Ч. төлөп берүүгө мыйзамда аныкталган мөөнөттүн ичинде көрсөтүлүүсү тийиш.
ЧЕК (англ. cheque, check ) – баалуу кагаз, чек берүүчүнүн банкка чекти кармоочуга анда көрсөтүлгөн акчаны төлөп берүүсү тууралуу эчтемке менен шартталбаган жазуу жүзүндөгү буюртмасы. Ч. төлөп берүүгө мыйзамда аныкталган мөөнөттүн ичинде көрсөтүлүүсү тийиш.
чека I ж.тех. чека (дөңгөлөктү ж.б. огунан чыгарбай кармоочу, окко сайылган шиш). чека II ж.нескл.ист. (Чрезвычайная комиссия по борьбе с контрреволюцией, саботажем и спекуляцией) Чека (Контрреволюцияга, спекуляцияга жана саботажга каршы күрөшүүчү чрезвычайная комиссия).
АКЦЕПТЕЛГЕН ЧЕК – банк акцепти бар чек ; андагы көрсөтүлгөн акчанын сатып алуучунун эсебине түшөө рүн кепилдейт. Каржы органдарына бюджет кирешелерин байланыш ишканалары аркылуу кайтарып берүүдө, бюджеттик уюмдардын товарлар жана кызмат көрсөтүүлөр үчүн бирөңчөй эсептешүүлөрүндө колдонулат.
м. чекан (1. металлдан жасалган нерселердин - монеталардын, медалдардын ж.б. бетине сүрөттөрдү чуңкурайтып басуу үчүн колдонулуучу штемпель; 2. металлдын бетине согуп сүрөт түшүргүч курал).
несов. что 1. согуу, согуп чыгаруу, согуп сүрөт түшүрүү (бетине чуңкурайтып согуп сүрөт түшүрүп, металлдан ар түрдүү кооз нерселер чыгаруу); чеканить медали медаль согуу; 2. перен. тактап айтуу, ачык айтуу, ачык так айтуу; чаташтырбай, так иштөө; чеканить слова сөздү ачык, так айтуу; чеканить шаг чаташтырбай так арыштоо; 3. с.-х. чеканкалоо (тез өсүп жетилиши үчүн өсүмдүктөрдүн эң үстүңкү бутактарын кесип коюу); чеканить хлопок пахтаны чеканкалоо; чеканить виноград жүзүмдү чеканкалоо.
ж. 1. согуу, согуп чыгаруу, тыйын согуу, согуп сүрөт түшүрүү; чеканка монеты монета согуп чыгаруу; 2. с.-х. чеканка, чеканкалоо; чеканка хлопка пахтанын чеканкасы, пахтаны чеканкалоо; 3. (узор на металле) сүрөт, оюу (металлдан жасалган нерселердин бетине оюлган сүрөт); ружьё с золотой чеканкой алтын оймолуу мылтык.
ЖОЮЛГАН ЧЕК – ал коюлган банк тарабынан төлөнгөн чек. Чекти төлөө же «эске алуу» менен банк чектин бетине же аракасына өзүнүн индосаментин басат. Ж. ч. жүгүртүүгө жатпайт.
(Saxicola) котурепейлер; таркылдактар тукумуна кирүүчү, чакчыгайларга жакын чымчыктардын бир уруусу, мунун кыйла түрү белгилүү: чекан-каменка — чакчыгай котурепей, ч. луговой (S. ruberta) — шалба котурепейи, ч.-плешанка — ак төбөл котурепей, ч.- плясун — сорондок котурепей, ч. черно- бурый — кара боор котурепей, ч. черноголовый (S. torquata) — кара баш котурепей, ч. черный — кара котурепей, чеканчик луговой — к. ч. луговой, ч. черногорлый — кара тамак котурепей ж. у. с.
Жанаша турган мамлекеттердин же кандайдыр бир ээликтеги жерди территориялык жактан бири-биринен бөлүп туруучу сызык, тилке, эки чектин аралыгы. Чек араны коргогон, Эл тынчтыгын ойлогон, Болсом экен сакчы дейт (Осмонкул).
ЧЕК БЛАНКАСЫ – чек жазып берүү үчүн басмакана ыкмасы менен даярдалган документтин түрү. Ч. б-нын төмөндөгүдөй милдеттүү реквизиттери болуусу тийиш: текстке кошулган «чек» аталышы; төлөөчүгө дайындуу акча суммасын төлөп берүү тапшырмасы; төлөөчүнүн аталышы, төлөм жүргүзүлүүсү керек болгон эсептин номуру; төлөм валютасына көрсөтмө; чектин толтурулган күнү жана жери; чек берүүчүнүн коюлган колу; ал эми чек юридикалык жактын атынан берилсе, ошондой эле анын мөөрү. Чектин дарек-дайыны кол менен толтурулушу да мүмкүн.
КАЙТАРЫМ ЧЕК – туура эмес толтурулган документтерди төлөп берген учурларда төлөөчү банктын – эсеп палата мүчөсүнүн пайдасына жазылып берилген чектин өзгөчө түрү.
