этиш.1. Мойнун буруп, арка жагын кароо. Өз кыялына өзү кубанган Ашым артына кылчайып, Көсөлдү карап коёт (Каимов). [Балдар] бири-бирин кылчая карашып, кол серпишип, катуу-катуу сүйлөшүүдө (Бейшеналиев).
2. Кайрылуу, кайта айлануу, кайрылып келүү. Кылчайып келсем үйдө жок, Кыргыйым качкан оң колдон (Токтогул). Кырстыгынан кылчайып, Жанына киши барбаса («Курманбек»).
оглядываться; кылчайбай кетти он ушёл, не оглянувшись; кылчайып карап койбодуң ты не удостоил даже взглядом; кылчайбастан 1) без оглядки; кылчайбастан качып жөнөдү он дал тягу; он бежал без оглядки; 2) в отриц. обороте беспощадно; кыйыгыма тийгенди кылчайбастан жайладым фольк. кто гневил меня, того я беспощадно убивал; кылчаярым жок мне не на кого опереться; меня некому пожалеть.
1. Мойнун буруп, арка жагын кароо. Өз кыялына өзү кубанган Ашым артына кылчайып, Көсөлдү карап коёт (Каимов). Балдар бири-бирин кылчая карашып, кол серпишип, катуу-катуу сүйлөшүүдө (Бейшеналиев). 2. Кайрылуу, кайта айлануу, кайрылып келүү. Кылчайып келсем үйдө жок, Кыргыйым качкан оң колдон (Токтогул). Кырстыгынан кылчайып, Жанына киши барбаса («Курманбек»).
то же, чтокылчаң; кылчак кара- 1) оглянуться, повернув голову назад; кылчак-кылчак кара- то и дело смотреть назад, поварачивая голову; 2) оглянуться с опаской; кылчак-кылчак каранып то и дело боязливо оглядываясь; ажалдан кылчак тартпаган он смерти не боялся; кылчагы бар 1) у него осталось позади что-то, вызывающее заботу или опасение (напр. уехав, он оставил дома больного ребёнка); 2) опасение; кылчагы жок 1) у него позади не осталось ничего, что бы его беспокоило; 2) он не опасается, не боится.
Кайра-кайра кылчайып артын карай берүү (көбүнчө бир нерсени кыя албай же бирөөнү күткөн абалга карата). Ал баланын үнү угулбай калганга чейин артын кылчак-кылчак карап, көзүнүн жашын төгүп баратты («Кыргызстан маданияты»). В.: Кылчаң-кылчаң кароо. Энеси кылчаң-кылчаң артын карап, зыркырап ичи күйүп бара жатты (Шүкүрбеков).
этиш.1. Улам-улам арка жагын кароо. Аркасын карап кылчактап, Коңурбай качып калган кез экен («Манас»).
2. өт. Тарткынчыктоо. Муну эч бир кылчактабай туруп эле, бардыгыбыз тең барып талап кылууга тийишпиз (Абдукаримов).
оглядываться назад, повернув голову; оглядываться назад через плечо; кылчактап карап артына фольк. повернув голову и смотря назад; кашаң аттай кылчактап (он идёт) упираясь, как ленивая лошадь; кеткиси келбей, кылчактай басты уходить ему не хотелось, он шёл, оглядываясь назад; кылчактап карабастан кете берди он шёл себе и шёл, не оглядываясь.
1. Улам-улам арка жагын кароо. Аркасын карап кылчактап, Коңурбай качып калган кез экен («Манас»). 2. өт. Тарткынчыктоо. Муну эч бир кылчактабай туруп эле, бардыгыбыз тең барып талап кылууга тийишпиз (Абдукаримов).
1. чуточку, немножечко, с волосок; 2. в отриц. обороте ничуть, ни капельки, ни на волос; менин көңүлүмө кылчалык да азар келтиришкен жок они ни чуточки не обижали меня.
озирание назад; кылчаң бас- идти, оборачиваясь назад; "айткан сөзүм тыңда" деп, "аял-кылчаң кылба" деп стих. слушай, мол, мои слова, не будь нерешительным; үйүңдө эмине кылчаңың бар, бара бербейсиңби? нечего тебе на дом оборачиваться, продолжай свой путь.
то же, чтокылчакта-; кылчаңдап улам боздосо, иңгендин көркү тайлакта стих. вся прелесть верблюдицы в верблюжонке, когда она кричит, оглядываясь назад (призывая своего верблюжонка).