кырча I
кырча чап- отрезать, отрубить, отсечь, отчикнуть;
төрт колумду балта менен кырча чаап алдым я топором оттяпал себе четыре пальца;
кылыч менен беш манжасын кырча чапкан саблей отсекли ему кисть руки;
кырча тиште- с силой прикусить, перекусить;
кырча бас- пересекать (напр. дорогу).
кырча II
уменьш. от кыр I.
зат. Кичирээк кыр, кыр сымал. [Каныбек] кырчадагы кичинекей таштын түбүнө барды (Жантөшев). [Жеңиш] кырчага чыкса, жоон топ киши жылкы тосуп жүрөт («Жаш ленинчи»).
Кичирээк кыр, кыр сымал. Каныбек кырчадагы кичинекей таштын түбүнө барды (Жантөшев). Жеңиш кырчага чыкса, жоон топ киши жылкы тосуп жүрөт.
~: кырчак таш то же, что кыр таш (см. кыр I 3);
"көрбөгөн сонун көргүн" деп, кырчак таш менен айдады фольк. говоря "испытай то, чего не испытал", он гнал его по острым камням.
шелудивый, паршивый; парша (у лошадей);
кырчаңгы ат шелудивая лошадь;
эки кырчаңгы бир токойдон табышат погов. двое шелудивых в одном лесу находят друг друга; рыбак рыбака видит издалека.
зат. 1. Жылкыда боло турган териси жараланып жыдый баштаган кычыштырма оору. Кышын-жайын семиртип, Жылкыны жакшы баккыла, Кырчаңгы кылып жүдөтпөй (Үсөнбаев). Кырчаңгы, арык, ачка эшек кейпи, Кыбырап сылтый басып боз да келди (Осмонов).
2. өт. Бирөөгө тийише берген, жен турбай тийишип сөз айта берүүчү.
кырчаңгы
кырчаңгы адам
кырчаңгы мүнөз
кырчаңгы сөз
кырчаңгы ооз
1. Жылкыда боло турган териси жараланып жыдый баштаган кычыштырма оору. Кышын-жайын семиртип, Жылкыны жакшы баккыла, Кырчаңгы кылып жүдөтпөй (Үсөнбаев). Кырчаңгы, арык, ачка эшек кейпи, Кыбырап сылтый басып боз да келди (Осмонов). 2. өт. Бирөөгө тийише берген, жөн турбай тийишип сөз айта берүүчү. Жөн жүрө албаган кырчаңгы киши өзү, бечара.
Тийишип сүйлөгөн, бирөөнүн жоорун чукуп, тийишип, мазактап сүйлөгөн. Бирок, кырчаңгы ооз Тоголок Молдону көшүлтүп таштасак... ал кабарыбыз Калпа ажы менен Касымбек болушка жетсе кантебиз (Бейшеналиев).
Тийишип сүйлөгөн, бирөөнүн жоорун чукуп, тийишип, мазактап сүйлөгөн. – Бирок, кырчаңгы ооз Тоголок Молдону көшүлтүп таштасак, ал кабарыбыз Калпа ажы менен Касымбек болушка жетсе кантебиз (Бейшеналиев).