ката I ар. ошибка, погрешность; адам катасыз болбос, көл бакасыз болбос погов. не бывает человека без ошибок, не бывает озера без лягушек; ката кетирбей сүйло- говорить без ошибок; менден кеткен ката моя ошибка; катасынан бүткөн он зачат в грехе. ката II жолду ката всю дорогу, на протяжении всего пути; жолду ката сүйлөшүп келдик мы всю дорогу разговаривали.
сын. Туура эмес, жаңылыш, чеки Жаман көрбөй кечиргин, Сөзүмдүн болсо катасы («Эр Табылды»). Катасын алып таштагын Ырдап айткан кебимдин (Токтогул). Бул кылган иши ката.
Туура эмес, натуура, жаңылыш, чеки. Ойлоп турса Татыбек чын эле чоң ката жибериптир (Байтемиров). Ошондо мен өз катамды сезе койдум да, дароо оңдоп жибердим («Жаш ленинчи»). Жаман көрбөй кечиргин Сөзүмдүн болсо катасы («Эр Табылды»).
1. жестокий, свирепый; мурункудай катаал болбой калды он уже не такой свирепый, как раньше; катаал үн сердитый, свирепый голос; 2. трудный, тяжёлый; катаал турмуш тяжёлая жизнь; ашуулардын эң катаалы самый трудный из перевалов.
1. Каардуу, ырайымсыз, мээримсиз, орой, ачуусу чукул. Асты мындай катаалды көргөн эмесмин (Элебаев). Эмилакун бизге мурункудай көп катаал болбой калды (Жантөшев). Мүнөзү да катаал, өзүмчүл адам экен («Ала-Тоо»). 2. Тиричиликке шарты оор, кыйын, кыйынчылык тарттырган. Карайлап көз көрбөй, Кайырсыз катаал түн беле (Абдыраманов). Жылдын катаал мезгилинде да өндүрүмдүү иштей берүүгө дыйкандар үйрөнүшкөн
зат. Каардуулук, мээримсиздик, катуулук. Бул кезде катаалдыктан аты чыккан, Элимди сурап турган Кудаярхан (Абдыраманов). [Гүлзатты].. кайын ата, кайын энеси катаалдык кылып шорун кайнатып жүрүптүр («Ала-Тоо»).
Ырайымсыздык, мээримсиздик, каардуулук, орой мүнөздүүлүк, катуулук. Падышанын мандикер-жумушчуларга кылган катаалдыгы бир аз бошоңдой түшкөнсүдү (Абдукаримов).
error code (noun)
A return code that begins with E_ or DB_E_ and indicates that the method failed completely and was unable to do any useful work. Usually indicates a programming error.
мн. (ед. катакомба ж.) катакомба (Римдеги алгачкы христиандардын жашырын түрдө намаз окуу үчүн атайы жер астына жасалган үйлөрү; жер астына жасалган узун коридор).
1. тар. Байыркы Римдеги жана Рим империясынын башка шаарларындагы христиан дининдеги адамдар сыйынуу, жашырынуу жана өлгөндөрдү көмүү үчүн жер астына жасалган кеңири жайлар. 2. Жер астындагы жолдору татаал, адаштырма галереялар.
КАТАЛ — топоним. Кытайга чалгынга бара жаткан Алмамбет: «Каталдын кара бели бар, Каңгайдын калың эли бар» (Сагымбай Орозбаков, 4. 217),— деп душман жерин Манаска тааныштырганда эскерилет.
fault injection (noun)
A technology allowing users to inject faults into an executable without requiring rebuilding the binary or modifying the source code; thus, providing a means of simulating errors and testing recovery.
ж.мед. каталепсия (бүткүл дененин же анын мүчөлөрүнүн бир кыйла убакытка чейин кыймылга келбей сенек болуп калышы; бул - ар түрдүү психикалык оору кезинде, гипноз убагында байкалат).
directory (noun)
An information source that contains data about users, computer files, or other objects. In a file system, a directory stores information about files. In a distributed computing environment (such as a Windows domain), the directory stores information about objects such as printers, fax servers, applications, databases, and users.
catalog (noun)
A directory of information about data sets, files, or a database. It usually describes where a data set, file or database entity is located and may also include other information, such as the type of device on which each data set or file is stored.
м. каталог (нерселердин, китептердин ж.б. бир жерге бириктирилген тизмеси; бул - аларды оңой таба турган тартипте түзүлгөн болот); алфавитный каталог алфавит тартиби менен түзүлгөн каталог.
directory control block (noun)
An internal NT file system (NTFS) structure in which the file system maintains the state for an open instance of a directory file.
