жең I рукав; кол сынса, жең ичинде погов. сора из избы не выносить (букв. если сломается рука, то внутри рукава); жең ичинен или жен учунан или жең учу менен тайком, тайно (пришло от базарных маклеров, договаривающихся о цене по пальцам всунутых в рукав друг другу кистей рук); жең ичинен тымызын баа бычышып секретно договорившись о цене; жең ичинен сүйлөшүп или жең учу менен сүйлөшүп секретно договорившись; жен ичинен бүтүш- прийти к полюбовному соглашенню (тайком, не доводя до сведения других); жеңден көрүн- стать явным, не тайным; жең түрүп иш кыл- работать засучив рукава, работать энергично; бир жеңден кол чыгар- жить в согласии; жең-жуң остатки-ошмётки, рожки да ножки; этеги бүтөлүп, жеңи узарды см.бүтөл-. жең- II победить; акылым жеңип, барбадым благоразумие взяло верх, и я не пошёл.
Iзат. Кийимдин колго кийилүүчү бөлүгү. Көйнөктүн жеңи. Чапандын жеңи. Жеңи чолок бешмант. ¨ Жеңичинен — башкаларга билгизбей, жарыя кылбай, тымызын.
ЖЕҢIIэтиш.1. Багынтуу, баш ийдирүү, жеңишке ээ болуу, жеңилүүгө аргасыз кылуу. Биз жеңебиз душманды, Убадасын бузганды (Тоголок Молдо). Совет эли жеңди деп, Тарыхта аты жазылды (Осмонкул).
2. өт. Күч, чебердик, өнөр ж.б. жагынан үстөм кылуу, беттешкен, каршы турган тараптан артыкчылыгы бар экендигин көрсөтүү (мис., спортто); ийгиликке жетишүү, жакшы натыйжага ээ болуу, басымдуулук кылуу. Кайсы команда жеңип чыкты экен? («Ала-Тоо»). Айтышып-айтышып отуруп, акыры силер жеңдиңер («Чалкан»). Иш бүткүл кайгыны жеңет, көңүлдүн кирин кетирет (Байтемиров). Кирипсиңер колхозго, Жокчулукту түбү менен жеңип сал! (Турусбеков).
1. Согушта, салгылашууда жеңишке жетишүү, жоосун, душманын багынтуу, баш ийдирүү. Октон мөндүр жааса да. Жоону жеңбей кайтпайбыз (Токомбаев). Совет эли жеңди деп, Тарыхка аты жазылды. (Осмонкул). 2. Элдик, спорттук оюндарда, чебердиги, өнөрү ж. б. жагынан күч сынашууда артыкчылыгы бар экендигин көрсөтүү, беттешкен, каршы турган тарабын жеңилүүгө дуушар кылуу, алдыңкы орундарды ээлөө. Ошол күнү да жеңген, Оодарыш менен сайышта («Мендирман»). Финалдык оюнга катышып, мында жеңип чыккан команда гана Кыргызстандын чемпиондугуна жетмек («Ленинчил жаш»). 3. Өз ара жарышта, эмгек күрөшүндө ж. б. жогорку көрсөткүчтөргө жетишүү, ийгиликке ээ болуу. Алдына киши салбай теримчиден, Бардыгын иши менен жеңип жүрдү (Үмөталиев). 4. Кандайдыр бир кыйынчылыктардан, тоскоолдуктардан өтүүдө, каршы турууда ж. б. ийгиликтерге жетишүү, үстөм келүү. Иш бүткүл кайгыны жеңет, көңүлдүн кирин кетирет (Байтемиров). Бышыкпаган чунакты, Чындап уйку жеңген соң («Семетей»).
понуд. отжең- II дать себя победить, быть побеждённым, поддаться, покориться; суукка жеңдирди его холод донял, он промёрз; акылга жеңдир обдумать, поступить благоразумно; мастыкка жеңдир опьянеть, быть в состоянии опьянения; балалыкка жеңдир- поступить по-ребячески, по-мальчишески; ойго жеңдир- задуматься, быть в задумчивости; сөзгө жеңдирбейт он в споре не поддастся; он не даст себя поймать на слове; он за словом в карман не полезет; баатырлыкка жеңдирип фольк. надеясь на своё богатырство.
