1. без шероховатостей, ровный, гладкий; жылма таш гладкий камень, голыш; жылма кайып сшив, притачав так (гладко), что шва незаметно; 2. перен. внешне приятный, внешне любезный, дипломатичный; увёртливый (настропалит других, а сам остаётся в тени); жылма сүйлөшүү мягкий, внешне любезный, дипломатичный разговор; душмандын сырты жылма, ичи кара погов. на вид враг мягок, любезен, а нутро - чёрное; жылма куу хитрый тихоня; 3. все, все до одного; всё, всё дотла; начисто; катылышкан адамды кыла турган жылма түз фольк. человека, который (с ним) схватывался, он уничтожал; жылма кырып сал- уничтожить дотла; жылкыны жылма алып келем коней я всех до одного приведу; жылма кабак келин влюбчивая и ветреная молодая женщина; жылма атала то же, чтоатала I.
1. Бетинде быдыры, бүдүрү жок, тегиз, текши. Ашым таштын жылма бетине тамгаларды түшүрө баштады (Сыдыкбеков). 2. Тегиз, баарысын, бүтүндөй, бүт бойдон. Күүлөп койсо жылкычы, Семетей жылма кырып салбасын («Семетей»). Чалкалмактын жылкысын, Жылма алып кетем деп («Эр Табылды»). 3. өт. Тымызын, астыртан, анчалык көзгө түшпөгүдөй, анчалык билине бербегендей иштелген. Билем жылма митаамдыктарын, Булар соо жүргөн жок (Байтемиров).
улыбаться; душман сырттан жылмаят, ичинен кубанат погов. враг внешне (сочувственно) улыбается, а внутренне радуется (твоей печали); энесин капыстан көргөн балтыр бешик баладай жылмайып улыбнувшись, как младенец, вдруг увидевший мать; мурутунан жылмайып койду он улыбнулся себе в усы; калп эле жылмайып койду он деланно улыбнулся; жылмайып кал! пропади ты вместе со своим родом-племенем!; жылмайгыр! чтоб ему неладно было! жылмайыңкы слегка улыбающийся; жылмайыңкы тарт- принять слегка улыбающийся вид, чуть заметно улыбнуться.
Күлүмсүрөө, күлүмсүрөгөн кейипте болуу. Жигиттен жигит иргейсиң, Жылмая карап күлбөйсүң (Осмонов). Жылмайсаң эрдиң гүлдүн түрүн алат, Жүрөгүм анан кантип жатмакчы жай (Токомбаев).
жылмайыш I и. д. отжылмай- улыбка; анын жылмайышы чын айткандыктын белгиси эмес эле его улыбка не означала того, что он сказал правду. жылмайыш- II взаимн. отжылмай- улыбаться; улыбаться друг другу.
Бир ишти астыртан бүлдүрүп, былгытып коюп, билмексен болуп калуу. – Жылмакейин жылдырып коюп, анан «мен эмне кылып ийипмин» деп коёт (Даникеев). В.: Жылдырмасын жылдыруу. Көрдүңөрбү? Жылдырмасын жылдырып бардык ишти бүлдүрүп коюп, төртүнчүлөрдү билбейт имиш! (Тойбаев).
этиш.1. Жылма кылуу, быдырын кетирип тегиздөө, жылмакай тегиздөө, жылмакай кылуу.[Сатар].. кабыгын аарчып, бутактарын кетирип, жылмалап койгон ичке шыргыйдын кылда учуна кызыл материянын бир жак четин чебердик менен ороп, аны ийне менен бекемдеп тикти (Таштемиров).[Жыгаччы].. сүргүлөп тактай жылмалайт (Сыдыкбеков).Бир станокто сом темирди көзөп жатса, дагы бирөөндө килейген курч болотту жылмалап жатат (Таштемиров).
2.өт.Сөздү жасап сүйлөө, түзөп айтуу. — Кечиргин, Маруся, мен элчилеп жылмалап айткан сулуу сөздү билбейм («Советтик Кыргызстан»).Жылмалап айткан сөзү жок, Таш ургандай түрс этер («Мендирман»).
1. сглаживать, делать гладким; строгать, фуговать; 2. перен. действовать с подходцем, мягко, притворно ласково, дипломатично; мен элчилеп жылмалап айткан сулуу сөздү билбейм не могу я, как другие, говорить дипломатично и красиво.
1. Жылма тегиз абалга келтирүү, одуракай же быдырлуу, уңкул-чуңкул жерлерин тегиздеп жылмакай түргө келтирүү. Сатар шыргыйдын кабыгын аарчып, бутактарын бутап жылмалап койду (Таштемиров). Жыгаччы сүргү сүргүлөп тактайды жылмалады (Сыдыкбеков). 2. Кандайдыр бир болгон ишти, айтылган кеп-сөздү так өзүндөй эмес, бир аз түзөп, сыпайылап башкачараак айтуу. – Кечиргин Маруся, мен элчилеп жылмалап айткан сулуу сөздү билбейм (Жантөшев).
1. шустрый, ловкий; 2. изворотливый; пронырливый; жылмаң ур- или жылмаң как- делать ловкие движения; жылмаң каккан неме или жылмаң урган неме 1) он такой шустрый; 2) он такой пронырливый; жылмаң эт- улыбаться; жылмаң этип койду он улыбнулся.
этиш. Кылыктанып жылмая күлүү, ойноктогон ачык, шайыр мүнөздө болуу. — Биздин жаныбызга жылмаңдаган эки жаш келин олтуруп калышты (Бейшеналиев)). — Элден мурун таанышып коёлучу — дедй жылмаңдаган кара бала (Бейшеналиев).
1. делать ловкие движения; быть бойким, шустрым, расторопным; жылмаңдаган тайган борзая с быстрым поиском или ходом; 2. быть вкрадчивым, пронырливым; жылмаңдаган вкрадчивый.
1. Жылмая күлүмсүрөө, жылмаң-жылмаң этүү. Биздин жаныбызга жылмаңдап эки жаш келин олтуруп калышты (Жантөшев). 2. Жалаңдап шыпылдаган, тартынбаган өткүр мамиледе болуу. Жылмаңдап оокат үчүн маймыл болгон, Эмеспи ал митайым анык кесеп (Маликов).
1. Күлүмсүрөп жылмая караган көрүнүштү билдирүүдө колдонулат. Куучуйган абышка Тагайга карап жылмаң этип койду (Жантөшев). 2. Шыпылдаган, тартынбай эпилдеп-жепилдеген, ичи-коюнга кирген аракетти билдирүүдө колдонулат.