Киргизско-русский словарь Юдахина
1. предплечье;
билек сөөгу локтевая кость;
билими толук миңди жыгат, билеги жоон бирди жыгат погов. знающий побеждает тысячу, а толсторукий - одного; не копьём побеждают, а умом;
кийиз кимдики болсо, билек ошонуку погов. чья кошма, того и руки (т.е. если хочешь получить кошму, приложи руки, так как кошмы валяют руками);
билек - бир, бармак (или манжа) башка погов. предплечье одно, а пальцы - врозь;
2. нижняя часть передней ноги животного;
калбыр өпкө, жез билек фольк. лёгкие, как решето, ноги медные (что означает лёгкость бега и неутомимость - так часто в эпосе описывается богатырский конь);
3. колено (растения);
балтыркандын билеги колено купыря;
4. перен. сила;
миң балбандын билеги жүз балбандын жүрөгү фольк. (у него) сила тысячи богатырей, храбрость сотни богатырей;
балбандын көркү билекте фольк. красота богатыря в его силе;
билеги ичкерген он похудел (букв. у него предплечье стало тоньше);
ак билек белоручка;
ак билек укурук укрючина (жердь, шест) с белой ручкой (когда с её нижнего конца кора снята);
ууктун билеги см. уук I;
май билек ай то же, что майбилек ай (см. ай I 2).

Толковый словарь кыргызского языка (1969)
зат. 1. Чыканак менен колдун башына чейинки мүчө, адамдын кар жилиги; айбандардын алдынкы бутунун баш жаккы бөлүгү, туяктан жогорку жагы. Билектен алуу. Калбыр өпкө, жез билек.
2. өт. Күч, эмгек. Кийиз кимдики болсо, билек ошонуку (макал).
♦ Билеги жоон —балбан, күчтүү, алдуу. Билими толук миңди жыгат, билеги жоон бирди жыгат (макал).

Толковый словарь кыргызского языка. 2015
1. Чыканактан колдун башына чейинки аралыктагы мүчө, жилик. Билектен шап кармады. Билерикти сол колунун билегине салдым (Абдукаримов). 2. өт. Күч, эмгек. Кийиз кимдики болсо билек ошонуку (макал). 3. Сокбилек. Билекти Алымкулга берип жеңимдин айрыгын жөрмөп бере койчу (Абдукаримов). 4. Кээ бир өсүмдүктөрдүн, мисалы, ышкындын түбүнөн чыккан жалбырагынын жалбырак ачылганга чейинки бөлүгү.

Толковый словарь кыргызского языка (1969)
зат. Аялдар билегине сала турган күмүштөн, алтындан же башка металлдан жасалган кооздук буюму. Кош билерик, кош шакек Оң колуңа сала кет (Тоголок Молдо). Колундагы кош билерик.. сулуунун көркүн чыгарып, көрүнүшүн миң кубултат (Жантөшев).

Энциклопедия "Манас". ч.1.
БИЛЕРИК — кейипкер. Негизги варианттарда Б-тин кытайларга колго түшүү окуясы ар башкача берилет. Сагымбай Орозбаковдун вариантында Жаангер кожонун баласы делет. Б-ти колго түшүрүп алган Нескара аны Кырмус шаага берет. Кырмус шаа баланы зынданга салып коёт. Жаангер кожо Кошойду издеп таап, андан жардам сурайт. Кошой кол курап алып Кырмус шааны өлтүрүп Б-ти бошотот (Сагымбай Орозбаков, 2. 10—11). Туткундан бошонгон Б. атасына баратып, экинчи жолу дагы колго түшүп, зынданда жаткан жеринде Арсалаң кандын кызы Нургусар менен таанышып, экөө бири-бирине ашык болуп кошулушат. В. Жирмунский белгилегендей мындай мотив эпикалык чыгармаларда жана элдик романдарда кеңири тараган. Саякбай Каралаевдин варианты нда Б. Айкожонун баласы деп айтылат. Бээжинге элчи барган Б-ти сынап көрүп, кармап алышкан Нескара менен Жолой «Буруттун ушул белдүү баатыры чекти бузуп келип, согушта далай эрди өлтүрдү эле, кармап сизге тартууга алып келдик» деп Эсенкандын колуна берет. Эскенкан Б-ти кырк аркан бою зынданга салып коёт. Кытайлардын колунда туткунда жаткан Б. менен Жарманасты куткаруу үчүн бара турганын Кошой өзүнө жолугууга келген Манаска айтат. Манас менен Кутубий Эсенкан жиберген көп кол менен Алтайда согушуп жатканда кол курап Бээжинге барган Кошой эки баланы бошотуп алат (Саякбай Каралаев, 1. 146—147). Эки вариантта тең Б-ти Кошой бошотуп, анын баатыр экендиги айтылса да өзгөчө эрдик иштери сүрөттөлбөйт.
Р. Сарыпбеков

