ир. неправильно, дурно, плохо, неладно; бу кылганың чеки это ты напрасно сделал; ты плохо поступил; чеки көр- считать предосудительным; биздин келишибизди чеки көрбө не осуди нас за то, что мы пришли; менин айтканымды чеки дебеңиз не судите меня за мои слова.
сын. Туура эмес, орой, ката. Жапектин чеки иш кылганын байкап отурам (Жантөшев). ..Бирок тракторду үч күн токтотуп койгонуңар чеки, — деди МТСтин директору (Убукеев).
Туура эмес, орой, ката. Жапектин чеки иш кылганын байкап отурам (Жантөшев). Бирок тракторду үч күн токтотуп койгонуңар чеки, – деди МТСтин директору (Убукеев).
ругаться, ссориться, цапаться друг с другом; Алмамбет Чубак менен чекилешкенде фольк. когда поссорились (богатыри) Чубак и Алмамбет; экөөбүз чекилеше түштүк оба мы здорово поцапались друг с другом.
чекилик I неправильность, нетактичность, неладность; мунуңуз чекилик это у вас неладно, нехорошо получилось; андан чекилик кеткен жок он не допустил нетактичности; ойнуңарды бузуп, чекилик кылдым, окшойт я, кажется, поступил нехорошо, нарушив вашу игру; чекилик кетти допущена нетактичность. чекилик II южн. то же, чточикит.
Бейбаштык, туура эместик, орой каталык. Уяттуу адамдар келди, чекилик кылышпасын, тартип сактап, адептүү болушсун (Жантөшев). Кокустан кетсе чекилик, Коёрсуң агай кечирип («Чалкан»). Чекилик ишти кылган жок, Чек ара жакка жылган жок («Эл адабияты»).
1. пятнышко на радужной оболочке глаза; серый (о глазах); чекири жок - кой көздүү, сепкили жок - ак жүздүү фольк. нет у неё пятнышки на глазах - кареглазая, нет у неё веснушек - белолицая; 2. бельмо; көзү чекир 1) у него на глазу бельмо; 2) сероглазый; чекир баян см.чегир.
Көздүн карегиндеги темгил, көлөкө. Чекири жок – кой көздүү, Сепкили жок – ак жүздүү («Манас»). Керездин ызакор чекир көзүн жаш чайып, жездесине жал-жал тигилди (Бейшеналиев).
Темгил карала болгон көлөмдүү чоң жылан, кобра. Күнбосун ажого... чекир жыландардын, маймылдардын, шаркыратмалардын, каркыра-турналардын, арстандардын кооздугун айтып беришти (Субанбеков).
зат. Жай сүйлөмдөрдүн аягына, кыскартылган кээ бир сөздөрдө (мис., ж. б.) коюлуучу тыныш белгиси.
♦Көпчекит—кандайдыр бир себеп менен алдында же арт жакта айтылбай калган ойдун ордуна, же сүйлөм тизмегинен атайын түшүрүлүп айтылган сөздүн, мүчөнүн, сүйлөмдүн ордуна коюлуучу тыныш белги (...). Үтүрдүүчекитк.үтүрдүү.Кошчекит — бир өңчөй мүчөлөрдөн мурда айтылган жалпылагыч сөздөн, чечме сүйлөмдөгү негизги сүйлөмдөн кийин жана тике сөздөн мурда айтылган төл сөздөн кийин колдонулуучу тыныш белгиси (:).