понуд. отжеңдир-, то же, чтожеңдир-; ал кишиге жеңдиртпейт он не допустит чьей-л. победы над собой; мен да оңойлук мекен кишиге жеңдиртпейм я тоже легко не дамся кому-нибудь; меня тоже нелегко взять.
1. жена старшего брата по отношению ко всем родственникам мужа; агам кимди алса, жеңем ошол погов. та, на которой женился мой старший брат, мне и жеңе; а мне кто ни поп, тот и батька; ага өлсө, жеңе бар, жеңе жерде калабы фольк. если умрёт старший брат, останется жеңе, ведь жеңе зря не пропадает (по обычаю левирата она переходила к младшему родственнику мужа); жеңеме (или энеме) ишенип, эрсиз калдым погов. понадеялась я на жеңе свою (или на мать свою), да без мужа и осталась (они обещали выбрать мне мужа); жеңе-желпи собир. 1) все родственницы жены старшего брата; 2) тётушки; жеңе-желпим чуркурап калганын кошуп ырдайын пропою я и о том, как все тётушки мои громко плакали; жеңе-желпи, карындаш-жергеси менен келишти фольк. родственницы старшие и младшие пришли все скопом; 2. этн. старшие родственницы невесты (которые руководят её проводами в дом жениха или организуют тайное посещение женихом невесты в добрачный период, за что получают жеңкетайлык, см.); жолу болор жигиттин жеңеси алдынан чыгат погов. к удачливому парню жеңе сама выйдет навстречу; на ловца и зверь бежит.
зат.1. Агасынын аялы. Жеңеси уй саап, сүт көтөрүп киргичекти, Зарыл кайнаткан.. самоор да.. шуулдап калат (Сыдыкбеков). Жеңем апама айтканы кетти (Абдукаримов).
2. Жалпы эле өзүнөн улуу кишинин аялы, же өзүнөн улуу аялдарга кайрылганда айтылуучу сөз. — Билбедик, жеңе! Кыйкырсак кантет, Токтогул, Тигил кызыл-тору жеңени? (Үсөнбаев).
3. Кыз менен жигиттин ортосунда жүрүүчү аял. Жеңең менен сүйлөшүп, үн саласың, өзгөчөм (Барпы). — Жанымда жеңе акылчы Башка жеңелеримден Сенин пейлиң жакынчы(«Олжобай менен Кишимжан»).
1. Аганын аялы. Жеңеси уй саап, сүт көтөрүп кирди (Сыдыкбеков). Өзүм Кундуздун жеңеси, чабан агасынын зайыбымын (Бейшеналиев). 2. Жалпы эле өзүнөн улуу кишинин аялына же өзүнөн улуу аялдарга карата кайрылуу иретинде айтылуучу сөз. Кыйкырсак кантет, Токтогул, Тигил кызыл тору жеңени? (Токтогул). – Жүрү жеңе, бүгүн колхоздун жумушу жок го. Көл боюна сейилдеп келели (Сыдыкбеков). 3. Кыз менен жигиттин ортосунда жүрүүчү аял. Жеңелер колтукташып күйөө кызды, Жөнөштү ак өргөөгө жаткызууга (Үмөталиев). Жанымда жеңе акылчы, Сенин пейлиң жакынчы («Олжобай менен Кишимжан»).
ЖЕҢИЖОК, Өтө Көкө уулу (1860, Таластагы Сары-Көбөн деген жер, азыркы Манас району —1918, Жаңы-Жол району, Кара-Суу айылы) — акын. Ата-энесинен эрте ажырап, көрүнгөндүн эшигин сагалап, эптеп жан сактап жүрүп «ала» оорусуна (тери оорусуна) чалдыккан Өтө айыл билермандары тарабынан куугунтукталып, Аксыдагы таякелерине качып барат. Ырга болгон шыгы жаш кезинен эле ойгонот. Ошол учурларда Анжыян тарапта чоң той болуп, Өтө жеңи жок кемселчен айтышка чыгып, Нурмолдону баш кылып бир нече ырчыны жеңип, калайыкка таанылат. Мына ошондон баштап анын Өтө аты калып, «Жеңижок» деген ылакап ат (псевдоним) менен аталып калган. Кыргыз элинде 5К. деген ат менен кеңири белгилүү болгон бул адам аалам, жер-суу, адам баласынын турмуштагы орду, милдети, жаратылыш менен катышы жөнүндө ырдалган философиялык маанайдагы термелери менен өзгөчө таланттын ээси экенин айкындап турат. Т. Садыков. Жеңижок. Скульптура эскизи. 1990.