Толковый словарь кыргызского ремесленничества (Кыргыздын кол өнөрчүлүгү) А. Акматалиева
«Кош билерик, кош шакек, оң колуңа сала кет» (Тоголок Молдо). Бул — зер буюму. Мунун эни ар кандай көрүнөт. Дегинкиси, жазыраак билерик көркөм көрүнөт. Билериктин да шакектей өзүнүн калыбы бар. Андан муунак-муунак болуп чыккан күмүш билерик түспөлүн жараткандан кийин мунун эки башын атайын чарчылап, төрт кырдап, ага тиешелүү чапкылар менен «көзчөлөп», «жылдызчалап» кооздук түшүрүлөт. Мындай билериктин жалпы айланасына чапкылар аркылуу толкун сызыктарды, же «айчык», «тоок көз» жылдызчаларды сейректете чабат. Ал эми атайын чапкы менен из түшүрүлгөн ушундай эле үлгүдө да калыңыраак зомдолгон билериктин ортосуна өзүнчө төрт бурчтуу таман чыгарып, ага «тумарча», «ийрек» сыяктуу оюмдарды жарашыктуу берет.
      «Сыя төгүп», оюм-чийим түшүргөн билерик жукаараак, бирок, эндүү болушу зарыл. Мунун таманы тегерек келип, ага түшкөн оюмдар шакектикине, чолпунукуна окшошот. Бермет, акак таш, айнек өңдүү асыл жана ага тете заттарды чөгөрүп, тегерете торчолоп кармалган билериктер айыл арасында көп кездешет. Кыз-келиндердин кооз зер буюмдары менен ат жабдыктарын «тогуз төбөлөөдөн» мунун кооздугу анча айырмаланбайт. Мындай шөкөттөөлөр бул буюмдун эки башында болот. Эни чоң, экиден төрт кичине, асыл таштарды куткундап чөгөрсө, буюм жүзүнө чыгат.
      Жердиги жука билерикти жазы алып, жалаң чапкылоо менен кооздук берүүнүн түркүн сырлары бар. Аны майдалап көркөмдөп отуруу килем көчөттөрүнө окшошуп кетет. Алсак, анын четине «көбөйтүү» (XXX) түрдү кош сызып кайталай түшүрүп, анан «айчыкты» айкалыштырып, арасына «тоок көзчөнү» берип, кайрадан «көбөйтүү» белгилери («XXX») келип, «айчык», «көзчө» кайталанып, мурунку көркөмдүктөр алмаша берилет. «Колунда күмүш билерик, Колуктум болсоң түбөлүк»...— Уз колдогу жумуру билерик билекти ого бетер көркөмдөйт.
      Жез билерик жасоодо адегенде жезди тазалоо үчүн сууну шарактата кайнатып, ага туз менен ачык ташты салуу зарыл. Көк жашыл бөтөлкөдөн майдалап алган «заркун» деген менен сүртө баштаганда жез билерик өзү эле жүзүнө чыгат.

Краткий этимологический словарь кыргызского языка

Түркмөн, турция, гагауз, караим, карачай-балкар, ногой, кара калпак тилдеринде билезик, билзек, өзбекче билагузук, түркмөн, турция, өзбек тилдеринин диалектилеринде билерзик түрүндө айтылган сөз кыргыз тилинде билерик болуп айтылат. Бул сөз «колдун билегине салынчу кооздук» дегенди туюнтат. Түрк тилдеринин ичинен өзбек тилиндеги билагузук деген түрү эң алгачкы формасына жакыны болуп эсептелет, анткени бул сөз алгачкы билек+йүзүк деген эки сөздүн биригишинен куралган. Өзбек тилинде толук түрүнө жакын абалы сакталып калган: билаг+узук. Байыркы түрк тилинде йүзүк сөзү «шакек» маанисин берген (ДТС, 288), билек+йүзүк сөзү «билекке тагынчу шакек» дегенге барабар маани берген. Алгачкы билек жана йзүк деген сөздөрдүн биригишинен билегйүзүк сөзү жаралган. Бириккен сөздө билек бөлүгүнүн аягындагы к (г) тыбышы й тыбышына өтүп, казак тилдеринин диалектилеринде жолуга турган билейзүк түрү жаралган. Мындагы й тыбышы мур-дагы р тыбышынын алмашканы экен деп туура эмес «оңдоп айтуудан» түркмөн, турция, өзбек тилдеринин диалектилериндеги билерзик түрү келип чыккан. Ал эми р тыбышы сакталып кала берип, андан кийинки з тыбышы түшүп калышынан кыргызча билерик түрү пайда болгон. Билезик деп айткан тилдерде, тескерисинче, р тыбышы түшүп, з тыбышы сакталган.

