зат. Сырьёлорду машиналык жол менен иштетип, ар кандай продукцияларды даярдап чыгаруучу өнөр жай ишканасы. Бектур 1951-жылы машыккан слесарь катарында «П» фабрикасында иштөөгө келди (Сасыкбаев). Сулуулар, пахта тергиле, Фабрикага бергиле (Үмөталиев).
ж. фабрика; прядильная фабрика жип ийрүү фабрикасы; ткацкая фабрика токуу фабрикасы; спичечная фабрика ширеңке фабрикасы; обувная фабрика бут кийим фабрикасы.
Чийки заттарды техникалык жол менен иштетип, ар кандай өндүрүмдөрдү даярдап чыгаруучу өнөр жай ишканасы. Бектур 1951-жылы машыккан ширетүүчү катарында «П» фабрикасында иштөөгө келди (Сасыкбаев). Сулуулар, пахта тергиле, Фабрикага бергиле (Үмөталиев).
ж. 1. уст. (производство, выделка) жасоо, өндүрүү; фабрикация ковров килем жасоо, килем жасап чыгуу, килем өндүрүү; 2. перен. неодобр. (измышление, выдумка) калп нерсени ойлоп чыгаруу.
несов. что 1. уст. (изготовлять) жасап чыгаруу, өндүрүү; фабриковать ткани кездеме токуу, кездеме өндүрүү; 2. перен.разг. неодобр. (производить во множестве) ыксыз көп чыгаруу, ыксыз көп өндүрүү; 3. перен. неодобр. (измышлять) жамандыкты чыгаруу, сөздү жасап калп айтуу, жалган (калп) нерсени ойлоп чыгаруу, жалган (калп) нерсени жасап ала коюу; фабриковать слухи жалган кабарларды ойлоп чыгаруу.
~, ая, -ое 1. фабрика-га т.; фабрикалык; фабричные изделия фабрикада жасалган буюмдар; фабричное клеймо фабрика белгиси; фабричный корпус фабриканын корпусу; фабричное здание фабрика ымараты; 2. (промышленный) фабрикалуу (фабрикасы көп); фабричный район фабрикалуу район; фабричные города Киргизии Кыргызстандын фабрикалуу шаарлары; 3. в знач. сущ. м., уст. фабрика жумушчусу.
1. Чоң даражадагы кишинин колдоосу менен пайда тапкан жана жеңилдик алган анын жакшы көргөн кишиси. 2. спорт. Ат чабышта биринчиликти алууга мүмкүнчүлүгү бар ат.
ж. фаза (1. тарыхый процесстин өнүгүшүндөгү белгилүү бир доор; 2. кандайдыр бир кубулуштун же организмдин белгилүү учуру же доору; кандайдыр бир заттын өзгөрүшүндөгү же абалындагы айрым учур же доор; ушундай учурдагы же доордогу заттын формасы же абалы; 3. астр. планеталардын өзгөргөн түрлөрү, мис. айдын толушу, кемиши ж.б.; 4. тех. генератордун ороолорунун ар бир группасы).
1. Кандайдыр бир коомдук процесстин тарыхый өнүгүшүндөгү айрым кырдаалдык мезгил, доор. 2. экон. Бир нерсенин өнүгүү жана өзгөрүлүү жолундагы учуру, айрым кырдаалы, ошондой эле бул учурдун абалы.
(Phasianidae) кыргоол сымалдуулар; тоок түспөлдүүлөр түркүмүндөгү илбээсин куштардын бир тукуму, булардын кыйла уруусу, 165 түрү бар: фазан алмазный (Chrysolophus amherstiae) — кулпунган кыргоол, ф. амударьинский — Аму-Дарыя кыргоолу, ф. аральский — Арал кыргоолу, ф. воротниковый — жакалуу кыргоол, ф. закаспийский — Түштүк Каспинин кыргоолу, ф. золотистый — к. ф. золотой, ф. золотой (Ch. pictus) — алтынсары кыргоол, ф. колхидский — к. ф. обыкновенный, фазан королевский (Syrmaticus reevesi) — чубак куйрук кыргоол, ф. обыкновенный (Phasianus colchicus) — Колхида кыргоолу, ф. персидский — перси кыргоолу, ф. священный — к. ф. королевский, ф. семиречинский (Ph. mongolicus) — Жети-Суу кыргоолу, кадимки кыргоол, ф. серебрянный — күмүш кыргоол, ф. уссурийский — Уссури кыргоолу, ф. ушастый обыкновенный — кадимки кулактуу кыргоол, фазаны воротниковые — жакалуу кыргоолдор (уруу), ф. ушастые — кулактуу кыргоолдор (уруу).
