жеке I ир. 1. отдельный, особый; один; в одиночку; частный; только; атты жеке байла привяжи лошадь отдельно (от других); сураганга бекер бер, суусаганга жеке бер погов. просящему даром дай, а жаждущему - особо (и того больше); жетимиш илек жоо келсе, жеке аралап, кол салган фольк. когда приходило несметное (см.илек I) вражеское войско, он один нападал, врезаясь в ряды врага; жерге эмгек сиңиргин, жеке ырыскы - мал дебе стих. вкладывай труд в землю, не думай, что скот - единственный источник существования; жеке гана бул эмес и не только одно это; жеке иретте в индивидуальном порядке; жеке адамга сыйынуу культ личности; жеке террор индивидуальный террор; жеке налог ист. индивидуальный налог; жеке чарба индивидуальное хозяйство; жеке киши частное лицо; жеке капитал частный капитал; жеке бийлик или жеке бийлөөчүлүк самодержавие, единовластие; жеке менчик частная собственность, личная собственность; жеке-жеке поодиночке; 2. единоборство, поединок; жекеге чакыр- вызвать на поединок; жекеге чык- выйти на поединок, принять единоборство; жекеге чыкпай качышты стих. не приняв единоборства, они убежали; 3. выступающий в единоборстве, единоборец; кимдин жекеси жыгылса, ал тарап багынчу сторона, чей единоборец бывал повержен, покорялась. жеке II ист. 1. (точнее көк жеке или жеке өтүк) дорогая мужская обувь (которую носили только правители; иногда высокие каблуки делались полыми и в них вкладывались бубенчики); 2. широкий боевой кожаный пояс (часто встречается только у одного крупного сказителя эпоса "Манас"); жекени белге курчанган фольк. он препоясался боевым поясом. жеке III жеке сан см.жекесан. жеке IV то же, чтоаке 3, жаке II; жекелер, жаным соога! фольк. братцы, пощадите мою жизнь!
Iзат.Эпостордо айтылуучу баалуу бут кийим. Жеке өтүк. Көк найза колдо койкоюп, Көк жеке бутта чойкоюп («Манас»). ЖЕКЕII сын.Жалгыз, өзү, жалаң өзү, жалаң гана, бир гана. Сураганга бекер бер, суусаганга жеке бер (макал). Жеке гана бул эмес. Жеке баштагы кайгы да оңой эмес экен (Бейшеналиев). ¨ Жекебийлик — башкаруучу өкүлдүн өз колуна топтолгон, өзү гана жүргүзгөн бийлик. Жекечарба — артелге бирикпеген, өзүнчө чарба жүргүзгөн үй-бүлө. Жанагы жеке чарба деген неме өз ара ынтымакты кетирип, ыркты бузуп, адамдарды жоолаштырып коё турган неме турбайбы (Убукеев). Жекеме-жеке — эки кишинин же эки тараптын башкаларды аралаштырбай өз ара бет алышуусу, өз ара кездешүүсү. Чыгыш жеңет, коркпойт алар өлүмдөн, Өлүм коркот жекеме-жеке келгенде (Аалы). Жекеме-жеке чакырсаң, Күчүң бирдей келеби? («Мендирман»).
жеке (жалгыз) жеке адам жеке адамга сыйынуу саясат жеке адамдын чексиз бийлиги саясат жеке аманат (сактам) жеке банк жеке башчылык жеке бизнес жеке бийлик жеке бюджет жеке демөөрчүлөр жеке-жеке жеке жер ээлөөчүлүк жеке жоопкерчилик жеке жумуш жеке ишкана жеке ишкер жеке ишкердик жеке казына жеке камсыздандыруу жеке капитал жеке карыз жеке киреше жеке киреше салыгы жеке кирешени бөлүштүрүү жеке киши жеке компьютер жеке менчик жеке менчик ишкана жеке пайда жеке сан жеке соода жеке талам жеке кызыкчылык жеке товар өндүрүүчү жеке турак жеке турак-жай жеке турмуш жеке убай жеке фирма жеке чарба жеке эмгек жеке эсеп жеке ээлик жекеме-жеке
(көк жеке) 1. Баалуу бут кийим, көбүнчө кадырлуу, тектүү адамдар кийүүчү өтүктүн бир түрү. Көк найза колдо койкоюп, Көк жеке бутта чойкоюп («Манас»). 2. Эндүү кайыш кур. Жекени белге курчанган, Жети түмөн кол келсе, Желбегей кирип кол салган («Манас»).
1. Жалгыз, жалгыз өзү гана, жалаң өзү, жалаң гана, бир гана. Көкөтөйдүн көп байге, Өзүң жеке ала көр, Төштүк («Эр Төштүк»). Жемени жеке сиз айткан эмессиз (Сыдыкбеков). // Айрым, бөлөк, башкалар менен аралашпаган же кошулбаган абалда, өзүнчө. Сени менен жеке сүйлөшөмүн (Сыдыкбеков). 2. Жекеме-жекеге чыккан кармаш, жекеме-жекеге чыккан беттешүү. Деп Мендирман кашкайып, Жекеге баарын чакырды («Мендирман»). Жер дүңгүрөп, калмактар, Жекеге чыкпай качышты («Курманбек»).
ЖЕКЕ АДАМДАРДАН КИРЕШЕ САЛЫГЫ – КРдеги жалпы мамлекеттик салык болуп саналат. Кирешиси бар, КР резиденттери жана резидент эместери – жеке адамдар салык төлөөчүлөр болуп саналышат. Ж. а. к. с-ынын салык алуу объектиси салык төлөөчүнүн жалпы жылдык кирешеси менен КР мыйзамдарында аныкталган салыктарды чыгарып салуунун айырмасы катары эсептелген киреше болуп саналат.
