Шаңдуу, көңүлдүү, куунак, шайыр. Таабалдынын көңүлү шат, жоодурап кабагы ачык (Бектенов). Күн узаткан күлкү менен, шат менен, Оттой ысык жалындаган жаш белең (Самудинов).
несов. кого-что 1. (раскачивать, трясти) кыймылдатуу, калкылдатуу; 2. безл. теңселтүү, козгоп коюу, чайкап коюу; его шатает из стороны в сторону аны улам бир жакка теңселтип жатат.
этиш.1. Бири-бирине байлаштырып, тизип коюу. Аттын баарын шатектеп, Кермеге байлап саласың («Семетей»).
2. Көп, мол кылып кармап алуу, көп жыйып алуу. Эсенгелди жайында кекилик атып келсе, Кышында эски кырманга тузак тартып, чилди жөн эле шатектеп кармоочу («Жаш ленинчи»).
1. связывать лошадей шея к шее в ряд; атты шатектеп алып кетти он связал лошадей в ряд и угнал; 2. перен. направлять одно за другим, непрерывным потоком; шатектеп жазган каттар письма, которые идут одно за другим.
1. Бири-бирине байлаштырып, тизип коюу. Аттын баарын шатектеп, Кермеге байлап саласың («Семетей»). 2. Көп, мол, биринин артынан бири. Эсенгелди жайында кекилик атып келсе, Кышында эски кырманга тузак тартып, чилди жөн эле шатектеп кармоочу («Жаш ленинчи»).
понуд. отшатекте-; көчө бою өйүз-бүйүз шатектетип, аттарын байлап, өздөрү көлөкөлөй олтурушту связав своих коней и поставив их в ряд вдоль улицы, сами сели в тень.
~, ая, -ое 1. (неустойчивый) шылкылдаган, кыйраңдаган; шаткий стол кыйраңдаган стол; шаткая походка кыйраңдаган басык; 2. перен. (переменчивый, ненадёжный) туруксуз; начар; шаткое здоровье начар ден соолук; шаткое положение туруксуз абал; ни шатко ни валко погов. ачтан өлбөс, көчтөн калбас; жакшы да эмес, жаман да эмес.
ир.-ар.южн. особый вид игры в шашки; шатраш ордосу два треугольника, примыкающие с двух сторон к шашечной доске (в эти треугольники стараются загнать пешки противника).
Шайырдануу, кубануу; көңүлдүү, куунак болуу. Шаттанган шайыр жаштар. Кумсарып жаткан боз талаа, Күлкүсү чыгып шаттанат (Осмонкул). Шаттан, кыргыз, асыл кызың даанышман, Акырында алды өз ордун тарыхтан (Жусуев).
1. Өйдө карай көтөрүлүп чыгуу, түшүү үчүн ылайыкталып жасалган тепкич. 2. Арабанын чанагынын ушундай формада жасалган эрди жак капталы. 3. Жалбырагы жүзүмдүкүндөй чоң калың келип, бутактары муун-муун болуп өсүп, бышканда карарып өң алып, июль, август айларында жетиле турган тыттын түрү.
шатыра I 1.: шатыра-шатман весёлый, радостный; шатыра-шатман күл- разразиться весёлым смехом; 2. бодро, быстро. шатыра- II 1. трещать, будто дробь рассыпать; барабанить (напр. о дожде); шатырап жааган жаан дождь, льющий крупными каплями; 2. шумно веселиться; эл шатырап үйүндө, эртели-кеч базардай стих. люди в доме шумно веселятся, с утра до вечера (так оживлённо), как на базаре.
1. Шатыр-шатыр этүү. Жамгыр жаады, жамгыр жаады шатырап, Күн күркүрөп, чарт-чурт этип чатырап (Осмонов). Шатырайт жамгыр жаагандай, Аягы катуу мөндүрлөп (Рыскулов). Шатырап күйгөн арча отун. 2. Төгүлүү, агылуу, биринин артынан бири куюлуу. Эшикте шатыраган жамгыр. 3. Көңүлдүү, оюн-күлкүлүү, дуулдаган жүрүштө болуу, дуулдап көңүл ачуу. Балдар шатыраган бойдон тоону көздөй бет алышты (Таштемиров).