File Block (proper noun)
A feature that allows end users and IT admins to control which file types and versions can be opened and saved in the application.
File History (proper noun)
A Windows feature designed to help users avoid data loss by automatically saving versions of files and copies of deleted files so that users can recover them.
file property (noun)
A detail about a file that helps identify it, such as a descriptive title, the author name, the subject, or a keyword that identifies topics or other important information in the file.
File Transfer Protocol (proper noun)
A member of the TCP/IP suite of protocols, used to copy files between two computers on the Internet. Both computers must support their respective FTP roles: one must be an FTP client and the other an FTP server.
file system (noun)
In an operating system, the overall structure in which files are named, stored, and organized. NTFS, FAT, and FAT32 are types of file systems.
file type (noun)
The format of a file, commonly indicated by its file name extension. The file type indicates which program the file was created in and can be opened with.
firewall (noun)
A security solution that segregates one portion of a network from another portion, allowing only authorized network traffic to pass through according to traffic filtering rules.
зат. Кол жазманын, кандайдыр бир документтин ж. б. фотомеханикалык жол менен туура өзүндөй болуп түшүрүлгөн сүрөтү, өзүндөй болуп берилген сүрөттүү көчүрмөсү.
1. Бирөөнүн кол жазмасын, коюлган колун туура өзүндөй кылып тууроо. 2. Кандайдыр бир документтин, сүрөттүн фотомеханикалык жол менен туура өзүндөй болуп түшүрүлгөн көчүрмөсү.
м. факт (анык болгон иш); исторический факт тарыхый факт; общеизвестный факт жалпыга белгилүү факт; привести факты факт келтирүү; факты - упрямая вещь фактыга каршы талашуу кыйын; факты говорят за себя фактынын өзү эле айтып турат; голые факты куру фактылар; факт тот, что... разг. иш... да; -гымда, -гында, -ында, -ганычын, туура; факт тот, что я забыл эту книгу дома маселе менин бул китепти үйдө унутуп калгандыгымда; факт, что он уже ждёт нас анын бизди күтүп жатканы чын.
ИШ ЖҮЗҮНДӨГҮ ТАРБЫЯЧЫ – КР үйбүлө укугу боюнча, эрезеге жетелек балдарды иш жүзүндө баккан жана тарбыялаган эмгекке жарамсыз адам; эгер ал өз балдарынан же жубайынан (мурдагы жубайынан) багуу көрбөгөн болсо, сот аркылуу өзүнүн ишке жарамдуу тарбиялануучуларынан багууну талап кылууга акысы бар. Камкордукта (көзөмөлдө) турган же асыроочу үйбүлөдө тарбыяланып жаткан жактарга багуу милдети жүктөлбөйт. Эгер И. ж. т. аларды 5 жылдан ашык эмес же тийиштүү деңгээлде бакпаган болсо, сот тарбыялануучуну мындай милдеттен бошотушу мүмкүн.
~, ая, -ое фактыларга негизделген, чыныгы; фактическое положение дела иштин чыныгы абалы; фактическое доказательство фактыларга негизделген далил; фактические данные чыныгы маалыматтар.
ИШ ЖҮЗҮНДӨГҮ НИКЕ – мыйзам тартибинде жолжоболоштурулбаган иш жүзүндөгү никелешүү. КРде кээде «жарандык нике» деп да аталат. И. ж. н. үйбүлө мыйзамдарында каралган жубайлык укук менен милдеттерди таңуулабайт.