(Priacanthidae) каталуфа сымалдуулар; алабуга балыктарынын бир тукуму, буларга өкүл катары каталуфа большеглазая (Priacanthus boops) — чоң көз каталуфа кирет.
Жаңылыштык, туура эместик, ката кетирип коюучулук. Каталык болсо кечир деп Алтыбай салды оңуна («Эр Табылды»). Каталык менден кеттиби, сенден кеттиби – аны калыс адамдар карап көрөт («Ала-Тоо»).
ср. 1. отуруп (түшүп) жүрүү, отургузуп (түшүрүп) жүргүзүү (напр. в автомобиле, на лодке); минип жүрүү, мингизип жүргүзүү (напр. верхом на лошади, на велосипеде); 2. тебүү, жылгаяк тебүү, сыйгалануу; катание на коньках коньки тебүү; катание с гор тоодон төмөн карата сыйгалануу (жылгаяк тебүү); 3. (напр. мяча) тоголотуу, тегеретүү, тегеренүү; не мытьём, так катаньем погов. ал болбосо, башка амал, жол менен.
ж. катапульта (1. ист. байыркы заманда жаанын огун, ташты ыргытуучу машина; 2. воен., ав. кеменин палубасынан самолётту учуруп жиберүү үчүн жасалган атайын курулма).
1. Таштарды, күйүүчү май куюлган челектерди ж. б. душманды карай ыргытуу үчүн колдонулуп келген байыркы убактагы согуштук курал. 2. тех. Учактарды кемедеги же башка жердеги аянтчадан баштамга (стартка) чыгарып учурууга ылайыкталган механизм.
катар I ар. 1. ряд; онунчу катар, төртүнчү орун ряд десятый, место четвёртое; эки катар разг. двухэтажный; алдынкы катардагы находящийся в первых рядах; передовой; алдыңкы катардагы жумушчу передовой рабочий; катардан катарга туруп выстроившись в ряды; катар тарт- строиться в ряды; катар тартып, жардангын! душман келди, камдангын! фольк. становитесь в ряды, стройтесь! пришёл враг, готовьтесь!; катардагы мүчөлөр рядовые члены (напр. профсоюза); 2. ровня; сверстник; катарын мерген - тийип ал, Карыпбайга келинсиң фольк. твой сверстник охотник - выходи (за него), будешь снохой Карыпбая; "акын Током кайда" - деп, "арзычу эле катарым" стих. мои сверстники спрашивали: где, мол, мой Токо акын? 3. перен. очередь, черёд (смерть); катарыңар келди го, өлгөнүң өзүм көрдүм го фольк. (видите же) ведь настал ваш черёд (умереть), ведь сам я видел, что вы умерли; муну менен катар наряду с этим; эркектер катары наряду с мужчинами, наравне с мужчинами; катары менен или катарынан подряд, сряду; катары менен үч күн три дня сряду; эки оору катар келди обнаружились две болезни одновременно; бир катар жерлерде в некоторых местах, в ряде мест; во многих местах; бир катары некоторая (его, их) часть, некоторые из них; значительная (его, их) часть; катарында в качестве; күбө катарында в качестве свидетеля; кулактарды тап катарында жоготуу ликвидация кулачества как класса; бир катарында редко как-то раз, однажды; бир катар үстү-баш южн. один комплект одежды; жок катары можно считать, что нет; өтмө катар см.өтмө. катар II жолду катар или жол катары то же, чтожолду ката (см.ката II); жол катары жалаң гана ошол кыз жөнүндө ойлонду всю дорогу он только и думал, что о той девушке. катар III ар. 1. страх, опасность; катар кыл- бояться; 2. перен.то же, чтомүчөл (по старым поверьям, наступление циклового года грозит опасностью для жизни); катары келди его цикловой год каступил; быйыл анын катары эле, коркуп жүрдүм эле в этом году его цикловой год, я (за него) боялся. катар IV ар. (вместо кадар) мүмкүн катары по мере возможности.
Iзат. мед. Организмдин илээшме, былжырлуу оболочкасынын оорушу.
КАТАРIIзат. 1.Ирет, кабат. Он эки катар. Экинчи катар.
2. Кырка, удаа, жанаша. Жолбунов.. Итикеге катар отурду (Убукеев). [Сатай] Светлана экөө кол кармашып, катар келатышат (Сыдыкбеков). Олжобай менен Кишимжан экөө катар туулду («Олжобай менен Кишимжан»).