Personal Area Network (noun)
A small, Internet Protocol (IP)-based network. It is usually used for short-range, ad-hoc communication between devices and computers. A PAN may also be used to enable connectivity to a larger Local Area Network (LAN), Wide-Area Network (WAN), or the Internet. Windows XP supports the Bluetooth PAN service so you can create Personal Area Networks using Bluetooth.
ЖЕКЕ АЙЫПТОО – жабырлануучунун арызы боюнча гана козголуучу жана анын айыпкер менен элдешип алганы үчүн токтотулушу тийиш болгон кылмыш-жаза иши боюнча өндүрүш таризи. Айыптоо жабырлануучунун өзү тарабынан колдоого алынат жана ошон үчүн «жеке» деп аталат. КР кылмыш-жаза-процесстик мыйзамдарына ылайык Ж. а. тартибинде: саламаттыкка атайылып жеңил залал келтирүү; көгала кылуу; ушактоо; шылдыңдоо; психатриялык ооруканага мыйзамсыз жаткыруу; жарандардын тең укуктуулугун бузуу; адамдын жеке жашоосунун колтийгистигин бузуу; кат алышуунун, телефондо сүйлөшүүнүн, почта, телеграф же башка байланыштардын купуялыгын бузуу; туракжайдын колтийбестигин бузуу; шайлоо укуктарын ишке ашырууга же шайлоо комиссияларынын иштерине тоскоолдук кылуу; шайлоочулардын добуштарын сатып алуу; шайлоо, референдум документтерин бурмалоо же добуштарды туура эмес саноо; динге ишенүү жана дин тутуу эркиндигин ишке ашырууга тоскоолдук кылуу; аралаш жана автордук укуктарды, патент ээлеринин укуктарын бузуу; мыйзамдуу журналисттик кесипке тоскоолдук кылуу; мыйзамдуу ишкердик кылуу ишине тоскоолдук кылуу; коммерциялык же банк сырларын ачыкка чыгаруу; мыйзамсыз камакка алуу же кармап туруу жөнүндөгү иштер каралат. Ж. а. иштери боюнча алгачтергөө жана алдынала тергөө иштери жүргүзүл-бөйт, иш козгоо судья тарабынан (эгер анын жабырлануучу менен үстүнөн арыз түшкөн кишини элдештирүү аракеттери натыйжасыз болсо) ишке ашырылат; жабырлануучу жүйөлүү себептери жок эле сотко келбей койсо, иш токтотулат, ошентсе да соттолуучунун өтүнүчү боюнча жабырлануучунун катышуусу жок эле карала берүүсү ыктымал.
Private Communication Technology (noun)
A proposed protocol standard that supports authentication and encryption to secure privacy in Internet communications. PCT is similar to the Secure Sockets Layer (SSL) protocol.
Түшкөн киреше, пайда, өзүнүн тегерегиндеги мал-мүлк, материалдык байлыктарга карата өзүмчүл, башкалар жөнүндө ойлобоочу, «мага», «меники болуш керек» деп ойлоочу: жеке ээлик кылганды жакшы көргөн сапат жана ушундай сапаттагы адам. – Жалгыз балаң түшкүр көзүн караган ата-энесинин жанында «мага», «меники», «мен үчүн» деп жүрүп өзүмчүл, жекебасар болуп, жаман көнүп калат окшобойбу,– деди Сонунбүбү байбиче саал улутуна («Адабий Ала-Тоо»).
ЖЕКЕ БАШЧЫЛЫК – кандайдыр бир органдын, уюмдун жетекчисине өз милдетин аткаруу үчүн, ошондой эле иш натыйжасына анын жеке жоопкерчилигин арттыруу максатында зарыл болгон ыйгарым укуктарды берүү чарасы.
Обезличенный металлический счет (Depersonalized metallic account) —Счет, открываемый банком для учета драгоценных металлов без указания индивидуальных признаков и совершения операций по привлечению и размещению драгоценных металлов.
ЖЕКЕГЕ ЧЫГУУ — чоң беттешүүлөр алдында эки тараптан эки тандамал жоокер ортого чыгып салгылашканы. Ж. ч. эпосто кеңири орун алган. Мисалы, «Нескара менен Манастын урушу» окуясында душман жоокери Даң-Даң менен Күнөс балбандын Ж. ч-су сүрөттөлөт. Алар адегенде найза менен сайышат. Андан кийин күрсү менен чабышат. Калканга күрсү тийгенде добушу күндүк жерге угулуп турат. Акырында жакадан кармап эңишет. Бул Ж. ч-да Даң-Даң Күнөстү жеңет. «Ажалыңды сагынган адам болсоң келгин», — деп Даң-Даң кайрадан жекеге чакырып айгай салат. Даң-Даң жекеге чыккан Айдаркандын колунан өлөт (Сагымбай Орозбаков, 1. 219—222). Ж. ч. эпосто Манастын Чүйдөгү Акунбешимди жеңген бөлүмүндө да кенен кесири сүрөттөлөт. «Ак жалдуу кара ат минип, айчыгы алтын тон кийип, көмкөрө калкан тартынып, көпкөк темир артынып, Акунбешимдин Кегети деген жайсаңы жекеге чыкты. Ага каршы Манастын Абдылда чечен баатыры барды. Адегенде ал экөө ээринин кашы, как жүрөктүн башы — деп бири-бирине найза сайышып өтүштү. Найзаларын тирешип, үзөңгүнү чирешип, аянбастан сайышып, аттардын бели майышып, көпкө кармашты. Найза менен жеңише албай, албрас кылыч алышып, аркы терки салышып, алтымыш, элүү жолу чабышты. Андан да бири-бирин алыша албай, айбалта жондон чечишип, айкырышып жетишип, айбалта менен элүү, кырктай жолу чабышты. Мындан да айла болбоду, күүлөп күрсү алышты, күчү менен салышты. Күрсү күчтүү чабылып, туулгага калкан жабылып, болотко болот тийгенде тутанган оттой көк жалын, туш-тушка чагылып, толгонушуп турушту, токсон-сексен урушту. Андан да арга болбоду. Жааны колго алышып, күчүгөн жүндүү сыр жебе, киричине чалышып, элүүдөн огу түгөнгүчө атышты. Анда да бирин-бири жеңбеди. Мылтыктарын октошуп, милтелерин чоктошуп, эки бөлөк турушуп, мылтык атып урушуп, жүздөн огу түгөндү. Күн тийгенде салышкан ал экөө бир бирине жеңише албай күүгүм кирип күн батып жай жайына барышты» (Сагымбай Орозбаков, 2. 