м. 1. (движущая сила) фактор (кандайдыр бир процесстин же кубулуштун кыймылдаткыч күчү); постоянно действующие факторы дайыма аракет кылып туруучу факторлор; 2. мат. фактор (ар бир көбөйтүлүүчү сан).
factorial (noun)
Expressed as n! (n factorial), the result of multiplying the successive integers from 1 through n; n! equals n x (n - 1) x (n - 2) x ... x 1.
Факторинг (Factoring) —Факторинг – это приобретение требований к должнику и взыскание долга, когда одна сторона (финансовый агент) передает или обязуется передать другой стороне (клиенту) денежные средства в счет денежного требования клиента (кредитора) к третьему лицу (должнику), вытекающего из предоставления клиентом товаров, выполнения им работ или оказания услуг третьему лицу, а клиент уступает или обязуется уступить финансовому агенту это денежное требование.
Факторинг (Factoring) —Факторинг – бул, карызгерге карата талаптарды алуу жана карыздарды өндүрүү. Мында бир тарап (финансылык агент) экинчи тарапка (кардарга) кардардын товарларды сунуштоосунан, иштерди аткаруусунан же үчүнчү жакка кызмат көрсөтүүдөн улам, үчүнчү жакка карата келип чыккан, анын акчалай талаптарынын эсебинен акча каражатын берет же берүүгө милдеттенет, ал эми кардар финансылык агентке ошол акчалай талапты ыйгарып берет же ага милденттенет.
ФАКТОРИНГ (акча талабын кыйуу алдындагы каржылоо келишими) – бир тарап (каржы агенти) башка тарапка (кардарга) кардардын (кредитордун) акча талаптарынын эсебинен үчүнчү тарапка (карызкорго) кардардын үчүнчү жакка товар берүүсүнөн, жумуш аткаруусунан же кызмат көрсөтүүсүнөн келип чыгуучу акча каражаттарын өткөрүп берүүчү же өткөрүп берүүгө милдеттенүүчү, а кардар каржы агентине ал акча талабын кыйуучу же кыйууга милдеттенүүчү келишим. Карызкорго карата акча талабынын кардар тарабынан каржы агентине кыйылышы ошондой эле кардардын каржы агентинин алдындагы милдеттенмесин камсыз кылуу максаттарында болушу ыктымал. Ф. боюнча кийинкисинин милдеттенмеси кардардын бухгалтердик эсебин жүргүзүүнү, ошондой эле ага кыйуу предмети болуп саналган акча талаптарына байланыштуу башка каржылык кызмат көрсөтүүлөрдү өзүнө камтуусу мүмкүн. Каржы агенттери катары Ф-ди банктар жана башка кредиттик уюмдар, ошондой эле ошондой ишмердиктин түрүн ишке ашырууга улуксаты (лицензиясы) бар башка коммерциялык уюмдар түзө алышат. Ошон үчүн төлөө мөөнөтү эбак келген (болуп жаткан талаптар) да, жана төлөө мөөнөтү эми гана келүүчү (болочок талаптар да) акча каражаттарына карата укуктар да каржылоо берилүүчү кыйуунун предмети боло алат. Кыйуу предмети болгон акча талаптары кардар менен каржы агентинин келишиминде келишим түзүлүп жаткан учурдагы талаптарды жана болочок талаптарды – алардын пайда болуусунан кеч эмес учурда теңдештирүүгө мүмкүнчүлүк бергендей аныкталуусу тийиш.
