name (noun)
A meaningful shorthand that makes it easier to understand the purpose of a cell reference, constant, formula, or table, each of which may be difficult to comprehend at first glance.
этиш.1. Аталып калуу, атка конуу. Апаңды тартсаң, жез таңдай атыгасың (Аалы). «Кашаң Татыбек» деп эл оозунда атыгып жүргөнү да кокусунан эмес (Байтемиров).
2. Аты чыгуу, белгилүү болуу, аты белгилүү болуу. Атыккан ырчы. Атыккан балбан.
называться, прозываться; получать прозвание, прозвище; канга тоюп катыккан, жана өзү кабылан Бакай атыккан фольк. насытившись кровью, он окреп и получил прозвание леопард Бакай; карап тургун ошондо, кабылан Манас атыгат фольк. вот посмотри тогда, он назовётся леопардом Манасом.
1. Аталып кетүү, атка конуу. «Кашаң Татыбек» деп эл оозунда атыгып жүргөнү да кокусунан эмес (Байтемиров). Эл бүлдүрүп, журт кырып, Канды кечип катыккан, Калың элдин баарына Кан ичер болуп атыккан («Сейтек»). 2. Аты чыгуу, даңкка ээ болуу, белгилүү болуу. Атыккан мерген. Атыккан балбан. Тигил совхоз жүзүм менен атыккан (Токомбаев).
понуд. отатык- называть; менин атым Керим эле, бирок... эл "Чоң Койчу" атыктырып жиберишти моё имя было Керим, но люди меня прозвали "Главным пастухом овец".
возвр.-страд. отат- III 1. быть брошенным; 2. быть выстреленным; мылтык атылды выстрелили из ружья; 3. быть застреленным; атылып өл- застрелиться; 4. вскочить; ордунан атылып (он) вскочив с места; Мырзаалы атылып туруп бийлей баштады Мырзаалы, вскочив, начал плясать; бала атылган бойдон чыгып кетти мальчик выскочил стремглав.
АТЫЛБАС КУРАЛ – адамдын булчуңунун күчүнүн жардамы аркылуу объект менен тикелей айкашта колдонулуучу же болбосо адамдын булчуң күчү же механикалык түзүлүштөр менен алыстан багыттталып-ыргытылуучу курал.
АТЫЛМА (ОК АТУУЧУ) КУРАЛ – бул дарынын же башка бир жарылуучу заттын оталуусунан улам жаралган газдын күчү аркылуу багыттуу кыймылга келүүчү атылып чыккан нерсе менен аралыктагы бутаны жок кылууга эсептелген курал-жарак.
1. щепотка; бир атым насыбай щепотка насвая (его обычно с левой ладони бросают под язык или за губу); 2. выстрел; жалгыз атым дары количество пороху на один заряд; бута атым см.бута II.
Насыбай атканда жана мылтык дүрмөттөгөндө колдонулуучу өлчөм, чен. Бир атым насыбай. Жалгыз атым дары. Тез атары дагы бар, Жүз атым дары батычу («Эл адабияты»).
Кимдир бирөөнүн атагын, наамын, даражасын пайдаланып, ал аркылуу кандайдыр бир максатка жетүүнүн аракетин жасоо, бирөөнүн кадыр-баркына жамынып, өз кызыкчылыгынын камын көрүү. Ай тийбес тоодо көлөкө, Атыңды сатпа бөлөккө (Токтогул). Ал менин атымды сатып жүрсө, өзү жооп берет деди (Байтемиров). Элиңдеги жакшыны «атам» деп атын сатпай айт (фольк.).
Бирөөнүн атын эстен чакырганда: «такыр унутуп калыптырмын, оюма түшпөй жатат» деген мааниде же жек көрүү маанисинде айтылат. Кара тоголок милиционер ким эле, атың өчкүр ай, унутуп калыптырмын (Бердикеев).
Бирөөнүн атын атаарда: «такыр унутуп калыптырмын, оюма түшпөй жатат» деген мааниде, же жек көрүү маанисинде айтылат. Кара тоголок милиционер ким эле, атың өчкүр ай, унутуп калыптырмын (Бердикеев).