чеке I 1. лоб, виски; сойгону - улак теке, тартканы - кулак, чеке погов. зарезал он молодого козла (это уже не почёт), подал он ухо и лоб (вот так угостил!); сеждеге чекесин коюп положив (молитвенный) земной поклон; колун чекесине серепчилей карады он посмотрел из-под ладони (приставив ладонь ко лбу); чал карады буларга, чекеге колун калкалап стих. старик смотрел на них из-под ладони; тебетейин чекесине кыйшайта кийди он надвинул шапку на лоб; ак чеке звёздочка (на лбу лошади); чекесинде агы бар, нокто кескен тагы бар фольк. на лбу у него есть белое, натёртый недоуздком след есть; көк чеке звёздочка на лбу сивой лошади; 2. край, сторона; чеке жер южн. окраина; айтып отуруш кыйын, ата, чекесин өзүңүз көрдүңүз эле го! рассказывать, отец, трудно, частично (краешек) вы сами ведь видели!; чекесин көр- хоть одним глазком увидеть; принять в чём-л. хотя бы малое участие; тамашанын чекесин кере кетүүгө болобу? можно хотя бы одним глазком взглянуть на увеселение? сыйдын чекесин көрө кетсеңиздер болот эле было бы хорошо, если бы вы отведали угощения (даже не участвуя в нём с начала до конца); чеке-жакалары урай баштады (у строения) края начали обваливаться; чекесинен всех подряд; чекесинен сүйрөп өлтүрүп турган всех подряд убивали; как чеке бодрый, проворный, резвый; көркөм күлүк Көктеке - жылкыдан башка как чеке фольк. красивый скакун Коктеке самый резвый среди коней; как чекенин катыны так говорят о том, кто постоянно выигрывает в альчики, кто очень увлекается игрой в альчики; чекеге чертип по строгому отбору; чекеге чертип туруп алат принимают по строгому отбору (напр. в вуз); мени бирөө би? а разве меня кто-нибудь посмеет пальцем тронуть? чеке тер менен в поте лица; кызыл чеке болуп уруш- драться до крови; ожесточённо, остервенело драться; мүлк талашып, кызыл чеке болуп салгылашып поссорившись из-за имущества и остервенело колошматя друг друга; чеке жылыт- или чеке жибит- или чекени жайдары кыл- или чеке торсойт- доставить удовольствие, порадовать (напр. хорошей работой, содействием и т. п); чекени жайдары кылды он порадовал; он доставил удовольствие; кордукту көп көрдүм, бирок чекем жылый элек я много претерпел и пока ещё радости не видел; чекени жибите коё албас толку от него не будет; иштери чеке жылытарлык эмес их работа никого не удовлетворит; ал кимдин чекесин жибите коёр экен! кому это доставит удовольствие (да никому) !; чекебиз тердеген жок нам удовольствия не доставило; нам пользы (от этого) было мало; кайсы чеке торсойтушту? какая от них польза?, что они сделали полезного? кого и чем они порадовали? чекеси торсойгон жок радости он не имел; чекеси тырышып кетти он нахмурил лоб; чекеге тийген камчы болду (это) больно ударило; чеке бел кое-какие места, краешки; сакалдын, муруттун, чачтын чеке белин ал- немного подбрить и подстричь; немного привести в порядок бороду, усы, голову (где подбрить, где подстричь); арык-торук койлорду кыштоонун чеке белине откорот хромых и заплошалых овец он пасёт около зимовки (далеко не гоняет); сырдын чеке белин чыгардым я сделал тонкий намёк; чекеге чабарлар коноводы, заправилы; кара чеке южн.то же, чточиге II. чеке II ир.южн. сыворотка, капающая при отжимании сюзьмы.
зат.1. Баш сөөктүн үстүнкү бет жак бөлүгү, маңдай. Биздин арык казгандар Чекеси тердеп суу аккан (Турусбеков).
2. Кандайдыр бир нерсенин чети, бир тарабы, бөлүгү. Кийиз сатсаң айлыңа сат, бир чекесин жамына жат (макал).
♦Чекесижылыбоо — кандайдыр бир нерсеге ыраазы болбоо, жакшылык көрбөө, жарыбай калуу. [Кулбаш] нечен жылдар бою байларда чейрекер болуп жүрүп чекеси жылыбады (Абдукаримов). Кызылчекесолуу — талашып-тартышуу, кызыраңдашкан абалга жетүү. Кызыл чеке болушуп, Уюштуруп тарапты (Маликов). Кызыл чеке болуп өтүлгөн сабактарды талкуулашасың (Бөкөнбаев). Чекегечертиптуруп — тандап, абдан тандап туруп. Сендей жакын көргөн иниме аялды чекеге чертип жүрүп алып берем (Каимов). Чеке-бели — чет жакасы. Сырдын чеке-белин чыгардым (Жантөшев). Чекесинечертеалбоо — тие албоо, ура албоо. Чекесинебүткөн — бар болгону, башка жок. Өзү чекеме бүткөн жалгыз ат (Элебаев).
1. Баш сөөктүн үстүнкү бет жак бөлүгү, маңдай. Биздин арык казгандар, Чекеси тердеп суу аккан (Турусбеков). 2. Кандайдыр бир нерсенин чети, бир тарабы, бөлүгү. Кийиз сатсаң айлыңа сат, бир чекесин жамына жат (макал). 3. диал. Өңү каралжын келип, майда бутак алып, корумдардын арасына чыгып, май айында гүл төгүп, июлда мөмөсү быша турган жыгач өсүмдүгүнүн аты.
Бар болгону, турганы, жападан жалгыз. Карыганымда чекеме бүткөн жалгыз уулум чогоол өссө кандай (Сыдыкбеков). В.: Чекесине бүткөн. Зарыл ата-энесинин чекесине бүткөн жалгыз кызы (Өмүрбаев).