ФАКТОРИНГ (акча талабын кыйуу алдындагы каржылоо келишими) – бир тарап (каржы агенти) башка тарапка (кардарга) кардардын (кредитордун) акча талаптарынын эсебинен үчүнчү тарапка (карызкорго) кардардын үчүнчү жакка товар берүүсүнөн, жумуш аткаруусунан же кызмат көрсөтүүсүнөн келип чыгуучу акча каражаттарын өткөрүп берүүчү же өткөрүп берүүгө милдеттенүүчү, а кардар каржы агентине ал акча талабын кыйуучу же кыйууга милдеттенүүчү келишим. Карызкорго карата акча талабынын кардар тарабынан каржы агентине кыйылышы ошондой эле кардардын каржы агентинин алдындагы милдеттенмесин камсыз кылуу максаттарында болушу ыктымал. Ф. боюнча кийинкисинин милдеттенмеси кардардын бухгалтердик эсебин жүргүзүүнү, ошондой эле ага кыйуу предмети болуп саналган акча талаптарына байланыштуу башка каржылык кызмат көрсөтүүлөрдү өзүнө камтуусу мүмкүн. Каржы агенттери катары Ф-ди банктар жана башка кредиттик уюмдар, ошондой эле ошондой ишмердиктин түрүн ишке ашырууга улуксаты (лицензиясы) бар башка коммерциялык уюмдар түзө алышат. Ошон үчүн төлөө мөөнөтү эбак келген (болуп жаткан талаптар) да, жана төлөө мөөнөтү эми гана келүүчү (болочок талаптар да) акча каражаттарына карата укуктар да каржылоо берилүүчү кыйуунун предмети боло алат. Кыйуу предмети болгон акча талаптары кардар менен каржы агентинин келишиминде келишим түзүлүп жаткан учурдагы талаптарды жана болочок талаптарды – алардын пайда болуусунан кеч эмес учурда теңдештирүүгө мүмкүнчүлүк бергендей аныкталуусу тийиш.
ж. фактория (1. СССРде - алыскы промыслолук райондордогу соодалык-жабдуу пункту жана маданий борбор; 2. колониалдык өлкөлөрдөгү европалык соодагерлердин соода кылуучу жайы).
ж.иск. фактура (1. искусствонун чыгармаларында художниктик техниканын өзгөчөлүгү, бөтөнчөлүгү; 2. жөнөтүлгөн товарлардын саны, салмагы жана баасы толук жазылган счёт).
1. Сүрөт искусствосундагы техникалык ыкмалардын өзгөчөлүгү, бөтөнчөлүгү. 2. муз. Ар бир чыгармага тийиштүү жеке өзгөчөлүк, музыкалык сезим менен кабыл алынып, кулак менен угууга мүмкүн болгон бөлүгү.
ЮРИДИКАЛЫК ФАКТЫ – таасын-так укук мамилеси келип чыгуучу (өзгөрүүчү, токтотуучу) мыйзамда каралган жагдайлар. Ал эки топко бөлүнөт: окуя жана иш-аракет. Ю. ф. арасынан ошондой эле укуктук абал да бөлүнүп турат (аскер кызматында, нике, туугандыкта, издөөдө, кызматта ж. б. турган). Ю. ф. кесепет мүнөзү боюнча укук түзүүчү, укук токтотуучу, укук өзгөртүүчү болуп бөлүнөт.
ФАКУЛЬТАТИВДИК ПРОТОКОЛ – эларалык укуктагы адатта негизги келишимди түзүүгө байланыштуу жана ага тиркеме катарында (бирок анын ажырагыс бөлүгү болуп саналбаган) өзалдынча документ таризинде кол коюла турган көп тараптуу эларалык келишимдин бир түрү. Эгер факультативдик жоболор менен эскертүүлөрдү билдирүү мүмкүнчүлүгүн алдынала каралбай калса, негизги келишимдин баардык тараптарынын жалпы макулдугуна жетишилбей калган маселелерге карата биркатар катышуучулардын макулдашуусу Ф. п-до бекитилет.
ФАКУЛЬТАТИВДИК ПРОТОКОЛ – эларалык укуктагы адатта негизги келишимди түзүүгө байланыштуу жана ага тиркеме катарында (бирок анын ажырагыс бөлүгү болуп саналбаган) өзалдынча документ таризинде кол коюла турган көп тараптуу эларалык келишимдин бир түрү. Эгер факультативдик жоболор менен эскертүүлөрдү билдирүү мүмкүнчүлүгүн алдынала каралбай калса, негизги келишимдин баардык тараптарынын жалпы макулдугуна жетишилбей калган маселелерге карата биркатар катышуучулардын макулдашуусу Ф. п-до бекитилет.