Ж.— элдик эпосторду да аткарган акын. Ал «Семетей» эпосунан «Семетейдин Таласка жөнөшүнөн» үзүндү айтканы бизге белгилүү. Үзүндү боюнча Каныкейден өзүнүн ата-тегин сурап билгенден кийин Семетей эл-жерин издеп жөнөйт. Анын туулган жери Таласка, атпай кыргыз элине келиши толгон жышааналар менен байланышкан. Бала баатыр Семетейди эл карысы Бакай баш болуп Манастын Акшумкары, Желмаяны, Кумайыгы да зор кубаныч менен тосуп алышат. Булар аркылуу Манастын ордун баса турган, ага тете эл баатыры келди, элдин күткөн тилеги ишке ашты деген ой берилген.
Б. Кодоров
жеңил I в разн. знач. лёгкий; жеңил жүк лёгкий груз; жеңил тарт- или жеңил ал- получить облегчение; оорусу жеңил тартайын деп калды ему (больному) как будто немного легче; жеңил барып, оор кел! отправившись налегке, возвратись с ношей! (пожелание вернуться с богатой добычей или вообще с удачей); жеңил өнөр жайлар предприятия лёгкой промышленности; колу жеңил у него рука лёгкая (удар его не так болезнен, зарезанное им животное недолго мучается); ат жалы жеңил грива коня легка (т.е. приносит облегчение; по старым киргизским представлениям верховая езда приносит облегчение даже больному); ат жалы жеңил эмеспи деп, сапарга чыгып кеттик полагая, что "грива коня легка", мы двинулись (верхом) в путь; жеңил-желпи лёгонький; жеңил жигит 1) ловкий парень; 2) легкомысленный парень; жеңил автомашина легковая автомашина; жеңил айта сал- необдуманно допустить вольность в словах; мен кырк кыздардын бири эмес, женил айта салууга фольк. я ведь не рядовая девица из сорока (ханских прислужниц), чтобы со мной так вольно разговаривать; жеңилин жерден, оорун колдон алып проявляя о нём большую заботу; любовно и заботливо помогая ему; жеңилдин астын, оордун үстүн издеп калды он начал искать, где бы поменьше работать, да побольше получать; жеңилдин асты, оордун үстү менен оокат кылганкиши человек, который живёт лёгким, но прибыльным трудом. жеңил- II стать лёгким; получить облегчение; конокторду жөнөтүп, бир аз жеңилип калдык проводили мы гостей, и нам стало немного легче. жеңил- III возвр.-страд. отжең- II быть побеждённым, потерпеть поражение; душманга жеңилбейбизмы не дадим врагу победить себя; биз сага жеңилдик ты победил нас; мы тебе сдаёмся.
Iсын. 1. Салмагы аз, оор эмес. Быйыл торпоктор былтыркыдан арык, салмагы да алда канча жеңил болуп чыкканына биз аябай өкүнөбүз («Ала-Тоо»). Атка жеңил тайга чак (макал).
2. Коркунучтуу эмес, коркунучу жок, катуу эмес (мис., оору). Чочуба, Касым баатыр, менин жарам жеңил (Токобаев). Оорусу жеңил тартайын деп калды (Маликов).
3. Оңой, кыйын эмес, жөнөкөй. — Сиз үйлөнүүнү ошончолук жеңил нерсе деп эсептейсизби? (Каимов). Бирок менин башыман өткөн кыйынчылыктар айтууга жеңил, угууга оор (Жантөшев). Окууга жеңил китеп. Жеңил стилдеги чыгарма.
4. Шамдагай, баскан-турганы, кыймылы элпек. Мага караганда сен жеңил эмессиңби, жүгүрүп барып алып келе кой («Ала-Тоо»).
5. өт. Мүнөзү шайкелең, ойлобой иш кылган адам. Жеңил жигит. Артык жеңил, дардаңкүү, Эң эле чаңдаак жан экен («Эр Төштүк»).