Ал жөнүндө такыр сөз болбой калуу, унутулуп калуу. Дале болсо бирөөдөн бирөөлөргө айтылып, оозго алынып, аты өчпөсүн дешкен (Осмоналиев). Чала казакты чыга чаппасам, атым өчсүн! (Айтматов).
Өтө тездик менен ордунан ыргып туруу, отурган жеринен секирип козголуу. Ал оозгу үйгө башбагар замат Жамшит экөөбүз ордубуздан атып турдук (Жигитов). Калича атып туруп сыртка ашыкты (Абакиров). Аны көрө койгон Тоймат ордунан атып туруп, адатынча бир дар этип ага кучак жайды (Өмүрбаев). В.: Атып чыгуу. Дарбаза тарапта, уясында жаткан ит мени көрүп атып чыкты (Исмаилов). Коңгуроо кагылар саам класстан атып чыга жабыла чуркачубуз (Жусупов). Сыртка кантип атып чыкканымды билбейм (Мырзаев). Ал сыртты көздөй атып чыгып, ошол тейден топко кошулбаганын сезди (Ашымбаев).
Өтө тездик менен ордунан ыргып туруу, отурган жеринен секирип козголуу. Ал оозгу үйгө башбагар замат Жамшит экөөбүз ордубуздан атып турдук (Жигитов). Калича атып туруп сыртка ашыкты (Абакиров). Аны көрө койгон Тоймат ордунан атып туруп, адатынча бир дар этип ага кучак жайды (Өмүрбаев).
к. АТЫП ТУРУУ Дарбаза тарапта, уясында жаткан ит мени көрүп атып чыкты (Исмаилов). Конгуроо кагылар саам класстан атып чыга жабыла чуркачубуз (Жусупов). Сыртка кантип атып чыкканымды билбейм (Мырзаев). Ал сыртты көздөй атып чыгып, ошол тейден топко кошулбаганын сезди (Ашымбаев).
атыр I ар. благовония, духи; атыр жыттуу благовонный, ароматичный. атыр- II то же, чтоаттыр- (только в сочет. с таң); таң атырып бодрствуя до рассвета; проведя ночь без сна; мен, таңды атырбай, изимди жашырайын я скроюсь, не дожидаясь рассвета; күлкүлөр күндү батырып, тамаша таңды атырып фольк. в смехе проходило время до заката, в веселье - до рассвета.
1. (о лошади) скакать крупным карьером; 2. вскочить; ринуться; атырыла туруп, маңдайына турду вскочив, он встал против него; атырылып чыкты он выскочил (напр. из двери); он вылетел бомбой; 3. перен. наскакивать; набрасываться с бранью.
1. Катуу оргуштап чыгуу, оргуп агуу. Атырылган фонтан. Булактан атырылып чыккан көк кашка суулар топтолуп, чоң өзөндү жарат («Ала-Тоо»). 2. Алга карай катуу умтулуу, жулкунуу, окторулуп жөнөө, жүгүрүү. Шиберди жойкуп атырылган жыландар Динарга өтө коркунучтуу элес калтырды (Сыдыкбеков). Арышын керип тайгандар Атырылып жүгүргөн (Үмөталиев). 3. Өкүм сүйлөө, опурулуу, адыраңдап тумшугу менен бир тийүү. Сиз жөнү жок атырылбаңыз, айып кимде экенин угуңуз («Ала-Тоо»).
понуд. отатырыл-; жарманы атырылтып кайнатып жатты он так кипятил жарма (см.жарма I 3), что она брызгала; атырылтып ат минген бул кандай чал? что это за старик, который горячит своего коня?
атыш I и. д. отат- III стрельба; атыш жарышы соревнования по стрельбе; атыш кыл- или атыш сал- вести стрельбу; атыш-чабыш стрельба и сеча; атыш-чабыш ичинен араң чыккан жулушуп фольк. из стрельбы и сечи с трудом они выбрались, продираясь. атыш- II взаимн. отат- III совместно стрелять; состязаться в стрельбе; перестреливаться; үйрөнгөн жоо атышарга ийги (или жакшы) погов. с врагом изученным перестреливаться хорошо (напр. о споре представителей одной специальности, которые понимают друг друга).