кырча I кырча чап- отрезать, отрубить, отсечь, отчикнуть; төрт колумду балта менен кырча чаап алдым я топором оттяпал себе четыре пальца; кылыч менен беш манжасын кырча чапкан саблей отсекли ему кисть руки; кырча тиште- с силой прикусить, перекусить; кырча бас- пересекать (напр. дорогу). кырча II уменьш. от кыр I.
зат. Кичирээк кыр, кыр сымал. [Каныбек] кырчадагы кичинекей таштын түбүнө барды (Жантөшев). [Жеңиш] кырчага чыкса, жоон топ киши жылкы тосуп жүрөт («Жаш ленинчи»).
~: кырчак таш то же, чтокыр таш (см.кыр I 3); "көрбөгөн сонун көргүн" деп, кырчак таш менен айдады фольк. говоря "испытай то, чего не испытал", он гнал его по острым камням.
шелудивый, паршивый; парша (у лошадей); кырчаңгы ат шелудивая лошадь; эки кырчаңгы бир токойдон табышат погов. двое шелудивых в одном лесу находят друг друга; рыбак рыбака видит издалека.
зат.1. Жылкыда боло турган териси жараланып жыдый баштаган кычыштырма оору. Кышын-жайын семиртип, Жылкыны жакшы баккыла, Кырчаңгы кылып жүдөтпөй (Үсөнбаев). Кырчаңгы, арык, ачка эшек кейпи, Кыбырап сылтый басып боз да келди (Осмонов).
2. өт. Бирөөгө тийише берген, жен турбай тийишип сөз айта берүүчү.
1. Жылкыда боло турган териси жараланып жыдый баштаган кычыштырма оору. Кышын-жайын семиртип, Жылкыны жакшы баккыла, Кырчаңгы кылып жүдөтпөй (Үсөнбаев). Кырчаңгы, арык, ачка эшек кейпи, Кыбырап сылтый басып боз да келди (Осмонов). 2. өт. Бирөөгө тийише берген, жөн турбай тийишип сөз айта берүүчү. Жөн жүрө албаган кырчаңгы киши өзү, бечара.
Тийишип сүйлөгөн, бирөөнүн жоорун чукуп, тийишип, мазактап сүйлөгөн. – Бирок, кырчаңгы ооз Тоголок Молдону көшүлтүп таштасак, ал кабарыбыз Калпа ажы менен Касымбек болушка жетсе кантебиз (Бейшеналиев).
Тийишип сүйлөгөн, бирөөнүн жоорун чукуп, тийишип, мазактап сүйлөгөн. Бирок, кырчаңгы ооз Тоголок Молдону көшүлтүп таштасак... ал кабарыбыз Калпа ажы менен Касымбек болушка жетсе кантебиз (Бейшеналиев).
contour (noun)
The shape of how scheduled work for an assignment is distributed across time. Use a contour to control how Project schedules the work of a resource.
1. верёвка, которой опоясана юрта снаружи (проходит посредине кереге); 2. обруч; тал кырчоосу бар кичине челек маленькая бочка с тальниковыми обручами; 3. перен. окружение; кырчоодо кал- оказаться в окружении; бел кырчоо поясница; суу бел кырчоомо чыкты вода дошла мне до пояса; чоң кырчоо уст. экватор.
зат.1. Боз үйдүн туурдугунун ортосунан айландыра бастырган
жип.Ат байланган отуздай, Тегерете кырчоодо(Токтогул). Кызыл үйдүн кырчоосунда илинген колхоздун кызыл желеги (Баялинов). 2. Алкак. Кырчоосун талдан салып, арчадан жасаган эки кичине челек (Жантөшев).
♦ Белкырчоо — бел, белдин тушу, орто жери. Бел кырчоого келип калганкалың карандыздын арасына отура калды (Жантөшев).
Боз үйдүн туурдуктарын керегеге тийгизип кармап турган узун аркан кырчоо аталат. Бул сөз курчоо деген сөздүн у тыбышы ы тыбышына өтүшүнөн келип чыккан (Орузбаева, 1958, 41).
1. Боз үйдүн туурдугунун ортосунан айландыра бастырган жип. Кызыл үйдүн кырчоосунда илинген кагандын көк асабасы. 2. Алкак. Кырчоосун талдан салып, арчадан жасаган эки кичине челек (Жантөшев).
то же, чтокырк- III; түбүнөн кырчып сал сруби под корень; жүн кырчы- сбрасывать с себя старую шерсть, линять; жүгөрү жеген жылкылар кырчып турат жүндөрүн стих. кони, питающиеся кукурузой (т.е. жирные), сбрасывают с себя старую шерсть (раньше, чем тощие).
страд. откырчы-; аркан кырчылып калды верёвка перерезалась (концы не растрепались, разрез ровный); кабырылып карыпчын, чопкуттары кырчылат стих. железные нарукавники покоробятся, кольчуги их рассекутся (так ожесточённо будут они биться); аттын жүнү кырчыла баштады старая шерсть у коня начала лезть.
скрипеть; суукта аяк астындагы кар кырчылдайт в мороз снег под ногами скрипит; кырчылдаган суук трескучий мороз; кырчылдаган жаш кезде в дни пышущей здоровьем молодости.
1. Кырч-кырч этүү, кычыраган үн чыгаруу. 2. Абдан катуу суук болуу. Андан кийин «үч ай токсон» кырчылдаган кыш дегени бар (Убукеев). 3. өт. Толуп турган кез, жаш кез. Кырчылдаган жаш кезде.
взаимн. откырчылда- яростно набрасываться друг на друга, озлоблённо схватываться; кырчылдашкан душман лютый враг; кылымдын каны Алооке - буга бир кырчылдашып көрөбүз хан вселенной Алооке, с ним мы попробуем схватиться.
1. мелкий кустарник; (точнее кырчын тал) ива-бредина; карагайлар, тал, терек, кырчындар ели, тал, тополь, ива-бредина; кырчыны көп өзөн речка с обилием кустарника (по берегам); өзөнгө кырчын тал бүтөр, өлбөгөн жанга мал бүтөр фольк. по речке ива-бредина вырастает, у живого человека скот появляется; 2. перен. молодой паренёк; кырчын жаштар зелёная молодёжь; кырчын өмүр молодая жизнь; кырчынында өлдү он умер юным; кырчын кезиң время твоей юности; кырчыным так называет мать умершего в молодости сына, причитая о нём.
зат.1. Майда жаш бадал. Төрт салаанын чыгышын калың кырчын каптаган (Сыдыкбеков).
2. өт. Жаш, жаш кез, жаш өспүрүм. Гүлайым — өмүрдүн он сегизине бет алган кырчын убагы (Бейшеналиев).
КЫРЧЫН — топоним. Алмамбеттин келгенин сүйүнчүлөп төрт жигит барганда «Самаркандын сыртында, Бээ байлап Бел-Саз, Кырчында» (Сагымбай Орозбаков, 2. 334) бай Жакып жаткан жер.
1. Майда жаш бадал. Төрт салаанын чыгышын калың кырчын каптаган (Сыдыкбеков). 2. өт. Жаш, жаш кез, жаш өспүрүм. Кырчындай жаштар кошулду, Кыялы тунук таптаза («Эл адабияты»). Гүлайым – өмүрдүн он сегизине бет алган кырчын убагы (Бейшеналиев).