¨ Жеңилөнөржайы — кеңири керек кылынуучу буюмдарды чыгаруучу өнөр жай тармактары. Кыргызстандын жеңил өнөр жайы.. ири тармак болуп саналат («Коммунист»). Жеңилмашина — жүргүнчүлөрдү, жеңил жүктөрдү ташууга арналган машина. Алыстан бир жеңил машина келе жатат (Каимов). Колужеңил — 1) соода-сатык жайларындагы, базардагы товардан өзү сатып алгандан кийин сооданы жандандырып, артынан көбүрөөк сатып алуучуларды ээрчите ала турган адамдарга карата айтылат; 2) мууздаганда малдын жаны тез чыкпай турган болсо, аны мууздаган адам эски ишеним боюнча «колу жеңил » деп аталат; 3) эмдом, дарылоо, төрөтүү ж.б. жагынан ийгиликке ээ болуп, элдик ишенимге кирген табып, дарыкер, бала төрөтүүчү аял ж.б. айтылат. Байбиче, колуңуз жеңил эмес беле, бала тез түшүп кеткиси бардыр (Сыдыкбеков). Жеңилбаа — баркы жок, кадырсыз, өйдө-төмөн ишке, майда-чуйдага орду жок киришкен, баркын кетирип алган. Болбогон ишке киришем деп, өзүн жеңил баа кылып алды («Чалкан»).
1. Салмагы аз, оор эмес. Быйыл торпоктор былтыркыдан арык, салмагы да алда канча жеңил болуп чыкканына биз аябай өкүнөбүз («Айыл чарба»). Жеңил эле экен, кыйыктанбай ала барчы («Чалкан»). || Калың эмес, жука (көбүнчө кийимге карата). Алар жеңил кийимчен (Каимов). Кырктай адам келди жеңил кийинип (Осмонкул). 2. Коркунучтуу эмес, коркунучу жок, анча катуу эмес (мис, оору). Атамдын оорусу жеңил эле өңдөнөт, көңүлү ачык («Ден соолук»). Чочуба, Касым баатыр, менин жарам жеңил (Токобаев). 3. Анчалык кыйын эмес, татаал эмес, оңой, колдон келе тургандай, кыйынчылыгы жок. Азыр шахтёр эмгеги үнөмдүү да, жеңил да болуп бара жатат (Сасыкбаев). Сенин ишиң жеңил, дурус (Шүкүрбеков). 4. Шамдагай, баскан-турганы, кыймылы элпек. Бектай ачык-айрым, чепилдеген жеңил бала (Бейшеналиев). Адамдан жеңил, эң эстүү, Сүйлөп турса бал кептүү («Эр Төштүк»). Мышык жеңил секирип, эки арткы аягы менен тура калды (Сыдыкбеков). || Акырын, бек эмес, катуу эмес, үстүртөн, жумшак. Таттуу кызынын маңдайынан жеңил өөп, күлүңдөп тиктеп турду (Байтемиров). 5. Токтоо эмес, мүнөзү шайкелең. Артык жеңил, дардаң күү Эң чандаак жан экен («Эр Төштүк»). Жеңил кыялдуу адамдарга сүйүүнүн не баркы бар (Жантөшев). 6. Күчү жок, жөнөкөй гана, күчтүү эмес, анча-мынча, аз эле. Уктар алдында жеңил тамактануу керек («Ден соолук»).
1. Анчалык оор абалда болбоо, азая түшүү, оордугу азаюу. Машинадагы жүктөрдөн бир топ алгандан кийин жеңилдей түштү («Ала-Тоо»). Тердеймин деп тартынба, Тер чыкса денең жеңилет (Маликов). Кол орок кетип музейге, Кол эс алды жеңилип (Үмөталиев). 2. Өзүн жакшы сезүү, сергий түшүү, кандайдыр бир оор нерседен, оор абалдан кутулгандай болуу, эс ала түшүү, жеңилдей түшүү.