130—133). Бул үзүндүдө Ж. ч-га мүнөздүү негизги белгилер толугураак чагылдырылган. Ж. ч. «Манас» эпосунда гана эмес жалпы түрк-моңгол элдеринин эпосторунда чагылдырылган согуштук эреже болуп саналат. Ал биринчиден, бардык элдердин эпосторунда апыртуу менен коштолот. Тоолор түздүккө айланат, деңиздер чайпалат жана башкалар Мындай апыртуулар «Манаста» да учурайт: «Күүлөп күрсү алышты, Күчү менен чабышты, Күндүк турган эл укту, Күрс деп чыккан дабышты» (Сагымбай Орозбаков, 2. 131) жана башкалар Ж. ч-нун алдында жоокерлер бири-бирин шылдыңдап, кордоп, коркутуп сүйлөшөт. Бул душманынын кыжырын келтирип, жинине тийүү максатын көздөгөн. Ж. ч-да эгерде душман картаң болсо, карысың деп, жаш болсо, али баласың деп кордойт. Кошой менен Жолойдун балбан күрөшүндө Жолой Кошойду «Кара сакал агында, Карууңдун кеткен чагында, Казаң жакын табында... Жашыңдан киши чыга албай... Карганда түшүп балбанга... Бир башында Кошоюм, Миң жаның болсо коёмбу. Ичип канга тоёмбу»,— деп кордоп, коркутат. Ага жооп катары Кошой Жолойду канча жолу кармаштарда жеңип уят кылгандыгын айтып, азыр да жерге киргизе чабарын эскертет. Күрөштө Кошой жеңип байгени алат. Мындай кордоолор, коркутуулар эпостогу жекеге чыккан окуяларда арбын учурайт. Жогоруда келтирилген «Ажалыңды сагынган, Адам болсоң келгин» деген сап Ж. ч-дагы коркутуунун бир үлгүсүнө жатат. Ж. ч-дагы курал алмашып салгылашуу жалпы түрк-моңгол элдеринин эпосторуна мүнөздүү. Ж. ч-да курал алмашып салгылашуу, куралдын сынып, жарабай калгандыгына, көбүнчө бир курал менен салгылашып жеңишке жете албай калгандыгы менен байланыштуу. Же болбосо бардык куралдар менен салгылашып бири-бирин жеңе албаган соң куралсыз кармашуу көпчүлүк түрк-моңгол элдеринин эпосторунда кездешет. Мисалы, огуздардын «Коркуд ата китеби» эпосундагы Ж. ч. күрөш менен аяктайт. «Манаста» да Даң-Даң менен Күнөстүн Ж. ч-су эңишүү менен бүтөт. Эпостогу көптөгөн Ж. ч-ларда жеңген баатыр жеңилген баатырдын минген атын олжого алат. Душман жоокери Жамыра менен болгон жекеде Көкчө жеңишке жетишип, анын аты Алагерди алып кетет. Эр Тулус менен болгон жекеде согушта Манас аны өлтүрүп, атын алып келгендиги айтылат (Сагымбай Орозбаков, 3. 139).
А. Абилов
ЖЕКЕ ДАЛДАШТЫРУУ НОМУРУ – КР жарандарына ыйгарым укуктуу мамалекеттик каттоо органы тарабынан берилүүчү жана ал адамда өмүр бою сактала турган жекече номер.
Personal Address Book (noun)
A customizable address book used to store personal e-mail addresses you use frequently. However, Contacts offers more advanced features for this function. Personal Address Book files have a .pab extension and can be copied to disk.
ЖЕКЕ ДАТТАНУУ – КР процесстик укугунда иштин катышуучуларынын биринин сот жыйынында чыгарылган соттун аныктамасына, же судьянын токтомуна карата берген даттануусу. «Жеке» деген аталгы даттануу соттук иш-аракетке же өзүнчө маселе боюнча чыгарылган чечимге берилгенин билдирет. Ж. д.: кылмыш-жаза ишин козгоодон баштартуу; доо арызын кабыл алуудан баштартуу; иш козгоо, иш боюнча өндүрүштү токтотуу; сот жыйынында тартип бузгандыгы үчүн айып салган ж. б. токтомдорго (аныктамаларга) карата берилиши мүмкүн. Ж. д. укугуна иштин баардык катышуучулары, жана даректерине карата ошол аныктамалар чыгарылган башка адамдар ээ. Жеке даттанууларды же сунуштарды берүү жана кароо сот чечимин апелляциялык бузуу үчүн берилген тартипте жүргүзүлөт.
ЖЕКЕ ДОО ЖҮРҮМҮ – кылмыш-жаза иштеринин эң байыркы түрү; жабырлануучу өз укуктарын коргоого өзү чара көргөн, жеке кылмыш-жаза куугунтугу менен мүнөздөлгөн. Орусияда иштин мындай түрү XIV кылымга чейин өкүм сүргөн. Кылмыш-жаза артынан түшүү жабырлануучунун арызы боюнча козголгон; ал өзү далилдерди чогулткан жана айыпталуучуну сотко алып келүүгө өзү кам көрүүсү тийиш болгон. Соттук тергөө атаандаштык негизде жана ачык болгон. Иш тараптардын келтирген далилдеринин (кошуналардын күбөлөөсү, актык анттары ж. б.) негизинде чечилген. Сот тараптардын атаандашууларына байкоо салып гана турган жана өз чечиминде анын жыйынтыгын чыгарган. Жеңүүчү туура деп таблыган. Ж. д. ж. Англиядагы, АКШ дагы жана башка жалпы укук өлкөлөрүндөгү иштин азыркыдай атаандаштык түрлөрү келип чыккан.