зат. Жогорку окуу жайында илимдин бир тармагын өз ичине алган, ошол тармак боюнча окутуу ишин жүргүзгөн бөлүм. Тарых факультети. Филология факультети. Биология факультети.
м. факультет (жогорку окуу жайынын илимдин бир тармагын өз ичине алган бир бөлүмү); исторический факультет тарых факультети; медицинский факультет медицина факультети; математический факультет математика факультети.
Жогорку окуу жайында илимдин бир тармагын өз ичине алган, ошол тармак боюнча окутуу ишин жүргүзгөн бөлүм. Тарых факультети. Филология факультети. Биология факультети.
ж. 1. (действие) фальсификациялоо, бурмалоо (кара ниеттик менен жасалма кылып чыгаруу); фальсификация исторических фактов тарыхый фактыларды фальсификациялоо (бурмалоо); 2. (подделанная вещь) жасалмаланган, жалган, чыныгы эмес нерсе; грубая фальсификация жемчуга орой жасалмаланган бермет, чыныгы эмеси көрүнүп турган бермет.
БУРМАЛОО – жасалмалоо, атайылап бурмалоо, (нактаны, чындыкты) жалган менен алмаштыруу. КР кылмыш-жаза укугунда шайлоо документтерин, референдум документтерин Б-го же добуштарды туура эмес саноого жоопкерчилик каралган; эгер ал аракет карызкор уюмдун жетекчиси же ээси, болбосо кудуретсиздикке кабылган учурда жеке ишкер тарабынан жасалса, экономикалык ишти чагылдыруучу бухгалтердик ж. б. документтерди Б.; далилдерди Б. ж. б.
1. Көз боёмолоо, чыныгы нерсени жалган менен, анык нерсени калп менен алмаштыруу. 2. Сатуу үчүн дайындалган буюмдардын түрүн жана касиеттерин арам максаттарда өзгөртүү.
сов. и несов. что фальсификациялоо, бурмалоо, жасалмалоо (өзүндөй кылып көрсөтүү максаты менен бир нерсени бурмалоо, жасалмалоо, кара ниеттик максаты менен азыкты жасалма кылып чыгаруу); фальсифицировать документы документтерди фальсификациялоо.
ЖАЛГАН ЗЭЭРЧИЛИК – КР кылмыш-жаза мыйзамдары боюнча, жасалма акчаны же баалуу кагазды жасоо менен сатууну көздөгөн экономикалык иш чөйрөсүндөгү кылмыштардын бири. Чыныгы акча белгисине же баалуу кагазга окшош жасалма акчаны же баалуу кагазды жасоонун баардык ыкмасы (колдон сүрөт түшүрүү, техникалык каражаттарды, көбүнчө ксерокөчүрмөнү ж. б. колдонуу аркылуу) жасоо катары эсептелет. Ошону менен бирге, окшоштугу максатка жетүү мүмкүнчүлүгүн берүүгө тийиш – жасалма акчаны же баалуу кагазды сатууга.
зат. Өз аты менен бирге кошулуп айтылуучу жана балдарына (ылайык табышса аялына да) өтүп, укумдан тукумга сакталып колдонула берүүчү жалпы үй-бүлөлүк ат. Менин фамилиямды качан чакырар экен деп, Мусабек почтальонду чыдамсыздык менен жал-жал карайт (Абдумомунов).
ФАМИЛИЯ (АТА-ТЕК) (лат. familia ) – 1) курамына кандаш туугандардан тышкары кулдары да кире турган, Байыркы Римдеги үйбүлө чарбачылык-юридикалык бирдик; 2) туулганда, баштапкы Ф. өзгөргөндө, асырап алганда, никеде, мураска өткөндө алына турган ата-тек аталышы. Жаран ысымынын курамдык бөлүгү (кең маанисинен алганда).
Өз аты менен бирге кошулуп айтылуучу жана балдарына (ылайык табышса аялына да) өтүп, укумдан тукумга сакталып колдонула берүүчү жалпы үй-бүлөлүк ат. Менин фамилиямды качан чакырар экен деп, Мусабек почтальонду чыдамсыздык менен жал-жал карайт (Абдумомунов).