Орунсуз сүйлөп, болор-болбос, өйдө-төмөн иштерге орду жок киришип, туура эмес иш кылып кадыр-баркын кетирип, баасын төмөндөтүп алган. Езеф бул саам чолок акылга жеңдирип, көпчүлүккө жеңил баа боло түшкөнүнө кейиди (Ашымбаев). Койчу, мени ошончолук эле жеңил баа деп ойлойсуңбу? (Бейшеналиев).
Орунсуз сүйлөп, болор-болбос, өйдө-төмөн иштерге орду жок киришип, туура эмес иш кылып кадыр-баркын кетирип, баасын төмөндөтүп алган. Езеф бул саам чолок акылга жеңдирип, көпчүлүккө жеңил баа боло түшкөнүнө кейиди (Ашымбаев). Койчу, мени ошончолук эле жеңил баа деп ойлойсуңбу? (Бейшеналиев). Болбогон ишке киришем деп, өзүн жеңил баа кылып алды («Чалкан»). Өзүнүн туруксуздугунан жеңил баа болуп алды («Ала-Тоо»).
Жолуң болсун, үзүрлүү, олжолуу кайт деген сыяктуу жакшы тилек, каалоо маанисинде колдонулат. Жеңил барып оор кел, Тиркич моюн болугум. Бактысын тилейм жолуңдун (Тоголок Молдо).
Жолуң болсун, үзүрлүү, олжолуу кайт деген сыяктуу жакшы тилек, каалоо маанисинде колдонулат. Жеңил барып оор кел, Тиркич моюн болугум. Бактысын тилейм жолуңдун (Тоголок Молдо).
Багынбастык, майтарылбастык, баш ийбестик күчтүүлүк. Жыйырма сегиз баатырдын элеси жеңилбестиктин символу катарында элибиздин жүрөгүндө бекем сакталды (Бөкөнбаев).
ЖЕҢИЛГИС КҮЧ – жарандык укукта келишимдин шарттары аткарылбай, бир тарап башка тарапка аргасыз зыян тарттырган өзгөчө кырдаалдардын жана болтурбай коюуга болбос жагдайлардын пайда болушу. Ж. к. аныктоонун жалпы принциптерине милдеттенмелердин аткарылышына тоскоолдук кылган жагдайлардын – таасир этүүчү факторлордун объективдүү жана абсолюттук мүнөзүн киргизүүгө болот. Алар зыян келтирүүчүгө эле тийиштүү болбостон, баардыгына таралышы керек. Ж. к. КР мыйзамдарында жана келишимдик иш тажрыйбада адамдын азыркы билим жана техникалык мүмкүнчүлүктөрүнүн деңгээлинде алдынала аныктоого же болтурбай коюуга болбос (болбосо алдынала аныктоого болсо да, болтурбай коюу мүмкүн эмес) табигый кырсыктар (жер титирөө, суу ташкыны) кирет. Баардык жарандык-укуктук тутумдарда Ж. к. жоопкерчиликтен бошотуучу жагдай болуп саналат
этиш.1. Оордугу азаюу, салмагын азайтуу, жеңил болуу. Чолпон жеңем жеңилдеген: Элечегин таштаган (Бөкөнбаев).
2. Оңолуу, түзүк абалга келе баштоо. Оорусу мурдагыдан жеңилдеп, айыгайын деп калды. 3. Сергектенүү, өзүн жеңил сезүү. Жуунганда денеси чыйралып, жеңилдей түштү («Эл акындары»).
4. Оңой, жөнөкөй болуу.
1. Оордугу азаюу, салмагы азаюу, жеңил болуу. Чолпон жеңем жеңилдеген, Элечегин таштаган (Бөкөнбаев). Чал чоң ичигин чечкенге жеңилдей түштү («Ала-Тоо»). 2. Өзүн жакшы сезүү, сергий түшүү, кандайдыр бир оор абалдан кутулгандай болуп эс ала түшүү. Денеси чыйралып жеңилдей түштү («Эл акындары»). Муңдар үшкүрүк менен кошо алда кайда чачырап кеткендей жеңилдене түштү (Элебаев). Залда отурган көрүүчүлөргө үйүр ала түшкөндөй болуп, азыраак жеңилдей түшкөнсүдү («Эл акындары»). 3. Оңолуу, түзүк абалга келип өйдөлөй баштоо, кыйын оор абалдан чыга баштоо. Оорусу мурдагыдан жеңилдеп, айыгайын деп калды. 4. Оңойлоо, жөнөкөй боло баштоо, солгун тартуу. Иш жеңилдеп, бүтөйүн деп калды.