ЖЕКЕ ЖАК (АДАМ) – жамааттык түзүлүш болуп саналган юридикалык жактан айырмаланып, жарандык укук субъектиси болгон жаран (чет өлкө жараны, жарандыгы жок жак) (кара:Жаран).
ЖЕКЕ ЖАКТАРДЫН ЖЕКЕЧЕ МЫЙЗАМЫ – эларалык жеке укуктагы кеңири тараган коллизиялык байламта. Анын 2 түрү бар: а) улуттук мыйзам же жарандык мыйзам (lex nationalis, lex patriae ); б) жашаган жердин мыйзамы (lex domicilii ). КР мыйзамдары боюнча ал адам жарандыгын алган өлкөнүн укугу Ж. ж. ж. м. болуп эсептелет. Эгер ал адамдын 2 же андан көп жарандыгы болсо, ал жак көбүрөөк байланыш жасаган өлкөнүн укугу жеке мыйзамы болуп эсептелет. Жарандыгы жок адам үчүн ал туруктуу жашаган өлкөнүн укугу Ж. ж. ж. м. болот. Ал эми качкындар үчүн башбаанек берген өлкөнүн укугу Ж. ж. ж. м. болот.
Natural Persons Register (noun)
An 11-digit identification number issued to Brazilians and resident aliens by the Brazilian Ministry of Revenue for identification and tax purposes.
ЖЕКЕ ЖООПКЕРСИЗ МЕТАЛЛ ЭСЕБИ – баалуу металлдарды тартуу жана жайгаштыруу боюнча жекече белгилери менен аткарым жасагандынын көрсөтпөстөн туруп, баалуу металлдардын эсеби үчүн банк тарабынан ачыла турган эсеп. Эреже катары, Ж. ж. м. э. боюнча банк кардарларга сыйакы төлөйт.
ЖЕКЕ ИЗКУБАР – мыйзамда белгиленген тартипте жеке аңдуу ишмердигин жүргүзүүгө лицензия алган жана төмөндөгүдөй кызматтарды көрсөтүп жаткан КР жараны: иштин катышуучулары менен келишимдик негизде жарандык иштер боюнча маалыматтарды жыйноо; базарды иликтөө, ишкер сүйлөшүүлөр үчүн маалыматтарды жыйноо, кредиттөөгө жарамсыз же ишеничсиз өнөктөрдү ачып көрсөтүү; жеке ишкердикте фирмалык белгилерди жана аталыштарды мыйзамсыз пайдаланууларды, абийирсиз атаандаштыктарды, ошондой эле коммерциялык сыр болгон маалыматтарды жайылтуу жагдайларын аныктоо жана башка мыйзамда белгиленген иш-аракеттерди көрсөтпөө. Аңдуу иши Ж. и-дын ишмердигинин негизги түрү болуусу тийиш, аны мамлекеттик кызмат, болбосо коомдук бирикмелердеги акы төлөнүүчү шайланган кызматтар менен айкалыштырууга улуксат берилбейт. Жеке иликтөө ишмердигине лицензия тийиштүү ички иштер органдары тарабынан берилет.
ЖЕКЕ ИШКЕР – юридикалык жакты түзбөстөн, белгиленген тартипте каттоодон өткөн жана жеке ишкердикти жүзөгө ашырган жеке адам (кара:Жарандардын жеке ишкердиги).
ЖЕКЕ ИШКЕРДИК (ИШКЕРДИК) – КР жарандык мыйзамдары боюнча мыйзамда белгиленген тартипте ушундай максатта каттоодон өткөн, жактардын пайда табуусуна багытталган өзалдынча, өз тобокелчилиги менен ишке ашырылган ишкердик. Ошентсе да, мыйзам жарандык Ж. и-ти мамлекеттик каттоодон өтүүсүз эле ишке ашыруусуна жол берет. КР жөндөмдүүлүктөрү чектелбеген жарандары, четөлкөлүк жарандар, жарандыгы жок адамдар, ошондой эле юридикалык жактар Ж. и-тин субъектери боло алышат. Коммерциялык эмес уюмдар Ж. и. менен алардын уставдык максаттары үчүн зарыл болгон үчүн гана алектене алышат.
Чети кундуз же башка кымбат баалуу аң тери кармалган баш кийим. Алтын көкүл Раушандын башында жекей, көйнөгү кызыл тубар, сары ноколуу кызыл манат бешманты бар (Жантөшев).
(или жекей боз или жекей) 1. боевое одеяние богатыря; кыз арстан Куялы, жекейбоз тандап тон кийип фольк. лев-девица Куялы выбрала и надела на себя жекейбоз; кийгени жекей, кара бөрк, эрдиги эпсиз, кара көк фольк. надел он жекей, чёрную шапку, мужество его невиданное, богатырь он знаменитый; Желмаянды мингизип, жекей бозду кийгизип фольк. посадив его на быстроногую верблюдицу, одев в жекейбоз; балбандардын баарына жекейбоз тонун кийгизип фольк. всех своих богатырей одев в жекейбоз; 2. пояс богатыря; жекейбоз белге курчанып фольк. препоясавшись жекейбоз'ом.