ФАМИЛИЯ (АТА-ТЕК) (лат. familia ) – 1) курамына кандаш туугандардан тышкары кулдары да кире турган, Байыркы Римдеги үйбүлө чарбачылык-юридикалык бирдик; 2) туулганда, баштапкы Ф. өзгөргөндө, асырап алганда, никеде, мураска өткөндө алына турган ата-тек аталышы. Жаран ысымынын курамдык бөлүгү (кең маанисинен алганда).
1. Диний ишенимге жеткире сугарылган, ага өзгөчө катуу берилген, башка диндик ишенимди, анын өкүлдөрүн аябай жек көргөн киши. 2. Кандайдыр бир ишке, идеяга ж. б. өзгөчө кызыгуу менен берилген, аны жан-дили менен колдогон, анын бардык ишине ар дайым даяр турган киши.
зат. Өзүнүн диний ишенимине өзгөчө катуу берилген, башка ишенимди кайнаса каны кошулбагандай жек көргөн фанатиктин ой-пикирине, түшүнүгүнө, аракетине мүнөздүү көрүнүш, анын өзгөчөлүгүн аныктоочу белгилердин жалпы жыйындысы.
Өзүнүн диний ишенимине өзгөчө катуу берилген, башка ишенимди кайнаса каны кошулбагандай жек көргөн фанатиктин ой-пикирине, түшүнүгүнө, аракетине мүнөздүү көрүнүш, анын өзгөчөлүгүн аныктоочу белгилердин жалпы жыйындысы.
зат.1. Диний ишенимге жеткире. сугарылган, ага өзгөчө катуу берилген, башка диндик ишенимди, анын өкүлдөрүн аябай жек көргөн киши.
2. Кандайдыр бир ишке, идеяга ж. б. өзгөчө кызыгуу менен берилген, аны жан дили менен колдогон, анын бардык ишине ар дайым даяр турган киши.
1. Тыбыштардын жасалышы, кептеги тыбыштарды жасоо учурун, тыбыш жасоочу органдардын биргелешип иштеши о.э кепти угуу аркылуу кабылдоонун жыйындысы. 2. Кептин тыбыштык сапаты, аны айтууга зарыл болгон кекиртектин иштеши менен шартталышы.
зат.1. Жакшы көрк берүү үчүн жыгачтан жасалган буюмдардын сыртынан каптатылган жыгачтын жука, жазы тилкеси.
2. Бир нече кат жука тактай тилкесинен катталган жана жабыштырылган такта. Иван Безруков болсо ушул кыштактагы фанера заводунда мастер болуп иштей турган (Сыдыкбеков).
ж. фанера (1. кооздоо үчүн жыгачтын сыртына жабылуучу жука тактай; 2. бир-бирине беттелип жабыштырылган бир нече кат жука тактайдан турган жасалма тактай).
1. Жакшы көрк берүү үчүн жыгачтан жасалган буюмдардын сыртынан каптатылган жыгачтын жука, жазы тилкеси. 2. Бир нече кат жука тактай тилкесинен катталган жана жабыштырылган такта. Иван Безруков болсо ушул кыштактагы фанера заводунда мастер болуп иштей турган (Сыдыкбеков).
м. фаат (1. кан-вазыр сыяктуу жаза берип ойноочу оюндун бир түрү; 2. кара көтөн кармаганда бериле турган буюм; 3. ушул оюндун катышуучусуна тапшырылган тапшырма).
несов. 1. (мечтать) фантазия сүрүү, кыял сүрүү, фантазия кылуу, кыялдануу; 2. (выдумывать) жок нерсени ойлоп чыгаруу (болгонундай айтпастан, ашыра сүйлөө).
зат.1. Чыгармачылык менен кыялданууга, кыялдуу ой жүгүртүүгө карата болгон жөндөмдүүлүк. Бул жазуучунун фантазиясы бай. Поэтикалык фантазия. 2. Куру кыял, иш жүзүнө ашпас, жалган нерсе.
3.муз. Эркин формадагы музыкалык чыгарма.