Льготные кредиты и займы (Concessional Loans) —Кредиты и займы, предоставляемые на значительно лучших для заемщика условиях, чем рыночные кредиты и займы. Льготность обеспечивается либо за счет установления процентных ставок на более низком уровне, чем уровень ставок на рынке, либо за счет предоставления льготного периода, либо за счет сочетания и того, и другого. Льготные кредиты и займы, как правило, предусматривают длительные льготные периоды.
Lightweight Directory Access Protocol (noun)
The primary access protocol for Active Directory. LDAP is an industry-standard protocol, established by the Internet Engineering Task Force (IETF), that allows users to query and update information in a directory service. Active Directory supports both LDAP version 2 and LDAP version 3.
зат.1. Салмагы аздык, оор эместик, салмактуу эместик. Канча кылган менен жыгачтын суудан жеңилдик касиети бар. 2. Жөнөкөйлүк, кыйын эместик, оңойлук. Предметтердин бардык бөлүмдөрү бирдей көлөмдө жана бирдей оор, жеңилдикте эмес («Мугалимдерге жардам»).
3. Оор -басырыктуу эместик, шашмалык, шайкелеңдик, олутсуздук. Ушундай жеңилдиккылуу жарайбы? (Жантөшев). Жеңилдик кылып койдуң. 4. Башкаларга карата жеңилдетилген шарттар, артыкчылыктар, оор шартта калтырбоочулук. Жеңилдик берүү керек, жаш эмеспи, оңолуп кетер дедик эле («Чалкан»).
1. Жеңил болгондук, салмагы аздык, оор эместик, анчалык оор эмес салмакта болгондук. Канча кылган менен жыгачтын суудан жеңилдик касиети да («Советтик Кыргызстан»). 2. Жөнөкөйлүк, татаал эместик кыйын эместик, оңойлук. Айрым темалардын оор жеңилдигине карай сааттарды биринен бирине жылыштырууга болот. Бул иш аларга жеңилдик кылат. 3. Оор басырыктуу эместик, шашмалык, токтоо эместик, жеңил мүнөздө болгондук. Анан сага ушундай жеңилдик кылыш жарайбы? (Жантөшев). 4. Кандайдыр бир оор абалдан, кыйынчылыктан жеңилдей түшкөндүк. Бирок андан менин жүрөгүмө жеңилдик боло албайт («Ала-Тоо»). 5. Башкаларга караганда жеңилдетилген шарттар, артыкчылыктар. Налогдорду төлөө боюнча жеңилдиктер.
Льготный период (Grace Period) —Льготный период в отношении основной суммы— это период с момента подписания соглашения о займе или выпуска финансового инструмента до первого платежа в погашение основной суммы.
Уровень льготности (Concessionality Level) —Выраженный в виде процента от номинальной стоимости долга расчет чистой приведенной стоимости, производимый на момент предоставления кредита или займа, с целью сопоставления непогашенной номинальной стоимости долга и будущих платежей по обслуживанию долга, дисконтированных по процентной ставке, применимой для валюты операции. Уровень льготности долга на двусторонней основе (или связанной помощи) рассчитывается аналогичным образом, однако вместо номинальной стоимости долга берется нарицательная стоимость займа, то есть с учетом как предоставленных, так и не предоставленных кредитором средств, а разница называется грант-элементом. (См. также Грант-элемент и Чистая приведенная стоимость.)
exempt payee (noun)
An individual or entity that has no tax liability under US tax laws because they are not a citizen, resident alien, or an organization created or organized under the laws of the United States.
Жанын кейитпей, кыйналбай, оңоюна качырып, жеңил жашоону издеген, жеңил турмушту көздөгөн. Жеңилдин асты, оордун үстү менен жүрүп күн өткөргөндөр да жок эмес («Чалкан»).
Жанын кейитпей, кыйналбай, оңоюна качырып, экенил жашоону издеген, жеңил турмушту көздөгөн. Жеңилдин асты, оордун үстү менен жүрүп күн өткөргөндөр да жок эмес («Чалкан»).