сейр. 1. Көбүнчө балбандар кийүүчү баалуу тон. Момунжан тандап кол алып, Балбандардын баарына, Жекейбоз тонун кийгизип («Сейтек»). 2. Балбандар курчанчу кур. Жекейбоз белге курчанып («Манас»).
ЖЕКЕ КЕПИЛДИК – КР кылмыш-жаза-процесстик мыйзамдарында тыюу салуу чарасы, мында ишенимге татыктуу адам шектүүнүн (айыпталуучунун) тергөөчүнүн, прокурордун жана соттун чакыруусу боюнча келүүсүн жана ойдогудай жүрүм-турумунун кепилдигин жазуу жүзүндө өз моюнуна алат. Андай болбосо сот кепилдикке алуучуга 100дөн 500гө чейинки эң аз айлык акы өлчөмүндө айып сала алат. Тыюу салуу чарасы катары Ж. к-ти тандап алууга кепилдикке алуучунун жазуу жүзүндөгү өтүнүч каты жана айыпталуучунун, соттолуучунун макулдугу менен гана жол берилет. Кепилдикке алуучулар 2ден кем болбоого тийиш.
ЖЕКЕ КОЛДОНУУДАГЫ МЕЛИОРАТИВДИК ТУТУМДАР – жеке адамдын же юридикалык жактын менчигиндеги же аларга колдонууга берилген мелиоративдик тутумдар, ошондой эле көрсөтүлгөн жактардын керектөөлөрү үчүн гана зарыл болгон коргоочу токой өсүмдүктөрү.
ЖЕКЕ КОЛТИЙБЕСТИК – адамдын фундаменталдуу жана ажыратылгыс жеке укуктарынын бири. Ж. к. институту кугунтуктоо чараларын көрүүдө зомбулукка жол берилбөөсүн болжолдойт. Ж. к-тин конституциялык кепилдиктери, эреже катары, төмөнкүлөрдөн турат: а) кылмыш курамы мурда чыгарылган мыйзам менен аныкталууга тийиш; б) кармоо сотко даттанылышы мүмкүн жана кармоонун эң узак мөөнөтү соттун чечимисиз эле белгиленет; в) камакка алуу сот буйругунун же прокурордун санкциясынын негизинде гана жүргүзүлөт; г) эркиндигинен ажыратуу адамга бардык белгилүү процесстик кепилдиктерди сактоо менен жүргүзүлгөн тергөөнүн жүрүшүндө жана сотто анын күнөөсү аныкталгандан кийин гана берилген жаза болууга тийиш. Ж. к. укугу КР Конституциялык мыйзамы менен кепилденген. Ар бир кармалган же камалган адамга кечиктирилбестен, анын кармалуусунун жана камалуусунун себептери билдирилип, укуктары түшүндүрүлүшү жана кармалган учурдан тартып өзүн коргоо жана адвокаттын укуктук жардамынан пайдалануу мүмкүнчүлүгү берилиши керек.
Частные кредиторы (Private Creditors) —Кредиторы, не являющиеся органами государственного управления или учреждениями государственного сектора. В число таких кредиторов входят частные держатели облигаций, частные банки, другие частные финансовые учреждения, а также производители, экспортеры и другие поставщики товаров, имеющие финансовые требования.
ЖЕКЕ КҮЗӨТ ИШМЕРДИГИ – ички иштер органдарынын атайын улуксатына (лицензиясына) ээ болгон уюмдар күзөтүү боюнча кызматтарды (акы төлөөчү келишимдик негизде) көрсөтүүсү. Күзөтүү максаттарында кызмат көрсөтүүнүн төмөнкү түрлөрүнө уруксат берилет: жарандардын өмүрүн жана саламаттыгын коргоо; менчик ээлеринин мүлктөрүн, анын ичинде аны ташып жеткирүүдө коргоо; өрттөн сактоочу кабарландыруу каражаттарын долбоорлоо, чогултуу жана пайдалануу; кардарларды укукка каршы колсалуулардан укук чегинде коргонуу маселелери боюнча кеңештерди берүү жана сунуштарды иштеп чыгуу; массалык иш чараларды өткөрүүчү жерлерде тартипти камсыз кылуу. Күзөт уюмдарына жарандардын өмүрүнө жана саламаттыктарына жана курчап турган айлана-чөйрөгө зыян келтирбей турган техникалык каражаттарды жана башка ыкчам радио жана телефон байланыш каражаттарын пайдаланууга улуксат берилет.
ЖЕКЕ КЫЙРОО (АВАРИЯ) – деңиз укугунда жалпы кыйроонун белгилерине жатпаган чыгымдар. Мындай чыгымдар кеме, жүк жана киреакы ортосунда бөлүштүрүүгө жатпайт, аларды жабырлануучу же анын себептерине жооптуу тартат. Кээбир өлкөлөрдүн мыйзамдары Ж. к-го жаткан чыгымдардын түрлөрүн атайы белгилейт: деңиз соодасынын салттарын жана эрежелерин бузуу менен кемеде ташылып баратканда борттон сыртка серпилип салынган жүктөрдүн наркы; каттамдын узактыгынын созулуп кетүүсүнө байланыштуу тартылган чыгымдар жана жоготуулар (токтоп туруудан, бааларды өзгөртүүдөн ж. б.).
этиш.1. Жеке-жеке болуп аракет кылуу, жалгыз өзү чыгуу. Жекелеп жоого кирбесем! («Манас»).
2. Жалгыз кишиге эки же андан көп киши каршы чыгуу, көптүгүнө салып, жалгыздап кетүү. Экөө жекелеп кетти. Жекелесе сени жоо, Найза сунар, болушар (Үмөталиев).
жекеле- I 1. действовать в одиночку; жекелеп жоого кир- идти на врага одному, ринуться в бой одному; 2. нападать вдвоём (или втроём и т.д.) на одного; экөө жекелеп кетти они вдвоём напали на одного. жекеле- II аке-жекелеп с подобострастием, униженно; аке-жекелеп айткан өтүнүчүнө карабады на его униженную просьбу он не обратил внимания.