ж. 1. (творческое воображение) фантазия, кыял, элес (чыгармачылык менен кыялдануу); художественная фантазия көркөмдүк фантазия; у этого писателя богатая фантазия бул жазуучунун фантазиясы бай; 2. (мечта) кургак кыял, иш жүзүнө ашпас элес; предаваться фантазиям кыялга чөгүү; 3. (выдумка, ложь) болбогон нерсени ойлоп чыгаруу, калп, жалган; не верьте глупым фантазиям акылга сыйбаган калпка ишенбеңиз; 4. разг. (прихоть, причуда) фантазия, кербездик; ему пришла в голову фантазия анын башына фантазия келе калды; 5. муз. фантазия (музыкалык чыгарманын эркин формадагы түру).
1. Чыгармачылык менен кыялданууга, кыялдуу ой жүгүртүүгө карата болгон жөндөмдүүлүк. Бул жазуучунун фантазиясы бай. Поэтикалык фантазия. 2. Куру кыял, иш жүзүнө ашпас, жалган нерсе. З. муз. Эркин формадагы музыкалык чыгарма.
1. адаб. Кыял, ойдон чыгарылган, турмушта болууга мүмкүн эмес, же азырынча кыялда гана жашаган нерселерди чагылдыруунун тиби, турмушту образдуу чагылдыруунун бир жолу. 2. өт. Апыртылган, чындыкка жатпагандык.
~, ая, -ое 1. (сказочный, причудливый) фантазиялуу, фантазиялык, фантазияга окшогон, жомокко окшогон, укмуштуу; 2. перен. (несбыточный, невероятный) апыртылган; фантазиялуу; куру; фантастические слухи апыртылган кабарлар; фантастическая литература фантазиялуу адабият (ишке аша элек же чындыкка жатпаган окуяларды негиз кылып алган көркөм адабият).
м.мор. фарватер (суунун, дарыянын кеме жүрө ала турган бөлүгү); быть в фарватере кого-л. или быть в фарватере чьей-л. политики бирөөнүн таасиринин астында болуу, кимдиндир саясатынын таасиринин астында болуу.
м. 1. ист. фарисей (Байыркы Иудеяда - шаардын бай катмарларынын диний-саясий партиясынын мүчөсү); 2. перен. (лицемер, ханжа) сопусунган, эки жүздүү, арамза.
ФАРМАЦЕВДИК ИШ – дары-дармек каражаттарын жүгүртүү чөйрөсүндөгү дүңсоода ишканалары жана дарыкана мекемелери тарабынан жүргүзүлчү иш; ага дары-дармек каражаттарын дүңү менен жана майдалап сатуу, аны даярдоо кирет.
ФАРМАЦЕВДИК ИШ – дары-дармек каражаттарын жүгүртүү чөйрөсүндөгү дүңсоода ишканалары жана дарыкана мекемелери тарабынан жүргүзүлчү иш; ага дары-дармек каражаттарын дүңү менен жана майдалап сатуу, аны даярдоо кирет.
м. 1. фарфор (ак чопонун жогорку сортунан жасалган манералдык масса); ваза из фарфора фарфордон жасалган ваза; 2. собир. (изделия, посуда) фарфор (фарфордон иштеп чыгарылган буюм, идиш-аяк); коллекция русского фарфора орус фарфорунун коллекциясы.
ФАС (англ. FAS , free alongside ship – «кеме бортун бойлой бош» дегендин кыскартылганы) – эларалык соода аталгысы, коммерциялык аткарымдардагы ташып жеткирүүнүн Франко-шарттарынын бири (1990-жылдагы «Инкотермс» басылмасында өзгөрүүсүз калган). Бул шартка ылайык, товар качан суужээк аялдамасындагы кеменин бортун бойлой жайгаштырылганда гана, сатуучу өзүнүн милдетин аткарган болуп эсептелет. Ошол учурдан тартып, баардык чыгымдарды, сынуу же талкалануу тобокелчилигин сатып алуучу тартат. Франко-завод шартындай эле, мындай аткарымдар сатуучуга жүк-төлгөн ФОБдон айырмаланып, сатып алуучу товарды экспорттук алымдар менен бажы жолжоболорунан тазалайт. ФАС шарты деңиз же дарыя ташууларында гана колдонууга жөндөмдүү.