Оор эместикти, оңойлукту, жеңилдикти жалпылай көрсөтүүдө колдонулат. Сиз үйлөнүүнү ошончолук жеңил-желпи нерсе деп эсептейсизби? (Каимов). Кезигип кээ бир кыздар тийишсе да, Үзүлүп, жеңил-желпи сөз катпаган (Үмөталиев).
Каралашуу, жардамдашуу, ишин жеңилдетүү, керегине жароо. Ушул үчөө чоңойсо, жеңилимди жерден, оорумду колдон алар деген үмүттү алдыма койдум («Ленинчил жаш»). Белек абам үй-бүлөсү менен келип, жеңилин жерден, оорун колдон алып, өзүнө тээк болсо деген тилегинин четин чыгарат, энем, мага («Кыргызстан маданияты»). Чарбанын жеңилин жерден, оорун колдон алган жаштар («Советтик Кыргызстан»).
Каралашуу, жардамдашуу, ишин жеңилдетүү, керегине жароо. Ушул үчөө чоңойсо, жеңилимди жерден, оорумду колдон алар деген үмүттү алдыма койдум («Ленинчил жаш»). Белек абам үй-бүлөсү менен келип, жеңилин жерден, оорун колдон алып, өзүнө тээк болсо деген тилегинин четин чыгарат, энем, мага («Кыргызстан маданияты»). Чарбанын жеңилин жерден, оорун колдон алган жаштар («Советтик Кыргызстан»).
Атайын жүргүнчүлөрдү, жүктөрдү ташууга эмес, ары-бери жүрүүгө, адамга, чакан жүккө ылайыкталган транспорт. Алыстан бир жеңил машина келе жатат (Каимов).
Ease of Access Center (proper noun)
An area within the Control Panel that provides accessibility options and settings to help users interact more easily with the computer.
понуд. отжеңил- II; жеңилтип этин кызытса, жейренге жетпей калбаган аттары сонун кыргыздын стих. прекрасны кони киргизские: если их потренировать и разгорячить, то они обязательно догонят джейрана; эмгек чыйралтат, жеңилтет труд укрепляет, облегчает (жизнь человека).
Башкаларга билгизбей, астыртан, тымызын, жашыруун. Жең ичинен, эчен-эчен, Калың үчүн акча алдым (Маликов). Чеке тердетпес оңой оокат издеген адам жең ичинен алып сатарлыкка өтөт да (Касымбеков). Ошол күнү эле Абил бий элеттин билермандарын шашылыш чогултуп, Бекназардын жең ичинен жүргүзүп жаткан аракетин чийинден чыккандык деп айыптады (Касымбеков). Ал эми сатуучулар болсо, жең ичинен жылдырып коюп, биз көрүп турсак да, өзүнө эч нерсени жууткусу келбейт. В.: Жең учунан. Жакшылардын жең учунан мүлтүлдөтүп жегени үчүн, үчөө тең кечээ мандикерге жөнөп кетти (Жантөшев). Жең учу менен. Ишти акырын, биротоло өчүрүү максатында жең учу менен кам көрүп жатышат («Советтик Кыргызстан»). Жең учу менен сүйлөш.
Башкаларга билгизбей, астыртан, тымызын, жашыруун. Ошол күнү эле Абил бий элеттин билермандарын илашылыш чогултуп, Бекназардын жең ичинен жүргүзүп жаткан аракетин чийинден чыккандык деп айыптады (Касымбеков). Ал эми сатуучулар болсо, жең ичинен жылдырып коюп, биз көрүп турсак да, өзүнө эч нерсени жүүткүсү келбейт («Советтик Кыргызстан»).
жеңиш I и. д. отжең- II победа; завоевание; Октябрь революциясынын жеңиштери завоевания Октябрьской революции. жеңиш- II взаимн. отжен- II состязаться; стараться победить друг друга.
зат.1. Согушта, жоокерчиликте ээ болгон ийгилик, жеңип алуу салтанаты. Фашисттик Германия менен болгон согушта биздин элибиз улуу жеңишке ээ болду («Ала-Тоо»).
2. Спортто, жарышта, мелдеште ээ болгон, жеңип алынган, жетишилген ийгилик, жакшы натыйжа. Спорттук жеңиш. Шахмат оюнунда ээ болгон жеңиш.