Тие албоо, эч даай албоо, жакын жолой албоо. Тиймек түгүл, чекеге черте албайсыз (Байтемиров). Баса, баягыда Васъка деген жигит: «Эми сизди чекеге черте албайт», - деп эмне үчүн айтты? (Саатов).
Тие албоо, эч даай албоо, жакын жолой албоо. Тиймек түгүл, чекеге черте албайсыз (Байтемиров). Баса, баягыда Васька деген жигит: «Эми сизди чекеге черте албайт», – деп эмне үчүн айтты? (Саатов). В.: Чекесине черте албоо. – Чочуба, жездемди эч ким чекесине черте албайт, мен барда (Бейшеналиев). Чекесине чертпөө. Чекесине чертпейм, мен аларды сөз менен эле жыгам (Тойбаев).
Жакшылап байкап, эң мыктысын ылгап, тандап туруп. Чекеге чертип туруп кыз алам дечү эмес белең? (Байтемиров). Сендей жакын көргөн иниме аялды чекеге чертип туруп алып берем (Каимов). В.: Чекесинен чертип туруп. Андан көрө аскерде жүргөндө чекесинен чертип туруп бир кызга таанышып алышы мүмкүн (Акматов).
Жүрөктү өйүгөн, тынчын алган, кедерги болгон каргаша, каскак, тоскоолдук. Сен да менин чекеме чыккан чыйкансың (Байтемиров). - Кайдан чыккан бу Сабырбек деген балакет? Чекеңерге чыккан чыйкан го! (Абдыраманов).
Жүрөктү өйүгөн, тынчын алган, кедерги болгон каргаша, каскак, тоскоолдук. Сен да менин чекеме чыккан чыйкансың (Байтемиров). – Кайдан чыккан бу Сабырбек деген балакет? Чекеңерге чыккан чыйкан го! (Абдыраманов). В.: Чекеге бүткөн чыйкан. – Магаза Масанчиндин полку душмандын чекесине бүткөн чыйкан болуп, душмандын ойронун чыгарган эле (Сасыкбаев). Чечекейине чыккан чыйкан. Мойдун деген бечаралардын чечекейине чыккан чыйкан болду (Сыдыгалиев). Чыйкан болуу. Сен атам замандан бери адам менен жан-жаныбарлардын шоруна чыйкан болуп чыктың го (Жигитов).
Ыраазы болорлук, алымсынарлык, көзгө көрүнөрлүк, ынанарлык. Бул эки мекеме райондун чарбаларына чеке жылытарлык таасир да, жардам да көрсөтө албай келе жатат («Чалкан»). Куюучу линия да чеке жылытарлык иштебейт («Ала-Тоо»).
Ыраазы болорлук, алымсынарлык, көзгө көрүнөрлүк, ынанарлык. Бул эки мекеме райондун чарбаларына чеке жыштарлык таасир да, жардам да көрсөтө албай келе жатат («Чалкан»). Куюучу линия да чеке жылытарлык иштебейт («Ала-Тоо»).
зат. Бир түбүнөн бир нече сабак чыгып, көбүнчө кургак жерлерде топ-топ болуп өсүп, күлү көбүнесе насыбайга кошулуучу өсүмдүк. Чекенде алып келип бербесем, жарым атым насыбай ала албасыма көзүм жетти («Ала-Тоо»).
1. Бир түбүнөн бир нече сабак чыгып, көбүнчө кургак жерлерде топ-топ болуп өсүп, күлү көбүнесе насыбайга кошулуучу өсүмдүк. Чекенде алып келип бербесем, жарым атым насыбай ала албасыма көзүм жетти («Ала-Тоо»). 2. Уй шилекей. Сууга салган чекендей, Сурагы мунун бекемдей (Арстанбек).
1. маленький, незначительный; частичный; чекене айыл маленький аул; чекене иш незначительное, пустяковое дело; чекене эмес немалый, не пустяковый; сенин байлыгың - чекене байлык эмес богатство твоё - немалое богатство; чекене киши незначительный человек; чекене жердин баласы эмес он не простого происхождения; 2. розничный; чекене баа розничные цены; чекене соода розничная торговля.
сын. Чакан, кичине, кичирээк, анча-мынча, бир аз. Чекене тойго чаап, эки жолу чыгып, Алымга абийир алып берген (Жантөшев).
♦Чекенебаа — товардын дааналап же аз-аздан бөлүнүп сатылуучу баасы.
1. Чакан, кичине, кичирээк, анча-мынча, бир аз. Чекене тойго чаап, эки жолу чыгып, Алымга абийир алып берген (Жантөшев). 2. Дүңдүн карама-каршысы, жекелей бир бирден. Бул өндүрүмдүн наркы чекене баада жогору турат. Кээ бир өндүрүмдөр дүңүнөн гана сатылып чекене сатылбайт. 3. диал. Оңой, жөнөкөй.
Розничный агент (Retail agent) —Юридическое лицо либо индивидуальный предприниматель, подписавшее агентский договор с банком о предоставлении от имени банка розничных банковских услуг, в том числе через сеть розничного агента. Розничные агенты подразделяются на агентов, предоставляющих расширенный спектр услуг, и на агентов, предоставляющих ограниченный спектр банковских розничных услуг.
~: чекенелеп помаленьку; чекенелеп сат- торговать, продавать в розницу; чекенелеп айт- рассказывать мало и со скромностью; өз өмүрүн чекенелеп айтты он скромно рассказал о своей жизни.
Розничные платежи (Retail payments) —Платежи на небольшие суммы, являющиеся несрочными. Примерами розничных платежей могут быть оплата страховых взносов, оплата коммунальных услуг, покупка товаров и услуг т.д.