1. Жеке-жеке болуу, өзүнчө болуу, өзү жалгыз чыгуу, жалгыз аракет кылуу, жеке бөлүп коюу. Сейтек ок өтпөс тонду кийинип, Жекелеп элден бөлүнүп («Сейтек»). Жекелеп жоого кирбесем! («Семетей»). Тууган койду жылуулап, Жаткырып койдук жекелеп (Осмонкул). 2. Жалгыз кишиге эки же андан көп киши каршы чыгып, көптөп кетүү, жалгыздап, жалгызсынтып кетүү. Экөө жекелеп кетти.
взаимн. отжекеле- I; жекелеше турушуп, жеке сайыш кылалык фольк. давай-ка встанем один на один и будем колоться в поединке; жекелешкен душманды койбой турган дөө деген фольк. он такой богатырь, который не оставит (в живых) врага, сражающегося с ним один на один.
Жекеме-жекеге чыгуу, жекеге чыгып кармашуу, бирме-бир салгылашуу. Жекелешип турушту, Эми жер таянбай урушту («Манас»). Баатырлык сонун мындай иш, Жекелешип алалык («Манас»).
ЖЕКЕЛЕШТИРИЛГЕН КАТТОО – мамлекеттик социалдык камсыздандыруу максаты үчүн арбир камсыздандырылган жак жөнүндөгү жекече маалыматтарды каттоо жүргүзүү жана уюштуруу.
зат. Жалгыздык, өзүнчө айрым тургандык, көпчүлүк менен бирге болбогондук; бир деген санды билдиргендик. Мындан кийин дыйкан менен кедейден Кулап түшөт жекеликтин салмагы (Аалы).
Жалгыздык, өзүнчө айрым тургандык, көпчүлүк менен бирге болбогондук, жеке өзү гана болгондук, жеке адамга таандык. Мал тукумун асылда, Жекелик болуп чачылба (Бөкөнбаев).
personal identification number (noun)
A unique and secret identification code similar to a password that is assigned to an authorized user and used to gain access to personal information or assets via an electronic device.
Personal Folders Backup (proper noun)
In Microsoft Outlook, an add-in which creates backup copies of .PST files at regular intervals, enabling the user to keep Outlook folders safely backed up.
ЖЕКЕ МЕДИЦИНАЛЫК ИШМЕРДИК – түзүлгөн келишимдерге ылайык, мамлекеттик жана муниципалдык саламаттыкты сактоо тармагынын мекемелеринен сырткары жерлерде, жарандардын же уюмдардын, анын ичинде медициналык камсыздандыруу уюмдарынын каражаттарынын эсебинен медициналык жардамдарды көрсөтүү. КРде Ж. м. и. менен алектенүү укугуна медициналык жогорку жана орто билими тууралуу диплом алышкан адамдар ээ болушат. Ж. м. и. жүзөгө ашырууга лицензия берүү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган – КР Саламаттыкты сактоо министрлиги тарабынан ишке ашырылат.
ЖЕКЕ МЕНЧИК – менчиктин түрлөрүнүн бири, жарандын жана юридикалык жактын конкреттүү мүлккө, өндүрүш каражаттарына дагы мыйзам тарабынан корголгон, чексиз укугун билдирет. Укук институту катары Рим укугунда калыптанган. КР мыйзамдарында таанылган менчиктин негизги үч түрлөрүнүн бири. КР менчиктин ар кыл түрлөрүн жана алардын тең укуктуу корголушун кепилдейт. Ж. м. институту атамекендик мыйзам чыгарууда (узак мезгилден кийин) 1990-жылы калыбына келтирилген.
ЖЕКЕ МҮЛКТҮК ЭМЕС УКУК – жарандык укуктардын (мүлктүк укук менен бир катардагы) бир түрү. Материалдык эмес ыңгайлуулуктар боюнча пайда болот, инсандан бөлүнгүс келет, экономикалык маани-маңызга ээ эмес. Ж. м. э. у. өзүнө төмөнкү укуктарды камтыйт: ысымга; өздүк ойлоп табуусуна; автордук; жашаган жерин тандоо; абийрин жана ар-намысын коргоо ж. б.). Мыйзамда каралган учурларда жана тартипте маркумга таандык Ж. м. э. у. башкалар тарабынан, анын ичинде укук ээсинин мураскорлору тарабынан ишке ашырылышы жана корголушу мүмкүн.
зат.Сазда өсүүчү, сабагы жумуру жана узун келген өсүмдүк. Ал жердин арпа, сулуу, буудайы.. жел соккон жекендей болуп чайпалып турат (Байтемиров). Ээлесек сени, Ысык-Көл, Жээгиңде жекен сазыңды («Эр Табылды»).
Сабагы жумуру жана узун келип, суу жээгинде, сазда өсө турган өсүмдүк. Көлдүн айланасына өскөн камыш, балгын, жекендер көлдүн көркөмдүгүн арттырат (Жантөшев). Жер кыдырып жел жүрсө, Желпилдеп турган жекени («Семетей»).
ЖЕКЕ (ӨЗДҮК) ЭСЕП – мамлекеттик социалдык камсыздандыруу максатында арбир камсыздандырылган адам тууралуу маалыматтарды эсепке алууну жеке уюштуруу жана жүргүзүү.
personal vault (noun)
A type of vault that contains Web passwords and secure notes that you can place on a USB flash drive and use on another computer.
(или жеке сан) (в эпосе) 1. род сапог; жекесан бутта чойкоюп фольк. на ногах жекесан красуются; 2. колокольчик, подвешиваемый на шею верблюда; жекесан үнү баш жарып фольк. громко раздавался звук колокольчиков.