3. Ара, топ, сап. Кара ниет адамды Катарыңа кошпогун (Токтогул). Жолдош болбо жаттарга, Кошпойт өзүн катарга (Токтогул).
4. өт. Тең, курбу, теңтуш. Азыр элиң социалдык жарышта, Асыл эже, катарыңдан калышпа (Нуркамал).
¨ Биркатар—бир канча, бир далай, бир топ. Темиров дагы бир катар суроолорду берди (Жантөшев). Өттү, кетти далай жыл Кыйынчылык бир катар (Осмонов). Ошолордой акынды Оюңа салдым бир катар (Токтогул). Өтмөкатарынанөтүү — суу, жаан ж. б. абдан өтүп, сиңип кетүү. Ажар менен Каныбектин өтмө катарынан суу өттү (Жантөшев). Жоккатары — жокко эсе, жок дээрлик.
КАТАРIIIжанд.1. Карай, карата. [Абаз].. жолдо катар кыялдын терең дарыясына баткансыды (Таштемиров). Жолдо катар Нуркасым ой тилегин Жамыйлага баштан-аяк айтты («САЖИ»).
2. Бирге. Ошону менен катар.
3. Барабар, тете, сыяктуу, катары. Мунун да кызмат эмгеги ушуларга катар бар (Үсөнбаев).
катар I < арап. кэдэр «тагдыр, жазмыш, кудайдын буйругу»; Катары келсе, кан өлөт.
катар II < арап. хэтар: Эл эки катар болуп турду.
катар III < арап. хэтэр «коркунуч»; Татар бар жерде катар бар (монгол-татарлардын чабуулунан кийин ушундай ылакап калган). (Малаев 2011:89).
1. Бирине бири жанаша, бирине бири катарлашкан тизмек. Сатай менен Светлана экөө кол кармашып катар келатышат (Сыдыкбеков). Жолбунов төр жакка басып, Итикеге катар отурду (Убукеев). Асыл экөөбүз чыпта алуу үчүн катарга турдук («Ала-Тоо»). 2. Биринен кийин бири келген же үстү-үстүнө катарлашкан кабат, ирет. Заңгырайт катар-катар миң сан үйлөр, Салынган ар жеринде эчен-эчен (Нуркамал). Жаткан кырдай турбина Бирөө эмес төрт катар (Үмөталиев). 3. Сап, сол, кырка. Кызылчаны кадимки катарга себишет («Советтик Кыргызстан»). 4. Ара, топ. Катарың кайда болсо, ордуң ошондо. Букара элди манаптар, Кошпойт экен катарга (Токтогул). 5. өт. Бири-бирине курбу, теңтуш, катарлаш адамдар. Карындашым Жамал жан Катарыңдан калбасын (Токомбаев). Азыр элиң социалдык жарышта, Асыл эже, катарыңдан калышпа (Нуркамал). 6. Барабар, тете, тең келерлик. Досбергенов Жапар бар, Мунун да кызмат, эмгеги, Ушуларга катар бар (Үсөнбаев).
Карай, карата. Ашыр жолдо катар ар кандай анекдотторду айтып, аябай күлдүрдү (Каимов). Жолдо катар Нуркасым ой-тилегин Жамыйлага баштан-аяк айтты («Ала-Тоо»).
катардаш I 1. стоящий рядом или в одном ряду; 2. перен. ровня (по общественному или имущественному положению). катардаш- II взаимн. откатарда- 1. становиться в ряд, равняться (в строю); катардашып бастыр- ехать рядом; 2. перен. становиться ровней (по общественному или имущественному положению).
наравне; мамлекет малын уурдагандар катардуу жазага тартылып отурсун они должны подвергнуться наказанию как расхитители государственной казны; аркек катардуу наравне с мужчинами; алты катардуу шестирядный; шестирядка.
сын. 1.Теңдүү, курактуу, сыяктуу. Өзү катардуу адамдарга караганда көптү билген адам (Тоголок Молдо). Өзүң катардуу мыкты (Сыдыкбеков). Эркек катардуу. 2.Кабаттуу. Алты катардуу үй.
Жашы же башка жактары боюнча бирдей, тең чамалуу. Өзү катардуу адамдарга караганда көптү билген адам («Ала-Тоо»). Мен катардуу адамдардан эч кимиси жок, улуусу эле өзүм экенмин, сакалымды сыйлай турган жөнүңөр бар («Ала-Тоо»).