Жарыгыдай, алымсынгыдай абалда болбоо, эч нерсеге жетпөө, жарыбоо, жакшылык көрбөө. Бул жерге келгендердин чекеси жылып, жаны жай табар деп келгенбиз (Ашымбаев). Отунун алдым, суусун куйдум, мергенчилик менен жан сактап, туягым жерде калгандай болду. Чекем жылбады (Үмөталиев). Тууганча эң акыркы гөр башындагы зыйнатын өтөп, бу дүйнөдө чекеси жылыбай кеткен пендесине тилек, бата кылышты (Касымбеков).
Жарыгыдай, алымсынгыдай абалда болбоо, эч нерсеге жетпөө, жарыбоо, жакшылык көрбөө. Бул жерге келгендердин чекеси жылып, жаны жай табар деп келгенбиз (Ашымбаев). Кулбаш нечен жылдар бою байларда чейрекер болуп жүрүп чекеси жылыбады (Абдукаримов). Отунун алдым, суусун куйдум, мергенчилик менен жан сактап, туягым жерде калгандай болду. Чекем жылыбады (Үмөталиев). В.: Чекеси жибибөө. Ошентип, мындан да чекем жибибесин билдим (Өмүрбаев). Чекеси торсойбоо. Буларды сыйлап жүрүп мен да жакшы аттуу болбодум, чекем торсойбоду (Сыдыкбеков). Чекеси ысыбоо. Үйүндө адалдан түгү жок жигитке орточу түшкөн кишинин чекеси ысыбасы белгилүү эле (Каимов). Мында кайсы чекең ысып отурат? Же таманыбызды тындырбаса (Элебаев).
к. ЧЕКЕГЕ ЧЕРТИП ТУРУП
Андан көрө аскерде жүргөндө чекесинен чертип туруп бир кызга таанылып алышы мүмкүн (Акматов). Сендей жакын көргөн иниме аялды чекеге чертип туруп алып берем (Каимов).
Кандайдыр бир нерсе жөнүндө анча-мынча эле айтып тим болуу, азыраак кабардар кылган болуу, кыйытып коюу. Апама чекесин чыгарсам унчукпай тим болуу («Чалкан»).
Кандайдыр бир нерсе жөнүндө анча-мынча эле айтып тим болуу, азыраак кабардар кылган болуу, кыйытып коюу. Апама чекесин чыгарсам унчукпай тим болду («Чалкан»). В.: Четин чыгаруу. Татыбек тигинин күнөөсүнүн анча-мынча четин чыгарды эле, Садык жууткан жок (Байтемиров). Айжаркын бүгүн эрине ошол окуянын четин чыгарды (Осмоналиев). Чет-жакасын чыгаруу. Апама бир аз чет жакасын чыгарып айткамын (Абдукаримов).
к. ЧЕКЕСИ ЖЫЛЫБОО
Үйүндө адалдан түгү жок жигитке орточу түшкөн кишинин чекеси ысыбасы белгилүү эле (Каимов). Мында кайсы чекең ысып отурат? Же таманыбызды тындырбаса (Элебаев).
ир. неправильно, дурно, плохо, неладно; бу кылганың чеки это ты напрасно сделал; ты плохо поступил; чеки көр- считать предосудительным; биздин келишибизди чеки көрбө не осуди нас за то, что мы пришли; менин айтканымды чеки дебеңиз не судите меня за мои слова.
сын. Туура эмес, орой, ката. Жапектин чеки иш кылганын байкап отурам (Жантөшев). ..Бирок тракторду үч күн токтотуп койгонуңар чеки, — деди МТСтин директору (Убукеев).
Туура эмес, орой, ката. Жапектин чеки иш кылганын байкап отурам (Жантөшев). Бирок тракторду үч күн токтотуп койгонуңар чеки, – деди МТСтин директору (Убукеев).
ругаться, ссориться, цапаться друг с другом; Алмамбет Чубак менен чекилешкенде фольк. когда поссорились (богатыри) Чубак и Алмамбет; экөөбүз чекилеше түштүк оба мы здорово поцапались друг с другом.
чекилик I неправильность, нетактичность, неладность; мунуңуз чекилик это у вас неладно, нехорошо получилось; андан чекилик кеткен жок он не допустил нетактичности; ойнуңарды бузуп, чекилик кылдым, окшойт я, кажется, поступил нехорошо, нарушив вашу игру; чекилик кетти допущена нетактичность. чекилик II южн. то же, чточикит.
Бейбаштык, туура эместик, орой каталык. Уяттуу адамдар келди, чекилик кылышпасын, тартип сактап, адептүү болушсун (Жантөшев). Кокустан кетсе чекилик, Коёрсуң агай кечирип («Чалкан»). Чекилик ишти кылган жок, Чек ара жакка жылган жок («Эл адабияты»).
1. пятнышко на радужной оболочке глаза; серый (о глазах); чекири жок - кой көздүү, сепкили жок - ак жүздүү фольк. нет у неё пятнышки на глазах - кареглазая, нет у неё веснушек - белолицая; 2. бельмо; көзү чекир 1) у него на глазу бельмо; 2) сероглазый; чекир баян см.чегир.
Көздүн карегиндеги темгил, көлөкө. Чекири жок – кой көздүү, Сепкили жок – ак жүздүү («Манас»). Керездин ызакор чекир көзүн жаш чайып, жездесине жал-жал тигилди (Бейшеналиев).