3. Кандайдыр бир иште, эмгекте же белгилүү бир максатка карата жетишилген ийгилик, түзүк натыйжа. Ленинизмдин туусу астында.. партиябыз зор жеңиштерге ээ болду («Коммунист»). Куттуктайм эмгек балбанын Эмгекте жеңиш алганын (Сасыкбаев).
1. Согушта, жоокерчиликте, салгылашууда ээ болгон ийгилик, жеңип алуу салтанаты, жеңип чыгуу натыйжасы. Элдин эңсеген тилеги орундалып, көптөн күткөн жеңиш күнү да келди («Кыргызстан аялдары»). Фашисттик Германия менен болгон согушта биздин элибиз улуу жеңишке ээ болду («Ала-Тоо»). 2. Спортто, жарышта, мелдеште ээ болгон, жетишилген ийгилик, жеңип алынган жакшы натыйжа. Спорттук жеңиш, Шахмат оюнунда ээ болгон жеңиш. 2. Кандайдыр бир иште, эмгекте, алдыга коюлган максатты ишке ашырууга ж. б. жетишилген ийгилик, жакшы натыйжа. Куттуктайм эмгек балбанын, Эмгекте жеңиш алганын (Сасыкбаев). Жашасын ленинизм – жеңиш жолу! (Токомбаев).
сын.Ийгиликтүү, жакшы натыйжалуу, жеңиш менен аяктаган.Советтердин Ферганада болгон кеңешмеси жеңиштүү аяктаган (Сасыкбаев). Бактылуу бол, жеңиштүү кел, Арстан жүрөк бөбөгүм! (Аалы).
Ийгиликтүү, жакшы натыйжалуу, жеңиш менен. Жеңиштүү эмгек үчүн алынган кызыл туу чоң таштын үстүндө орнотулду (Сасыкбаев). Бактылуу бол, жеңиштүү кел, Арстан жүрөк бөбөгүм (Токомбаев).
сын. Ар дайым жеңип жүрүүчү, жеңишке ээ болуп жүрүүчү, ар дайым жеңишке ээ боло турган. Жеңишчил желбиреген туулар бизде (Барпы). Даңктана бер, жеңишчил күрдөөлдүү калк! (Сыдыкбеков).
Ар дайым жеңе жүргөн, жеңишке ээ болуп жүргөн, дайыма жеңе турган. Жеңишчил, күжүрмөн туулар асман мелжип желбирейт. Даңктана бер, Жеңишчил күрдөөлдүү калк! (Сыдыкбеков).
жеңкетай, жеңгетай 1. невестушка, сношенька (ласк. обращение к старшей по возрасту женщине); 2. этн.то же, чтожеңкетайлык; барып жеккетай алып, тоюн жел келебиз пойдём покушаем свадебного угощения и получим жеңкетай; кызды алып барышты, жеңелер төшөк салышты, желип келген жеңелер, жеңкетайын алышты фольк. невесту повели, жеңе (см.) постель постлали, прискакавшие жеңе подарки получили.
Кыргызча демейде жеңе болуп айтылган сөз бул жерде жеңке түрүнө келет. Ага кошулган той сөзү тай түрүнө келип, жеңкетай сөзү жаралган. Болжолу, кыздын жеңелерин сыйлап, аларга той сыяктантып бир нерсе берүү салты кыргыз элине казак, татар элдеринен келген окшойт. Аны жеңкетай деген сөздүн өзү айтып турат. Анткени кыргызча жеңе сөзү казак, татар тилдеринде жеңге түрүндө айтылат.
Кызды алганы келгенде же күйөөлөп келген кезде жигит же күйөө жолдоштор тарабынан кыздын жеңелерине берилүүчү акча, белек. Желип келген жеңелер, Жеңкетайын алышты (Тоголок Молдо). Жеңем кандай жеңкетайларды алгандыгы жөнүндө энеме төкпөй-чачпай айтып берди («Ала-Тоо»).
жеңкетайлык, жеңгетайлык этн. подарки жениха старшим родственницам невесты (которые руководят проводами невесты в дом жениха или помогают жениху при его тайных посещениях невесты в добрачный период; см.жеке 2).