этиш. Катар-катар коюу, тизүү, катар-катар абалга келтирүү. Баатырлар келди элине Катарлап орден тагынган (Осмонкул). Катарлап кыштак салынган, Карагай менен жабылган (Үсөнбаев).
Катар-катар кылып тизүү, жыюу, бир нече катар кылуу. Көңдү катарлап жыя берген экенсиң («Ала-Тоо»). Катарлап төөсүн чиркеген Жеңекем көчтү баштаптыр («Эр Табылды»).
series line (noun)
In 2-D stacked bar and column charts, a line that connects the data markers in a data series and is used to emphasize the difference in measurement between each series.
катарлаш I то же, чтокатардаш I; калдая айыл конолу, катарлаш жатып калалы фольк. остановимся огромным аулом и расположимся рядом; катарлаш өскөн биргелеш, сен эмес, балам эр Сейтек, кан атаң тилим алчу эле фольк. не (только) ты, дитя моё Семетей, а (даже) твой хан-отец, с которым мы росли, как ровни, и были едины, слушался меня. катарлаш- II то же, чтокатардаш- II; катын алып, үй тигип, сага катарлашып калайын фольк. женюсь я, поставлю юрту и стану ровней тебе.
Iсын. Удаалаш, жанаша, бир катар. Таяжеси Кишимге Катарлаш өстү Олжобай («Олжобай менен Кишимжан»). Эртеси Кочкорбайдын миңдеген койлору, жылкылары датканын малы менен катарлаш жайылды (Аалы).
КАТАРЛАШIIкатарла этишинин кош мамилеси.
1. Бири-бирине удаа, жанаша, бир катарда. Жерлерибиз катарлаш, Атайын бирөө кургандай (Үмөталиев). Төр жакта катарлаш отурушкан Батый жана Осмон бирин-бири ызат менен жылмая карашты (Сасыкбаев). 2. Даражасы, деңгээли ж. б. жактары боюнча бири-бирине теңдеш, тең келерлик же чамалаш. Элеманга катарлаш Сараңбай деген бар экен («Эр Төштүк»). 3. Жашы жагынан курбу, улуу-кичүүлүк айырмасы жок, жашташ. Өзүм менен катарлаш абышкалардын кимисинен калыштым, мен да ошолордой эле эмгек үстүндө болуп келе жатпайымбы («Ала-Тоо»).
Коркунучтуу, өлүп калуу коркунучу бар жыл, же жаш. Кейитпей Бакай абаңды, быйылча тилди алсаңар. Катарлуу жылда барбастан, Келеркиде барсаңар («Семетей»).
series field (noun)
A field that is displayed in the series area of a chart and that contains series items. A series is a group of related data points.
series point (noun)
An individual value plotted in a chart and represented together with other data points by bars, columns, lines, pie or doughnut slices, dots, and various other shapes called data markers. Data markers of the same color constitute a data series.
Бирөөгө же бир нерсеге окшош, ошо сыяктуу же ошого тете, ошонун өзүндөй деген мааниде колдонулат. Кулактарды тап катары жоюу мезгилинде курула баштаган колхоз («Ала-Тоо»). Сенде адамгерчилик жок катары экен да («Ала-Тоо»).
error bar (noun)
Usually used in statistical or scientific data, an error bar shows the potential error or degree of uncertainty relative to each data marker in a series.
несов. 1. кого-что отургузуп (түшүрүп) тамаша кылдырып жүргүзүү (напр. на автомобиле, на лодке); мингизип тамаша кылдырып жүргүзүү (напр. на лошади, на велосипеде); 2. что (напр. мяч) тоголотуу, тегеретүү; 3. что (напр. тесто) тоголоктоо, жаюу; 4. что таптоо; катать бельё кир таптоо.
несов. 1. отуруп (түшүп) тамаша кылып жүрүү (напр. на автомобиле, на лодке); минип тамаша кылып жүрүү (напр. на лошади, на велосипеде); 2. (напр. на коньках) тебүү, сыйгалануу, жылгаяк тебүү; 3. разг. ооноо, ооналактоо, жумалануу; кататься по траве чөпкө ооналактоо; кататься со смеху разг. боору катуу, аябай каткыруу; как сыр в масле кататься жыргап жашоо, төрт жагы кыбыла болуу; любишь кататься - люби и саночки возить посл. катын алсаң, отун ал.