Темгил карала болгон көлөмдүү чоң жылан, кобра. Күнбосун ажого... чекир жыландардын, маймылдардын, шаркыратмалардын, каркыра-турналардын, арстандардын кооздугун айтып беришти (Субанбеков).
зат. Жай сүйлөмдөрдүн аягына, кыскартылган кээ бир сөздөрдө (мис., ж. б.) коюлуучу тыныш белгиси.
♦Көпчекит—кандайдыр бир себеп менен алдында же арт жакта айтылбай калган ойдун ордуна, же сүйлөм тизмегинен атайын түшүрүлүп айтылган сөздүн, мүчөнүн, сүйлөмдүн ордуна коюлуучу тыныш белги (...). Үтүрдүүчекитк.үтүрдүү.Кошчекит — бир өңчөй мүчөлөрдөн мурда айтылган жалпылагыч сөздөн, чечме сүйлөмдөгү негизги сүйлөмдөн кийин жана тике сөздөн мурда айтылган төл сөздөн кийин колдонулуучу тыныш белгиси (:).
1. Мамлекеттин же кандайдыр бир ээликтеги жердин ага тиешелүү экендигин белгилөөчү чени, белгиси. Кыраан Манас – жаш бала, Чегине келди жеринин, Четине келди элинин («Манас»). 2. Андан ашып же өтүп кетиши ылайыктуу эмес деп эсептелген шарт, чен, өлчөм, убакыт, белгилүү бир норма. Уйку, тамактануу – баарына чек коюлду (Бейшеналиев). Күн узарып чегине жеткенде өсүмдүктөр урук байлайт (Убукеев). Келе турган күндөрүн, Жыйырма беш күнгө чек кылып («Семетей»).
1. Кандайдыр катуу нерсени ургулап оюу, из түшүрүү, кандайдыр бир жерин кетип оюу. Ташты чегип кынаган, Бир-бирине улаган (Үмөталиев). Тегирменчи бизди эле күтүп тургансып, ташын оодарып, чегип жаткан экен («Жаш ленинчи»). 2. өт. Астыртан сыр билгизбей сурап көрүү, билмексен болуп билип алууга аракет кылуу. Ышкынаалы чегип сураган менен пайда чыкпасын билген соң, өтө аярлап калды (Байтемиров).
1. Белгилүү сумманы алуу же башка жакка которуу үчүн банкка көрсөтүлүүчү (берилүүчү) документ. Чекти жаңы кассирдин наамына жаз (Каимов). 2. Товардын төлөө баасы жазылып, кассага көрсөтүлүүчү квитанция жана магазиндин кассасы сатып алуучудан акча алгандыгын белгилеп берилген кагаз.
1. Унааны арабага, чанага ж. б. кошуу. Атмын дейсиң арабага чегилген, А божусу мага эмне үчүн берилген? (Маматова). Ар биринде бир кетмен, Кээ бирөө чеккен араба (Осмонов). 2. Кандайдыр бир жумуш иштөөгө кошуу, дайындоо, белгилөө, жиберүү. Ал ишке өзүн баштап мугалимдерди чегем (Сыдыкбеков). 3. Тамеки тартуу, чылым тартуу, насыбай атуу. Эч кимиң командасыз мылтык атпа, Чекпесин тамекини эч бириңер (Үмөталиев). Атам укалаган насыбайынан чеге кетти (Жантөшев). 4. Азапка, жапага ж. б. туш келүү, кабылуу, дуушар болуу, сапар, жол ж. б. тартуу, баштан өткөрүү. Ошондо Бүбүя да кунга кетти, Жазыксыз жашын төгүп, азап чекти (Турусбеков). Сайраган булбул элем, жапа чектим (Шимеев). Кандайдыр сапар чегип баратканыңа түшүнүп турам, балам, – деди кемпир (Жантөшев).
ЧЕК КИТЕПЧЕСИ – ээсинин аты жазылган акча-эсептешүү документи. Аманатчыга эсепти ачкан учурда берилет. Кардар чектин жардамы менен агымдагы эсептен накалай акчаларды эле албастан, ошондой эле башка жеке жана юридикалык жактар менен түздөнтүз эсептешүүлөрдү жүргүзөт. Эреже катары, чектер басмакана ыкмасы менен, атайын кагазда даярдалган, атайын бланктарда жол-жоболонот жана катар номурлар менен жабдылат. Банк чектеринен айырмаланып, аларды «Ч. к-нен алынган чек» деп аташат.
разведывать, разузнавать обиняками, намёками; биринин сырын бири чекмелейт один у другого стараются выведать секреты; сурасам да чекмелеп, теги-жайын билбедим стих. я пытался расспросами выведать, но так и не узнал, кто он.
ЧЕК КИТЕПЧЕСИ – ээсинин аты жазылган акча-эсептешүү документи. Аманатчыга эсепти ачкан учурда берилет. Кардар чектин жардамы менен агымдагы эсептен накалай акчаларды эле албастан, ошондой эле башка жеке жана юридикалык жактар менен түздөнтүз эсептешүүлөрдү жүргүзөт. Эреже катары, чектер басмакана ыкмасы менен, атайын кагазда даярдалган, атайын бланктарда жол-жоболонот жана катар номурлар менен жабдылат. Банк чектеринен айырмаланып, аларды «Ч. к-нен алынган чек» деп аташат.
