корк I подражательное слово; корк эт- хрюкнуть. корк- II бояться, страшиться; корксо да, кой өлөт, коркпосо да, кой өлөт погов. будет бояться овца или не будет, всё равно умрёт (её зарежут); корккондон баатыр болот погов. от страха героями становятся; сенден коркчу мен эмес не на такого напал (букв. я не тот, кто тебя боится).
ж. 1. (кожура) кабык (жемиштин); 2. (хлеба) кыртыш, сырт (нандын ж.б.); 3. (напр. на ране) карт (мис. жаранын); прочитать книгу от корки до корки разг. китепти баштан-аяк (бүт) окуп чыгуу.
Чочуу, жалтануу, кооптонуу. Батыш калтырап коркуп, азга эшик ачкан жок (Байтемиров). Коркконунан далай эл Калган экен жашынып («Эр Табылды»). Келбей коёбу деп корктуңбу («Ала-Тоо»). Коркпо өлүмдөн, Коркконго кош көрүнөт... (Гапаров). Коркомун бөксө кеткен күндөрүмдөн, Коркомун бекер өткөн өмүрүмдөн (Бегимкулова).
Сороюп бийик, узун болуп көрүнүү. Коркоюп, түтүн чыкчу морулардай, Чыгышты карап турган замбиректер (Үмөталиев). Тышка чыксам тамынын эшигинен коркоюп Чотур көрүндү (Касымбеков).
трус; трусливый; көз коркок, кол баатыр погов. глаз - трус, рука - храбрец; коркок миң өлөт, баатыр бир өлөт погов. трус умирает тысячу раз, герой умирает один раз; коркокчосунан как трус, подобно трусу; баатыр болсоң, коркокчосунан жашынып туруп, желкеге атпа если ты герой, не стреляй, прячась как трус; коркок билиш запуганный; жандын баарын коркок билиш кылып алыптыр он всех запугал.
сын. Жүрөгү жок, кайратсыз, тартынчаак, коркунчаак. Жолдош болбо коркокко, Жүк артпагын торпокко, Иш кылдырба чоркокко (Токтогул). Көз коркок, кол баатыр (макал).
¨ Коркокбилиш — кандайдыр бир айбымды чыгарып коёбу деп чочулаган абал. Кымыз ташыгандай менин сага кандай коркок билиш жайым бар (Байтемиров).
Жүрөгү жок, кайратсыз, ыгы жок корко берме. Жолдош болбо коркокко, Иш кылдырба чоркокко (Токтогул). Көз коркок, кол баатыр (макал). Мыктыларың чегингин, Коркокторуң бекингин (Калмырза).
Кандайдыр бир айыбын, кылмышын ачып коёбу, ал билинип калабы деп кимдир бирөөдөн чочулаган, батына албай тайсалдаган, ага көз каранды болгон абалга карата. Кейпи коркок-билиш болуп калган жери болууга тийиш («Ала-Тоо»). Кымыз ташыгандай менин сага кандай коркок билиш жайым бар эле? (Байтемиров). Бакир атама коркок билиш болуп жүрдү (Осмоналиев) .
Кандайдыр бир айыбын, кылмышын ачып коёбу, ал билинип калабы деп кимдир бирөөдөн чочулаган, батына албай тайсалдаган, ага көз каранды болгон абалга карата. Кейпи коркок-билиш болуп калган жери болууга тийиш («Ала-Тоо»). Кымыз ташыгандай менин сага кандай коркок-билиш жайым бар эле? (Байтемиров). Бакир атама коркок билиш болуп жүрдү (Осмоналиев).
зат Жүрөксүздүк, тартынчаактык; баатыр эместик. Эч качан кыйындыктан кайра качпа, Өзүңдү коркоктукка бекер сатпа (Абдыраманов). Экинчи душманым:.. коркоктук (Сыдыкбеков).
КОРКУНУЧТА КАЛТЫРУУ – эгер күнөөлөнүп жаткан адам жабырлануучуга жардам кылууга мүмкүнчүлүгү болгон жана ага камкордук кылууга милдеттүү болгон же анын өмүрү үчүн коркунуч келтирген абалга өзү кириптер кылган учурларда, өмүрү жана денсоолугу коркунучта калган же жаштыгына, карылыгына, оорусуна байланыштуу өзүнө-өзү жардам бералбаган жактарды жардамсыз калтырууга байланышкан кылмыш укугундагы адамдын жеке кертбашына каршы жасалган кылмыш.
сын. Кооптуу, коркунучу бар. 1941 -жылдын күз айлары — биздин өлкөбүз үчүн эң коркунучтуу айлар болду (Бөкөнбаев). Ушундай коркунучтуу жылаңач талаада ким жүрсүн (Аалы).
Коркунучу бар, кооптуу, кооп санай тургандай. Базарбек түнкү окуянын коркунучтуу элеси менен алышып келе жаткан (Каимов). Жолдун коркунучтуу жерине эми келдик го дейм? (Жантөшев).
КОРКУНУЧТУУ ЖҮКТӨР – өздөрүнө таандык касиеттерден улам, белгилүү бир жагдайларда, жүктөө-түшүрүү жумуштарын аткарууда жана сактоодо жарылууга, же техникалык каражаттардын, жабдуулардын, курулуштардын ж. б. темиржол унаа объектилеринин кыйроосуна, ошондой эле адамдардын, айбанаттардын кырылуусуна, жаракат алууларына, ууланууларына, күйүүлөрүнө жана ооруларына алып келүүчү, курчап турган жаратылыш чөйрөсүнө зыян келтирүүчү заттар, материалдар, буюмдар, өндүрүштүк ж. б. иштердин калдыктары.
КОРКУНУЧТУУ КАЛДЫКТАР – өзалдынча жана ошондой эле башка заттар менен аралашканда адамдардын саламаттыгы жана курчап турган айлана-чөйрө үчүн түздөнтүз же кыйыр коркунуч келтирүүчү, өзүнүн курамында коркунучтуу (ууландыруучу,жуктуруучу, жардыруучу, күйүүчү, жогорку реакциялык мүмкүнчүлүктүү) касиеттердин бирин камтыган, алар жетиштүү санда жана түрдө болгон (радиоактивдүүлөрдөн башка) калдыктар.
КОРКУНУЧТУУ ӨНДҮРҮШТҮК ТҮРТКҮ – жумушчуга таасири жаракат алууга же денсоолугунун кескин начарлоосуна, өлүмгө алып келүүсү мүмкүн болгон өндүрүштүк түрткүлөр.
трусливый, боязливый; жашында сабап жалгызды, коркунчаак бала кылбасын фольк. как бы он не сделал (моего) единственного мальчика боязливым, избивая его с детства.
1. то же, что коркунучтуу; коркунчулуу жол опасный путь; коркунчулуу күн жизнь, сопряжённая с опасностями, с большими трудностями; 2. боязливый, трусливый; түн ичинде уктабай, зикир чалат кожолор, коркунчулуу адамга пикир салат кожолор фольк. ночью ходжи не спят, устраивают раденья, боязливым людям внушения делают ходжи.
понуд. откорк- II 1. пугать, устрашать; 2. эвф. (о больном) быть в опасном состоянии; катуу коркутуп жатат (больной) при смерти или уже умер (когда сообщают о близкой смерти или о кончине близким людям).