ЖЕКЕСАН — 1) эпосто баатырлардын кооздолуп жасалган өтүгү: «Жекесан бутта чойкоюп, Желектүү найза койкоюп» (Сагымбай Орозбаков, 2. 53); 2) кербен баштаган атан төөгө тагылган коңгуроо: «Коңгуроолуу кара нар колго көчү барабар». Ж. кыргыздарда музыкалык аспап милдетин да аткарган: «Жебилгеси жер чийип, жекесаны баш жарып» (Сагымбай Орозбаков, 2. 157). Мындай аспаптар октавага күүлөнгөн; көлөмүн чоңойтуп, үнүн төмөндөтүүгө, кичирейтүү менен бийиктетүүгө жетишилген.
1. Кыргыздардын коңгуроо сымал тилдүү байыркы музыкалык аспабы. Жекесандын конус түрүндө жасалган түрү кеңири тараган. 2. Көбүнчө төөнүн мойнуна тагылуучу коңгуроо. Кош коңгуроо жекесан, Тийип койсоң шаңгырап («Саринжи-Бөкөй»). 3. Өтүктүн бир түрү (эпостордо). Жекесан бутта чойкоюп («Манас»).
ЖЕКЕ СЕРВИТУТ (ЖОЛАЧКЫ) – мүлккө карата эмес (буюм жолачкысы сыяктуу), жеке бир адамга карата багытталган сервитут; ага бирөөнүн буюмун өмүр бою пайдалануу укугу кирет. Ж. с-ка көбүнесе бирөөнүн үйүндө өмүрбою жашоо укугу таандык. Ал КРде колдонулбайт.
ЖЕКЕ ТУРАКЖАЙ ФОНДУ – а) жарандардын өздүк менчигинде турган фонд: өздүк туракжайлар, менчиктештирилген, курулган жана сатылып алынган квартиралар жана үйлөр, туракжай жана туракжай курулуш кооперативдеринин үйлөрүндөгү үлүш мүчөлүк акысы толук төлөнгөн квартиралар, шериктештик үйлөрүндөгү жеке ээликтеги квартиралар; жарандардын мыйзамдарда каралган башка негиздерде сатып алган квартиралары жана үйлөрү; б) юридикалык жактардын менчигинде турган, ошолордун каражаттарына, анын ичинде туракжай, туракжай курулуш кооперативдеринин каражаттарына, толук эмес төлөнгөн үлүштүк мүчө акылары ме-нен курулган же сатылып алынган фонд.
ЖЕКЕ ТУРМУШ КОЛТИЙБЕСТИГИН БУЗУУ – анын макулдугусуз кишинин жеке жашоо-турмушу анын жеке же үйбүлөлүк сырлары) тууралуу маалымат жыйноо жана таратуу, анын ичинде ал жосундар кыңыр максат же башка кызыкчылыктардан улам иштелген жана жарандардын укуктарына жана мыйзамдуу кызыкчылыктарына зыян келтирген эл алдында чыгып сүйлөөлөр, көпчүлүккө көрсөтүлгөн чыгармалар же жалпыга маалымдоо каражаттарындагы таркатуулар.
ЖЕКЕ ТУРМУШТУН КОЛТИЙГИСТИГИ – адамдын негизги конституциялык жеке укуктарынын бири. КР Конституциясына ылайык, ар адамдын жеке турмушуна колтийгистик жана ар-намысын сыйлоо жана коргоо укугу бар. Ж. т. к-нин кепилдиги иретинде, белгилүү бир жактын улуксатысыз ал жөнүндө жашыруун маалыматтарды чогултууга, сактоого, таратууга, колдонууга жол берилбейт. Өзалдынча конституциялык укукка жатуучу кат жазышуу ж. б. кабарлашуулар да Ж. т. к. не кирет.
ЖЕКЕ УКУК – укуктун жарандардын, жеке менчик ээлеринин, ишкерлердин, аркыл бирикмелердин (корпорациялардын), жалпы кызыкчылыктарды теске салуучу жана коргоочу жарыя укуктан айырмалуу, алардын мүлктүк ишмердиктериндеги жана жеке мамиле-лериндеги кызыкчылыктарын теске салуучу тармактарын билдирүүчү, жамдама түшүнүк. Ж. у. өзөгүн мүлктүк чөйрөнү, алар менен байланышкан мүлктүк эмес мамилелерди, камтыган жарандык укук, ошондой эле ар кыл түрлөрүндө соода укугу (соода укугу иштеген өлкөлөрдө) түзөт.
тар. Артелге бирикпеген, чарбачылыгын өз алдынча жүргүзгөн чарба ээси. Жанагы жеке чарба деген неме өз ара ынтымакты кетирип, ыркты бузуп, адамдарды жоолаштырып коё турган неме турбайбы (Убукеев).
особый; не общий; частный; индивидуальный, личный; жекече адамдар частные лица; жекече же группалык түрдө консультация өткөрүп турушат они проводят индивидуальные или групповые консультации; жекече турак жай курулушу строительство индивидуальных жилых домов; жекече укук личное право.
Жалгыз өзү, өзүнчө, айрым. Жекече сүйлөшүү. Кошумча сабакты жекече өткөрүү. || Айрым, бөтөнчөлөнгөн, өзгөчөлүгү бар. Ар бир окуучунун жекече мүнөзүн билүү керек.
ЖЕКЕЧЕ КАМСЫЗДОО ЭСЕБИ – камсыздандырылган жактын баардык эмгек ишмердүүлүгүнүн мезгил аралыгындагы жана бааракыны дайындоо, өлчөмүн аныктоо же кайра эсептөө үчүн зарыл болгон маалыматтарды камсыз кыла турган камсыздандырылган жак жөнүндө социалдык камсыздоо органдары тарабынан топтолгон малыматтардын жыйындысы; камсыздандырылган жактын далдаштырылган номери ал эсептин номери болуп саналат.