ЧЕК БЛАНКАСЫ – чек жазып берүү үчүн басмакана ыкмасы менен даярдалган документтин түрү. Ч. б-нын төмөндөгүдөй милдеттүү реквизиттери болуусу тийиш: текстке кошулган «чек» аталышы; төлөөчүгө дайындуу акча суммасын төлөп берүү тапшырмасы; төлөөчүнүн аталышы, төлөм жүргүзүлүүсү керек болгон эсептин номуру; төлөм валютасына көрсөтмө; чектин толтурулган күнү жана жери; чек берүүчүнүн коюлган колу; ал эми чек юридикалык жактын атынан берилсе, ошондой эле анын мөөрү. Чектин дарек-дайыны кол менен толтурулушу да мүмкүн.
ОРДЕРДИК ЧЕК – белгилүү жактын пайдасына жазылып берилүүчү чек. Индоссамент, б. а. арт жагында жазуу белгиси болсо жаңы ээлик кылуучуга берилүүсү мүмкүн.
КӨРСӨТҮЛҮҮЧҮ ЧЕК – көрсөтүүчүгө жазылып берилүүчү чек. Аны берүү жөнөкөй тапшыруу менен ишке ашырылат. Кеңири таралган эмес; эларалык эсептешүүлөрдө колдонулбайт.
ЭСЕПТЕШҮҮ ЧЕГИ – төмөнкү сол бурчунан жогорку оң бурчуна тилке салынган чек. Э. ч. каржылоо максаттарына кызмат кылбайт; бул юридикалык жактардын ортосунда накалай эмес эсептешүү таризи. Төлөм катары Э. ч-ин алган уюм аны өзүнүн тейлөөчү банкына көргөзөт, ал чектеги сумманы анын эсебине кошуп берет. Э. ч. акчаны ошол акча арналган гана фирма алышын камсыз кылууну кепилдейт.
чексе I ир.южн. единица веса, равная примерно 5-6 кг. чексе II (в эпосе) сумочка для хранения снадобий; дарыгер аяр билгичтин чекседе белен дарысы фольк. у лекаря-провидца в мешочке снадобье готово.
I зат. диал. эс. Болжол менен пуддун үчтөн бир бөлүгүнө барабар болгон өлчөм бирдиги. Анча-мынча эгини бар дыйкандан чейректер, чекседен гана эгин алып баратат (Жантөшев).
1. Дары салгыч, дарылар салынуучу баштыкча. Дарыгер аяр билгичтин, Чекседе белен дарысы («Манас»). 2. диал. эск. Болжол менен пуддун үчтөн бир бөлүгүнө барабар болгон өлчөм бирдиги. Анча-мынча эгини бар дыйкандан чейректен, чекседен гана эгин алып баратат (Жантөшев).
сын.1. Чеги жок; учу-кыйры жок, эбегейсиз зор. Чексиз асман көк айнектей мелтиреп, Окшошконсуйт биздин жашыл жер менен (Аалы).
2. Болжолсуз, абдан көп, абдан мыкты. Ой курбалым Дүрдана! Чексиз чебер үн кана? (Аалы). Эки достун ушул минутадагы кубанычтары чексиз эле (Жантөшев).
Unlimited (adjective)
Characteristic of a subscription which gives you, for a per-month fee, unlimited calls to a selected country/region; e.g. Unlimited Portugal.
1. Чеги жок; учу-кыйры жок, эбегейсиз зор. Чексиз асман, көк айнектей мелтиреп, Окшошконсуйт биздин жашыл жер менен (Токомбаев). Ойлоруңуз Күн нурундай чачырап, Мейкиндиги, Чексиздиги көрүнбөйт (Акматалиев). Чексиз сапар, жылат алга кадам жай, Кыз даракка назар салат каранат (Акматалиев). 2. Болжолсуз, абдан көп, абдан мыкты. Ой курбалым Дүрдана! Чексиз чебер үн кана? (Токомбаев). Эки достун ушул минутадагы кубанычтары чексиз эле (Жантөшев).
unlimited calls (noun)
A part of a Skype subscription offer that allows a user to call to selected destination(s) within limits defined by the Fair Usage Policy.
этиш.1. Чегин ажыратып белгилөө, чегин көрсөтүү, айтуу. Биздин колхоздун жер, суусун чектеп, картасына да тарттым [деди Орусбек] (Сыдыкбеков).
2. Ашып кетүүгө же андан тышкары аракеттер жасоого жол коюлбастыгын көрсөтүп чек коюу. Укугун чектеди. 3. Белгилөө. Кулактыкка тартышка чектептир (Сыдыкбеков).
1. Чегин ажыратып белгилөө, чегин көрсөтүү, айтуу. Биздин колхоздун жер, суусун чектеп, картасына да тарттым деди Орусбек (Сыдыкбеков). 2. Ашып кетүүгө же андан тышкары аракеттер жасоого жол коюлбастыгын көрсөтүп чек коюу. Укугун чектеди. 3. Белгилөө. Кулактыкка тартышка чектептир (Сыдыкбеков).
metered network (noun)
A mobile broadband or other network for which the provider bills according to data used, such as megabytes downloaded, messages sent, or webpages viewed.
ЧЕКТЕЛГЕН ЖООПКЕРЧИЛИК – ага ылайык карыздардын катышуучулары анын милдеттенмелери боюнча жооп беришпеген жана карыздардын ишмердигине байланыштуу аманаттардын (акциялардын) наркынын өлчөмүндө чыгым тартуу тобокелчилигин тартышкан, карыздар юридикалык жактын катышуучуларына карата колдонулуучу принцип.
