кылт I подражательное слово, выражающее моментальное действие; кылт коюп башка бирөөгө кошулуп кетти он незаметно переметнулся к другому (напр. к противнику); кылт эткен түлкүдөй как промелькнувшая лиса; эсине бардык жорук кылт этти ему вдруг вспомнилось всё происшедшее, в его памяти вдруг промелькнуло всё происшедшее; кыймыл этип кылт этпей не двигаясь и не шевелясь; күн уясына кылт этти солнце шмыгнуло в своё гнездо (зашло); ой кылт эте түшкөн вдруг мелькнула мысль; желп эткен жел, кылт эткен куурайдан коркот он пугается дунувшего ветерка, шевельнувшейся травинки; кылт эттирбей не позволяя шевельнуться; кылт коюп качып кетти он удрал, улепетнул, быстро исчез, смылся; кылт этип кой- 1) глотнуть; 2) промочить горло (выпить спиртного); кылт деп суу ичпейт или кылт эттирип суу ичпейт он ни глотка воды не пьёт; кылт этмейлер шутл. 1) выпивка; 2) места, где можно "тяпнуть" (выпить спиртного); кылт-кылт жүр- ходить, кокетливо поводя плечами; кылт-сылт этип жеманно, кокетливо, с ужимками. кылт II то же, чтокыт I.
туур.1. Кыймыл-аракеттин, көрүнүштүн ж. б. дароо, өтө тез болгондугун билдирүүдө колдонулат. Кылактап качкан түлкүнү, Кылт эттирбей жайладың (Токтогул). Кадыркулдун оюна бир нерсе кылт дей түштү (Каимов).
♦ Кылткоюу — шып этип жок болуу, билинбей жөнөп кетүү. Кылтэттирбөө — кылтылдатпай, былкылдатпай кармоо; кыңк эткизбөө. Кылтэтипкоюу — бир аз жутуп коюу; бир аз ичкилик ичип коюу.
ахиллесово сухожилие; каяшак бергендин кылтасын кыйып, жапырып фольк. кто противился, всем он сплошь перерезал ахиллесово сухожилие; кыймылдабай кылтасы, кылыч тийген андан көп фольк. таких, которых коснулся меч и у которых стало неподвижным ахиллесово сухожилие, и того больше; кылтасын кыркып (или кыйып) коюш керек перен. его следует осадить (букв. ему следует перерезать ахиллесово сухожилие); акылын өзүм табармын, кылтасын кыйып салармын фольк. управу на него я найду сам, я его осажу; муунумдун кылтасы ласк. (о ребёнке, сыне) надежда ты моя, милый ты мой.
то же, чтокылтый-; ээрден көчүк кылтайып, үзөңгүдөн бут тайып фольк. с седла зад сдвинулся, из стремени нога выскользнула (он свалился с коня); түн ортосу болгондо, түн кылтайып оогондо фольк. когда наступила полночь, когда ночь чуть склонилась (к утру); кылтайбай безжалостно; кылтайбай шилтеп кылычын, курган жанды койбойт, ээ! фольк. безжалостно взмахнув мечом, он загубит бедную душу!
1. силок (волосяной, на длинной палке); 2. перен. сети; балакеттин кылтагына илинип калды он попал в большую беду; мойнуна кылтак салынган его поймали в сети; он попал в сети; мойнума кылтак салынганын билбепмин я и не заметил, как оказался в сетях.
зат. Куштарды кармоо үчүн кылдан жасалып, узун чыбыктын башына байланган илмек. Ал эртеңкиге тузак эшип, кылтак даярдады (Аалы). Ышкыбоздор уктабай, Кылтагын сүйрөйт куш карап (Шүкүрбеков).
Куштарды кармоо үчүн кылдан жасалып, узун чыбыктын башына байланган илмек. Ал эртеңкиге тузак эшип, кылтак даярдады (Токомбаев). Ышкыбоздор уктабай, Кылтагын сүйрөйт куш карап (Шүкүрбеков).
Бирөөнүн амалдуу аракетине кабылып, чыга албай калуу. Губернаторду тузакка түшүрүүнү көздөгөн кары манап өзү кылтакка илингенин эми түшүндү (Бейшеналиев).