ФАС (англ. FAS , free alongside ship – «кеме бортун бойлой бош» дегендин кыскартылганы) – эларалык соода аталгысы, коммерциялык аткарымдардагы ташып жеткирүүнүн Франко-шарттарынын бири (1990-жылдагы «Инкотермс» басылмасында өзгөрүүсүз калган). Бул шартка ылайык, товар качан суужээк аялдамасындагы кеменин бортун бойлой жайгаштырылганда гана, сатуучу өзүнүн милдетин аткарган болуп эсептелет. Ошол учурдан тартып, баардык чыгымдарды, сынуу же талкалануу тобокелчилигин сатып алуучу тартат. Франко-завод шартындай эле, мындай аткарымдар сатуучуга жүк-төлгөн ФОБдон айырмаланып, сатып алуучу товарды экспорттук алымдар менен бажы жолжоболорунан тазалайт. ФАС шарты деңиз же дарыя ташууларында гана колдонууга жөндөмдүү.
несов. что фасовкалоо, таңыктоо (кээ бир товарды санап, салмак жагынан стандарттуу кылып таразалоо жаш таңып даярдоо); фасовать масло майды фасовкалоо.
зат.1. Кийим-кечелерди белгилүү бир түргө салып бычуу же тигүү үчүн колдонулган үлгү, модель. Жаңы фасон менен тигилген окшош көйнөктөр. 2. Буюмдун же кандайдыр бир жасалганын сырткы көрүнүшү, формасы.
м. 1. (покрой, образец) фасон (кийимдин бычуусу, үлгүсү); снять фасон фасонун түшүрүп алуу; пальто нового фасона жаңы фасон менен тигилген пальто, жаңы фасондуу пальто; 2. перен. (вид, манера) фасон (кебете, түр, манера); на новый фасон жаңы фасон менен, жаңы фасонго салып.
(Fasciolidae) фасциолалар; боордун кош ооз жалпак мите курттарынын бир тукуму: фасциола гигантская (Fasciola gigantica) — дөө кошооз, фасциола печеночная (F. hepatica) — боор кошоозу.
эск. Чечим, токтом (мындай токтомду дин жолу менен муптулар, мужтахиддер чыгарган. Молдолор, эшендер, кожолор эмгекчилердин өлдүм-талдым дегенде тапкан бирин эки булдарын алдап, карындарын толтурду. Алда кайдагы эски фатывалар менен караңгы элдин көзүн будалады (Эркин-Тоо, №1, 1924-ж.). Төрөлөргө жана анын солдаттарына каршы казатка аттанууга «батуба» кылып тарашты (Убукеев).
ж. фауна (кандайдыр бир жердин, өлкөнүн же геологиялык доордун бардык түрдөгү айбандарынын жыйындысы); фауна Средней Азии очень разнообразна Орто Азиянын фаунасы абдан ар түрдүү.
зат. Империалисттик буржуазиянын жеткен агрессивдүү чөйрөсүнүн кызыкчылыктарын көздөгөн өтө реакциячыл саясий агым жана ашкан шовинизм, расизм, бардык демократиялык боштондукту жок кылуу, басып алуучулук, согуштарды даярдоо, баштоо сыяктуу мүнөздүү өзгөчөлүктөрү бар монополисттик капиталдын террористтик диктатурасы.
Империалисттик буржуазиянын жеткен агрессивдүү чөйрөсүнүн кызыкчылыктарын көздөгөн өтө реакциячыл саясий агым жана ашкан шовинизм, расизм, бардык демократиялык боштондукту жок кылуу, басып алуучулук согуштарды даярдоо, баштоо сыяктуу мүнөздүү өзгөчөлүктөрү бар монополисттик капиталдын террористтик диктатурасы.
м. фаянс (1. чопонун айрыкча бир сортуна гипс жана башка нерселер катыштырылган ак же түстүү масса; 2. собир. ушул массадан жасалган нерселер, буюмдар, идиштер).