ЧЕКТЕЛГЕН ӨНӨКТӨШТҮК – чет өлкөлөрдүн укуктарында компанияны жана чектелген жоопкерчиликтүү («солгун») өнөктөрдү күндөлүк башкаруу менен алектенген башкы өнөктү камтыган өнөктөштүк.
Measured Boot (proper noun)
A feature that validates, signs, and stores boot information in the Trusted Platform Module chip to verify the integrity of the PC.
metered data plan (noun)
A mobile broadband or other network or data plan that bills according to data use, such as megabytes downloaded, messages sent, or webpages viewed.
ЧЕКТЕЛҮҮ БУЮМ УКУКТАРЫ – менчик укугунан келип чыккан буюмдарга укуктуулук. КР жарандык мыйзамдарында Ч. б. у-нын төмөнкү түрлөрү белгиленген: а) чарба жүргүзүү укугу; б) ыкчам башкаруу укугу; в) жер участогун мөөнөтсүз (мөөнөтүн көрсөтпөстөн) пайдалануу укугу; г) башканын кыймылсыз мүлкүн чектелүү пайдалануу укугу (сервитут); д) мыйзамда каралган учурларда ал мүлктүн ээси болуп саналбаган кишилердин мүлкүнө буюм укугу. Мындан сырткары, Ч. б. у-на ошондой эле булар да кирет: пайдалануучунун башка бирөөнүн мүлктөрүн мыйзамдуу негизде пайдалануудан түшкөн кирешелерди өзүнө ыйгарып алуу укугу; барымта кармоочунун барымта буюмуна укугу; багуудагынын укугу; ижарачынын ижара объектине укугу; ишеним башкаруучунун ишеним башкарууга алган мүлктөргө карата укугу.
Жалпы тартипти сактабай аша чабуу, ашыкча кетүү. Бул чектен чыккан эсирүүчүлүк эмей эмне? (Осмоналиев). Алдыңкы бригадир болсо да, чектен чыгып кетүүсү эч нерсеге сыйбайт («Чалкан»).
Жалпы тартипти сактабай аша чабуу, ашыкча кетүү. Бул чектен чыккан эсирүүчүлүк эмей эмне? (Осмоналиев). Алдыңкы бригадир болсо да, чектен чыгып кетүүсү эч нерсеге сыйбайт («Чалкан»). В.: Чийинден чыгуу. Тим койгон сайын чийинден чыгып баратат («Ала-Тоо»). Чындыгында эле ал чийинден чыккан чеки иш кылдыбы (Айтматов). Ченден чыгуу. Мында конуп жаткандар жалаң эле старчын, жасоол сыяктуу ченден чыккан бейбаштар (Элебаев).
ЧЕКТЕП БЕРҮҮ ТИЛКЕСИ – 1) темиржол транспортунун жер төшөөлөрү, жасалма курулмалары, линиялык-жол жана башка имараттары, темиржол байланыш жабдуулары, темиржол бекеттери, коргоочу токой тилкелери жана жолду камсыздоо жабдуулары ээлеген, ошондой эле мамлекет тарабынан темиржол транспортунун келечектеги өнүгүшү үчүн бөлүнгөн же сакталып коюлган жер аянттары; 2) автомобиль жолдорундагы тийиштүү долбоордук элементтерди жана инженердик курулмаларды, ошондой эле автомобиль жолдорун пайдалануу үчүн зарыл болгон имараттарды, курулмаларды, коргоочу жана көрктөндүрүүчү токой тилкелерин жайгаштыруу үчүн бөлүнгөн жер аянттары. Жалпы пайдалануудагы автомобиль жолдорун долбоорлоодо Ч. б. т-нин өлчөмү анын категориясына жараша, стандарттарга ылайык аныкталат.
чектеш I пограничный, смежный; имеющий общую границу; чектеш эл соседний народ; катуу тапшырма чектеш ист. назначение твёрдого задания. чектеш- II взаимн. отчекте-; чектешкен жерлер прилегающие, граничащие места.
ЧЕКТИК СУММАЛАР – чыгашалардын ар бир түрү (статьясы) боюнча мамлекеттик сатып алуулардын усулун тандоону аныктоочу суммалар. Ч. с-дын өлчөмү жыл сайын КР Өкмөтү тарабынан белгиленет.
ЧЕКТИЛКЕ – кандайдыр бир жагдайларга байланыштуу өзгөчө маани берилген аймактын чордонун айланта курчаган же чордондуу тилке менен чектешкен жаткан аймак. Ч-лер адатта айылчарба айдоо жери, экологиялык туризм, ошондой эле аргандай илимий изилдөөлөрдү жүргүзүү сыяктуу чарбачылык жүргүзүүнүн салттуу түрлөрү үчүн колдонулат.
Цена отсечения (Cutting off price) —Цена, при которой заканчивается удовлетворение заявок предложенного (утвержденного) объема размещения государственных ценных бумаг.
чектир- I, II понуд. отчек- V, VI; тамеки чектир- дать покурить или позволить покурить; канаттууга кактырбай, тумшуктууга чектирбей не позволяя причинить малейшую неприятность; ограждая от малейшей обиды (напр. пестовать ребёнка, заботливо относиться к жене и т.п.); машакат чектир- см.машакат; убайым чектир- см.убайым I.
ЧЕКТӨӨ – ээлик кылуу, буюруу, кыймылсыз мүлк бирдигин пайдалануу укугун, анын ичинде үчүнчү тараптын укугун (ижара, барымта, ипотека, сервитуттар, келишим боюнча милдеттенмелер ж. б.) Ч. соттун чечими, КР мыйзамдары ж. б. боюнча өндүрүлөт..