Бирөөнүн амалдуу аракетине кабылып, чыга албай калуу. Губернаторду тузакка түшүрүүнү көздөгөн кары манап өзү кылтакка илингенин эми түшүндү (Бейшеналиев).
Эсине келе калуу, оюна түшө калуу, эстей коюу. Падышанын кыял-жоругу эсине кылт дей түшкөндө, анын жука эриндери өзөргөн кишиникиндей араң кыбырап, өзүнчө шыбыраган (Мавлянов). Кадыркулдун оюна бир нерсе кылт дей түштү (Каимов).
Эсине келе калуу, оюна түшө калуу, эстей коюу. Кадышанын кыял-жоругу эсине кылт дей түшкөндө, анын жука эриндери өзөргөн кишиникиндей араң кыбырап, өзүнчө шыбыраган (Мавлянов).
Бир заматта шып этип жок болуу, билинбей жөнөп кетүү. Жумушум бар эле деп бир жакка кылт койду («Ала- Тоо»). Кылт коюп кетип калыптыр, таппай калды («Ала-Тоо»).
этиш.1. Кичинекей гана көрүнүү, жаңыдан гана чыга баштоо. Жаңыдан көк кылтый баштаганда аба тазара түшкөн (Сыдыкбеков). Муруту жаңы келаткан Бычак сырты кылтыйып (Осмонкул).
2. Билмексен, көрмөксөн болумуш болуу уялыңкыраган кебетеде болуу. Алдыртан кылтыйып олтуруп, укмуштун. баары сенден чыгат? (Сыдыкбеков). Түгөтүп салып тарууну, Жатканын кара кылтыйып (Борбугулов).
1. чуть показываться - о кончике чего-л. (напр. о первых ростках травы); көк чөптүн учу жердин бетинен кылтыйып келе жатат верхушки зелёной травы чуть показываются из земли; чачын, кылтыйып эле келатканда, кырдырып таштай турган адаты он обычно брил голову, как только волосы начинали отрастать; ээрден көчүк кылтыйды, үзөңгүдөн бут тайды фольк. зад с седла сдвинулся (стал виден), из стремени нога выскользнула; 2. высовываться, заглядывать украдкой; дубалдын ар жагынан кылтыйып карап турат он смотрит, чуть высунув голову из-за забора; кыргыектей кылтыйып поглядывая, как ястребок (на добычу; вытягивая шею, поглядывая то одним глазом, то другим); кылтыйып күлүп усмехнувшись; кылтыйган шайтан бала бедовый парнишка (смотрит не прямо, а искоса, хитро).
1. Кичинекей гана көрүнүү, жаңыдан гана чыга баштоо. Жаңыдан көк кылтыя баштаганда аба тазара түшкөн (Сыдыкбеков). Муруту жаңы келаткан Бычак сырты кылтыйып (Осмонкул). 2. Билмексен, көрмөксөн болумуш болуу, уялыңкыраган кебетеде болуу. Алдыртан кылтыйып олтуруп, укмуштун баары сенден чыгат? (Сыдыкбеков). Түгөтүп салып тарууну, Жатканын кара кылтыйып (Борбугулов).
понуд. откылтый-; жууркандан башын кылтыйтып слегка высунув свою голову из-под одеяла; окоптон башын кылтыйтып чыгарды он чуть высунул голову из окопа; кылтыйтып найза салайын фольк. изловчившись и точно направив, я ударю копьём; жыландын башын кылтыйт- слегка припугнуть (букв. чуть высунуть голову змеи).
этиш.1. Кылтыңдоо, кылыктануу, экилене кыймылдоо, сүлкүлдөө, жагымдуу басуу. Кызыл көйнөк, кыйгач каш, Кылтылдаган кыз келет (Осмонов).
2. Туруктуу болбоо, бир сөзүндө турбоо, улам бирди сүйлөө.
1. делать игривые движения; быть подвижным, живым в движениях, шаловливым; кылтылдаган кыз игривая, подвижная девушка; бу Айчүрөк катында, кылтылдаган капырда нелер бар да, нелер жок! фольк. у этой женщины Айчурек, у шаловливой нечестивицы, чего только нет (каких только выходок) !; 2. бежать мелким и ровным ходом (напр. о хорошем иноходце); 3. плавно двигаться; күн кылтылдап уясына батып бара жатат солнце медленно (букв. плавно) заходит.