ЖЕКЕЧЕ КОРГОНУУ – башка мамлекеттин куралдуу колсалуусунан улам бузулган өзүнүн саясий көзкарандысыздыгын, аймактык бүтүндүүлүгүн жана колтийгистигин калыбына келтирүү үчүн мамлекет тарабынан колдонула турган жооп иретиндеги куралдуу аракет (БУУ Уставынын 51-статьясы).
ЖЕКЕЧЕ ПИКИР – кылмыш-жаза принциби; Ж. п. – ыйгарым укуктуу органдар тарабынан коомго коркунучтуу жосун жасаган жакты кылмыш жоопкерчилигине тартып, ага жаза дайындоо маселесинин чечилишинде, жасаган кылмышы менен анын кесепеттерине карата күнөөкөрдүк мамилеси гана көңүлгө алынбастан, кылмыш жасоо маалындагы кылмыштын жекече тарабынын факультативдик белгилери да (жүйөсү, максаты, эмоциялык абалы) эске алынат.
ЖЕКЕЧЕ ТИНТҮҮ – бажы көзөмөлүнүн адаттан тыш таризи. КР бажы мыйзамдарына ылайык, КР мамлекеттик чегарасынан өтүп бараткан жана бажы көзөмөлүнүн аймагында же аэробекеттин эларалык катнаш үчүн ачылган транзиттик тилкесинде турган жеке жак КР бажы аймагына ташылып кирүүгө жана ташылып чыгууга тыюу салынган товарды жашырып койгондугуна же мыйзамда каралган тартипти бузуу менен өтүп бараткандыгына негиз болгондо гана бажы органынын башчысынын же аны алмаштырган кызмат адамынын чечими боюнча Ж. т. жүргүзүлөт. Ж. т. бирдей жыныстагы бажы органынын кызмат адамы тарабынан ошол эле жыныстагы эки күбө-калыстын көзүнчө санитардык-гигиеналык талаптарга жооп берген өзүнчө жайда жүргүзүлөт. Тинтилген адамдын денебоюн медициналык кызматкер гана карай алат. Ж. т. жөнүндө КР мыйзамдары боюнча аныкталган таризде акт түзүлөт.
ЖЕКЕЧЕ УКУК – жекече кызыкчылыгын канагаттандырууга байланыштуу максаттарга жетүүгө багытталган жарандардын же уюмдардын мүмкүн болгон жүрүм-туруму мыйзам тарабынан камсыз кылынган чаралар. Укук жөндөмдүүлүгү, т. а. укукка ээ болууну жалпы (шарттуу) жөндөмдүүлүгү Ж. у-тун белгиси болуп саналат. Ж. у. – айкын укук мамилелеринин зарыл катышы, демек, юридикалык фактынын негизинде келип чыгат. Ж. у. өзалдынча белгилүү бир аракеттерди (жүрүм-турумду) жасоо мүмкүнчүлүгүн да, ошондой эле башка жактардан белгилүү бир жүрүм-турумду (аракет кылуу же андан кармануу) талап кылуу мүмкүнчүлүгүн да өзүнө камтып турат, анткени, мындай жүрүм-турум Ж. у-ту жүзөгө ашырууну шарттап турат. Ж. у-ту бузуучуларга карата сотто же ыйгарым укуктуу органдарда кине коюу жолу менен, Ж. у. мыйзам тарабынан корголот.
ЖЕКЕЧЕ УКУК – адамга туулгандан тартып эле таандык болгон жана анын кандайдыр бир мамлекет менен байланышына көзкаранды болбогон табигый жана ажыратылгыс негизги укук менен эркиндиктеринин жыйындысы. Ж. у. менен эркиндик адамдын укуктук статусунун негизин түзөт. Ага адамдын жашоо, эркиндик, денебой жактан бүтүндүүлүк жана жекече колтийбестик укуктары; кыйноого алынбоо же адамдык беделине катуу доо келтире турган жазалоолорго алынбоо укуктары; ар-намысын жана өз атын таза сактоо, эркин жүрүү жана жашоочу жерин эркин тандап алуу укуктары; өз өлкөсүнөн кетүү жана каалаган учурунда кайрылып келүү укуктары; соттук коргоого жана сот акыйкатына, дүйнөнүн баардык өлкөлөрүндө укук объектиси катары таанылууга укуктары; өз оюн ачык билдирүү, адептик жана ишеним эркиндиги; сөз эркиндиги жана аны билдирүү укуктары; өз улутун эркин аныктоо жана эне тилин пайдалануу ж. б. укуктар кирет. КРде Ж. у. мыйзам тарабынан кепилдикке алынат.
ЖЕКЕЧЕ ЭМГЕК ТАЛАШТАРЫ – КР эмгек мыйзамдарына ылайык, жумуш берүүчү менен жумуш аткаруучунун ортосундагы жөнгө салынбаган төмөндөгү маселелер кирет: кызматчыга жаңы эмгек шартын түзүү же болгон шартты өзгөртүү; эмгек жөнүндөгү мыйзамдарды, макулдашууларды, жамааттык келишимдерди, уюмдардын жергиликтүү ченемдик актыларын, ошондой эле эмгек келишиминин шарттарын (доо мүнөзүндөгү талаштарды) колдонуу Э. т-н кароо органдары, же болбосо сот тарабынан каралат.
зат. Коллективдин таламы менен эсептешпеген, коллективден обочолонгон, өзүнүн гана, керт башынын гана таламын көздөөчү. Колхоз куруп коммуналап, Жекечилди жек көрүү (Бөкөнбаев).
зат. Жекече болгондук, жекечил көрүнүш, бир адамдын таламын коомдун таламына каршы коюучулук. Ар түрдүү мещандык жекечилик көрүнүш («Советтик Кыргызстан»).