ЧЕКТӨӨ – 1) КРдин айлана-чөйрөнү коргоо боюнча республикалык мамлекеттик органы тарабынан илимий мекемелер менен макулдашуу боюнча белгилүү аймактагы жаныбарлар дүйнөсүнүн объектерин белгилүү мөөнөт ичинде алууга болуучу аныкталган санынын жеткен чеги; 2) биологиялык түрдүүлүктүн бузулбоосун эсепке алуу менен өсүмдүктөр дүйнөсүнүн алууга боло турган аныкталган объектеринин жеткен чеги; 3) айлана-чөйрөнү коргоо тармагында – жаратылыш байлыктарын алуунун, пайдалануунун, айлана-чөйрөгө зыяндуу заттарды ыргытуунун, таштоонун акыркы чеги. Жаратылышты коргоо, анын байлыктарын үнөмдүү пайдалануу, ага зыяндуу таасир этүүнү алдыналуу максаттарында белгиленет; 4) аймактагы экологиялык кырдаалды эске алуу менен белгилүү мөөнөткө юридикалык жана жеке жактар үчүн жайгаштыруу улуксат берилген калдыктардын чектелген саны.
ЧЕКТӨӨ ЧАРАЛАРЫ – кылмыш-жаза процессинде анын тергөөдөн жашырынып кетүүсү мүмкүн же сотто кылмыш иши боюнча чындыкты аныктоого тоскоолдук кылышы мүмкүн экенине же дагы кылмыш жасашына толук негизи бар деп эсептелгенде, ошондой эле өкүмдүн аткарылышына кепилдик үчүн айыпталуучуга карата колдонулуучу процесстик аргасыз кылуу чарасы. Ч. ч-на эч кайда кетпөөгө кол коюп берүү, жеке кепилдикке алуу, камакка алуу, барымта коюу, аскер бөлүгүнүн командачылыгынын (аскер кызматкерлерине карата) көзөмөлдөөсү, жашы жетелектерди ата-энесинин жана башка кишилердин карамагына берүү, үй түрмө кирет. Камакка алуу, үйкамак жана барымтага коюу көзөмөлдөөчү прокурордун санкциясы же соттун аныктамасы боюнча гана болот.
ЧЕКТӨӨ ЧАРАЛАРЫ (ТОСОТ) – жугуштуу оорулардын таралышына жол бербөөгө багытталган жана чарбачылык жана башка ишмердиктердин өзгөчө тартибин, калктын, унаа каражаттарынын, жүктөрдүн, товарлардын жана жаныбарлардын кыймылына чектөө койгон административдик, медико-санитардык, ветеринардык ж. б. чаралар. Ч. ч. жугуштуу оруулардын пайда болуу жана таралуу коркунучу болгон учурларда КР чегаралары аркылуу өткөрүүчү түйүндөргө, чарбалык ж. б. ишмердиктерди жүргүзүүчү уюмдарга жана объекттерге киргизилет. Ч. ч. КР Өкмөтүнүн же жергиликтүү өзалдынча башкаруу органынын чечими менен киргизилет (алынып салынат). Ч.ч-н ишке ашыруунун тартиби жана пайда болуу жана тарап кетүү коркунучуна Ч. ч. киргизилип жаткан жугуштуу оорулардын тизмеси КР ченемдик укуктук актылары жана санитардык эрежелери менен аныкталат.
ЧЕКТӨӨ ЭНБЕЛГИСИ – купуя маалыматтарды алып жүрүүчүнүн же анын коштоочу документтеринин, алардагы маалыматтарды пайдалануунун өзгөчө тартибин аныктоочу милдетүү белгиси. Мамлекеттик сырды түзүүчү кабарларга «өзгөчө маанилүү» жана «өзгөчө жашыруун» деген чектөөчү мөөрлөр басылат. Аскердик сырды түзүүчү кабарларга «өзгөчө жашыруун» жана «жашыруун» деген чектөөчү мөөрлөр басылат. Кызматтык сырды түзүүчү кабарларга «жашыруун» деген чектөөчү мөөр басылат.
1. (о глазах) изумлённо или боязливо выпучиваться; далай көзүң чекчеер ты ещё много неприятностей испытаешь; ещё многим ты будешь неприятно поражён; чекчее карады он изумлённо и с опаской посмотрел; көзүм барат чекчейип, белим барат мекчейип фольк. глаза мои пучатся, стан мой горбится; чекчейген чекир көздөрү его удивлённо выпученные серые глаза; Сатыке чекчее түштү Сатыке вдруг выпучил глаза (удивлённо или зло); 2. иметь молодцеватый, независимый вид.
1. Кадала кароо, тикирейе кароо, көзүн чекирейтип тирмие кароо. Чепти көрүп чекчейип, «Кантебиз» деп мекчейип («Эр Табылды»). 2. Кекирейген, бой көтөргөн түрдө болуу, мыкчыюу, кекирейүү. Отундан эрте келбейт – деп, Байбичеси чекчеет (Барпы). 3. Бышык, өз боюна тың, тартиптүү. Мектепте жакшы окуган бышык, чекчейген кыз.
делать важные, напыщенные движения, вздёргивая голову; "бар, Матай", деди ал чекчеңдеп "иди, Матай" - сказал он с важным видом; курс бүтүрүп келгенден бери чекчеңдеп да, чакчаңдап да жүрөт с тех пор, как он прибыл сюда, окончив курсы, он ведёт себя важно и действует властно.