1. Кылтыңдоо, кылыктануу, экилене кыймылдоо, сүлкүлдөө, жагымдуу басуу. Кызыл көйнөк, кыйгач каш, Кылтылдаган кыз келет (Осмонов). 2. Туруктуу болбоо, бир сөзүндө турбоо, улам бирди сүйлөө.
нечестность, увёртка, увиливание; бирөөнүн эле кылтыңы билинсе, төртөөнү тең тындым кылыш керек если хотя бы один из них окажется нечестным, их всех четверых нужно ухлопать; кылтыңы бар иш нечистое или спорное дело; кылтыңы бар жигит парень с дурными намерениями; нечестный парень; кылтың-сылтыңы жок нет никаких разногласий и недоразумений.
этиш.1. Кылыктануу, экилене кыймылдоо, ойсоңдоо, жасакерленүү. Бул үйдө кылтыңдаган кыздын, кылактаган келиндин жоктугу байкалып турат (Жантөшев).
2. Туруктуу болбоо, бир сөзүндө турбоо, улам бирди сүйлөө. Дайырбек мурунку сөзүнө турбай кылтыңдай баштады.
1. вертеться; проявлять живость, бодрость; кыз кыялдуу кылтыңдап, жакшы ат камчы салдырбайт фольк. хороший конь подобен бодрой девице: плетью бить себя не позволяет; чычкан көргөн күйкөдөй мойну кылтыңдайт шея у него поворачивается, как у пустельги, заметившей мышь; 2. перен. увиливать, изворачиваться; кылтыңдабай эле, айтайын дегенин айтса боло лучше бы он не увиливал, а сказал бы то, что хочет сказать.
1. Кылыктануу, экилене кыймылдоо, ойсоңдоо, жасакерленүү. Бул үйдө кылтыңдаган кыздын, кылактаган келиндин жоктугу байкалып турат (Жантөшев). 2. Туруктуу болбоо, бир сөзүндө турбоо, улам бирди сүйлөө. Дайырбек муруңку сөзүнө турбай кылтыңдай баштады.
1. (точнее көк кылтыр) жидкий (разбавленный водой, напр. о кумысе, о молоке, о чае); сүтү көк кылтыр экен, суу кошуптур молоко у неё жидкое, она воды подмешала; 2. южн. (о шерсти животных) редкий; кийик - кызгыч, жүнү жылас, кылтыр болот косуля красновата, шерсть у неё редкая, бедная.
1. Арактан бир аз ичүү, кичине ууртап коюу. Муздак суудан суусап келе жатып кылт этип койдум эле, тамагым ооруп калыптыр («Ала-Тоо»). 2. Бир аз ичкилик ичип коюу. Бир аз кылт этип койгон көрүнөт («Чалкан»). Сүйүнгөнүмдөн ошо бөдөнөнүн сүтүнөн кичине кылт этип койгом (Тойбаев).
1. Бир аз ичүү, кичине ууртап коюу. Муздак суудан суусап келе жатып кылт этип койдум эле, тамагым ооруп калыптыр («Ала-Тоо»). 2. Бир аз ичкилик ичип коюу. Бир аз кылт этип койгон көрүнөт («Чалкан»). Сүйүнгөнүмдөн ошо бөдөнөнүн сүтүнөн кичине кылт этип койгом (Тойбаев).
1. Былкылдатпай өтө катуу кармоо, кыңк эткизбөө. Кийинки апасы кыйын киши көрүнөт, балдарды кылт эттирбейт («Кыргызстан аялдары»). 2.Дароо, ошол замат. Чоюбектин кимисине кандай мамиле, сый жасап атканын кылт эттирбей жеткирип турууга тыңчыларды коюшкан (Бейшеналиев).
1. Былкылдатпай өтө катуу кармоо, кыңк эткизбөө. Кийинки апасы кыйын киши көрүнөт, балдарды кылт эттирбейт («Кыргызстан аялдары»). 2. Дароо, ошол замат. Чоюбектин кимисине кандай мамиле, сый жасап атканын кылт эттирбей жеткирип турууга тыңчыларды коюшкан (Бейшеналиев).