Киргизско-русский словарь Юдахина
билерман, билермен
знающий, сведущий, обладающий большими знаниями; знаток;
билерман болсо иниси, бийлейт экен агасын фольк. когда младший брат много знает (букв. знаток), он управляет своим старшим братом;
журт билермендери или эл билермендери люди, пользующиеся в обществе авторитетом и влиянием;
бир үйдүн билермени играющий главную роль в доме.

Толковый словарь кыргызского языка. 2015
1. Башкарып-тескөөчү, белгилүү бир топтун, уруунун ж. б. иштеринин жөн-жайын жакшы билген башкаруучу, алардын эркин билдирип бийлөөчү. Эртеси эки жактан эл билермандары баш кошуп сүйлөшүп, бүтүм чыгарышты (Элебаев). Бий, болуш, манаптар өңдөнгөн кыргыздын эл билермандары болсо көпчүлүккө эриксиз баш ийип калган эле (Элебаев). 2. Иштин көзүн тааныган билгич, көптү билген, билеселүү, акылман. Ал ар нерсени өз ордуна коё билген билерман жетекчи («Кыргызстан аялдары»). Зайып болсоң да элибиздин билерманы бол (Сыдыкбеков).

Толковый словарь кыргызского языка (1969)
зат. 1. Белгилүү бир уюмдун мүчөсү экендигин аныктоочу документ. Партиялык билет. Профсоюз билети.
2. Бир жерге кирүүгө же бир нерсени пайдаланууга укуктуу экендигин далилдөөчү документ. Чакыруу билети. Театрга кирүү билети.

Русско-кыргызский словарь Юдахина
м.
билет;
партийный билет партиялык билет;
членский билет мүчөлүк билет;
студенческий билет студенттик билет;
профсоюзный билет профсоюз билети;
пригласительный билет чакыруу билети;
кредитный билет кредит билети (кагаз акча).

Кыргызско-русский толковый словарь юридических терминов и понятий (2005)
БИЛЕТ – 1) белгиленген тариздеги, адатта көрсөтүүчүнүн, өтө сейрек болсо да, аты жазылган, адистешкен уюм тарабынан жол-жоболоштуруу жолу менен жасалган жана анын субъектисинин кызмат ишине байланыштуу Б. эмитент-уюмдун кызматынан пайдалануу укугун күбөлөндүрүүчү документ (м.: жүрүүчү Б. жүргүнчүлөрдү ташуу келишимин түзүүнү күбөлөйт); 2) анда көрсөтүлгөн адамдын белгилүү коомдук уюмга тийиштүүлүгүн аныктоочу документ (мүчөлүк Б., профсоюздук Б., партиялык Б.); 3) анда көрсөтүлгөн адамдын белгилүү убакыт аралыгында айрым бир чектелген аймакта белгилүү бир иш менен алектенүү укугун аныктоочу документ (токой кыркуучунун Б., аңчынын Б.).

Русско-кыргызский толковый словарь юридических терминов и понятий (2005)
БИЛЕТ – 1) белгиленген тариздеги, адатта көрсөтүүчүнүн, өтө сейрек болсо да, аты жазылган, адистешкен уюм тарабынан жол-жоболоштуруу жолу менен жасалган жана анын субъектисинин кызмат ишине байланыштуу Б. эмитент-уюмдун кызматынан пайдалануу укугун күбөлөндүрүүчү документ (м.: жүрүүчү Б. жүргүнчүлөрдү ташуу келишимин түзүүнү күбөлөйт); 2) анда көрсөтүлгөн адамдын белгилүү коомдук уюмга тийиштүүлүгүн аныктоочу документ (мүчөлүк Б., профсоюздук Б., партиялык Б.); 3) анда көрсөтүлгөн адамдын белгилүү убакыт аралыгында айрым бир чектелген аймакта белгилүү бир иш менен алектенүү укугун аныктоочу документ (токой кыркуучунун Б., аңчынын Б.).

Толковый словарь кыргызского языка. 2015
1. Бир нерсени пайдаланууга укуктуу экендигин далилдөөчү (адатта акчага сатып алынуучу) документ, чыпта. Проводница жүргүнчүлөрдүн билеттерин текшерүүдө (Сасыкбаев). 2. Партиянын, белгилүү бир уюмдун, коомдун ж. б. мүчөсү экендигин, кандайдыр бир милдеттери бар экендигин аныктоочу документ. Партиялык билет. // Окуучулук билет. 2. Билимин текшерүүдө суроолору көрсөтүлүп жазылган баракчалар. Экзамендик билеттер.