этиш. 1.Кол менен бир нерсени тутуу. Колума комуз кармадым, Козголуп элге жардадым (Тоголок Молдо). Колунан кыса кармап, алкыш айттым (Осмонкул). Курч калем колго кармадың, Ыр жазуудан талбадың (Осмонкул).
2. Токтотуу. Абийир бул олтурушта Ашык сөз сүйлөбөй, өзүн кармай билди (Таштемиров).
3. Чыгарып жибербөө, белгилүү бир жерде токтотуп туруу. Уулдарды [согушка] узатыш үчүн ар бир колхоз.. аттарды сарайга кармап.. күтүп калышты (Сыдыкбеков).
4. Эсте тутуу, унутпоо, көңүлгө сактоо. Эне ордуна көрүнсөм, Балам, бул сөзүмдү кармагын (Токтогул).
5. Кийим-кечени кооздоо үчүн бир нерсени жабыштырып, кыюулап тигүү. Көрпө кармаган ак тон. Кундуз кармады. Баркыт кармады.
6. өт. Башкаруу, бийлөө. Кармаган шаары Бакбурдун, Кыйласын билем ал журттун («Манас»).
1. хватать, ловить; бөдөнө карма- ловить перепелов; 2. держать; атымды кармап тур подержи мою лошадь; 3. (о чувстве) охватить; ак бейли кармады он раздобрился; марттыгы кармады он расщедрился, раскошелился; эрдиги кармады или кайраты кармады он расхрабрился; туткагы кармап (он) в припадке гнева; 4. отделывать чем-л. (одежду); кундуз карма- отделывать мехом выдры; баркыт карма- отделывать бархатом; көрпө кармаган ак тон белый тулуп, отороченный мерлушкой; бетке карма- выставлять в качестве лучшего; показывать то, чем можно похвалиться, или того, на кого возлагаются надежды; бетке кармаганыбыз сен на тебя у нас все надежды; молдого кармап бер- уст. отдать в учение мулле; орозо карма- держать пост, поститься; окко карма- взять под обстрел; сөөк карма- обмывать покойника; сөөгүн кармаган кишиге бердик мы (это) отдали тому, кто обмывал покойника; кармаар мал скот, который находится в чьих-л. руках, в собственности кого-л.; камыгып, ыйлап кайгырды, кармаар малдан түк калбай стих. он печалился, плакал и горевал: у него не осталось никакого скота; ат кармаар этн. мальчик, который, встречая прибывшего на пир жениха, берёт под уздцы его коня, за что получает подарок; тамыр карма- см.тамыр 2.
Моңголчо гар сөзү «колду» билдирет. Байыркы түрк жазууларында кары сөзү «колдун билеги» маанисин берген. Мына ушул сөзгө этиш жасоочу -ма мүчөсү жалганган дешке болот. Бирок зат атоочтон этиш жасаганы даана көрүнүп турган -ма мүчөсү катышкан сөз азыркы кыргыз тилиде жок. Тырма, серме, жөрмө, чырма, ирме сыяктуу этиштердин аягында -ма элементи катышкан менен, алардын уңгусу зат атооч сөз экенин далилдөө мүмкүн эмес.
Азыркы кыргыз тилинде кары сөзү «колдун чыканактан ийинге чейинки бөлүгу» деген маани берет. Ал эми кар жилик дегенде малдын алдыңкы бутундагы шыйрагы менен далысынын оросундагы жиликти билдирет.
1. Кол менен тутуу, колуна алуу. Колума комуз кармадым, Козголуп элге жардадым (Тоголок Молдо). Колунда кармап турган китепти жерге коймокчу болуп, кыз эңкее калды («Ала-Тоо»). 2. Тегерете тосуу, курчоо. Чеп кармаган жерлерин, Талкан кылып өтөйүн («Манас»). Короонун айланасын чычырканак менен кармап чыкпаса, тешиктеринен мал өтүп кете бергидей («Ала-Тоо»). || Кыюу салуу, четтерин кыюулап коюу. Жабык баштын баарына кара кундуз кармаган (Тоголок Молдо). Этегине кара баркыт кармаган көбөөлүү ак тон кийген адам атчан бастырып өткөнүн көргөн элек («Ала-Тоо»). 3. Асыроо, багуу үчүн белгилүү бир жайда болчудай кылуу, токтотуп, камап туруу. Короого кармаган койлор. Капаска кармаган бөдөнө. Ар бир колхоз аттарды сарайга кармап, күтүнүп калды (Сыдыкбеков). || Кетирбөө, кетишине мүмкүндүк бербей, бошотпой туруу, коё бербөө. Атымды кармап турчу, мен кайра келгиче ушул жерде бол! – деп, бригадир конторду көздөй басты («Ала-Тоо»). Аксакал, бизди бекер кармай бербей, тезирээк кетирсеңизчи («Чалкан»). Бизди беш-алты күн кармап жатып иштеткиңер бар экен да («Ала-Тоо»). 4. Туткундоо, камакка алуу, колго түшүрүү. Айыпсыз кармап, сот кылып, Айдаганда кербезим (Токтогул). Душмандын чегине өтүп, нечен ирет «тил» кармап келген мыкты чалгынчы катары бааландым («Ала-Тоо»). || Тутуп алуу, колго түшүрүү (жапайы айбандарды, качкан малды ж. б.). Биз кичинекей кезде мына ушул бактан атам кыргый кармаганы эсимде («Жаш ленинчи»). Азоо бээлерди укуруктап кармап, желеге жакындатып алып келип саадырышат («Ала-Тоо»). 5. Тейлөө, күтүү, асыроо (үй тиричилигине, оокатка карата). Эбин таап кармаса, Үйдүн көркү катында («Мендирман»). 6. Пайда болуу, келе калуу, боло калуу. Ак көңүлү кармады. Марттыгы кармады. Жаман кыялы кармаса, бербей да коюшу мүмкүн. Оорусу кармады. Безгеги кармады. Талмасы кармады. 7. Токтолуу, болуп туруу, күчүндө болуу. Суук күч алып, а дегенде эле катуу кармады (Убукеев). Чилде кымбат кармаса, Малдын майы калбаса, Жут ушунда башталат (Тоголок Молдо). Азыр күн жылып, кар жок болгон менен, жазга жуук кармашы мүмкүн («Ала-Тоо»). 8. Көңүлгө тутуу, эсине алуу, унутпоо, Убалга ата калбагын, Бул сөзүмдү кармагын («Семетей»). Эне ордуна көрүнсөм, Балам, бул сөзүмдү кармагын (Токтогул). 9. Өзүн өзү токтотуу, токтоо болуу. Өзүмдү кармай албай кеттим (Байтемиров). Абийир бул отурушта ашык сөз сүйлөбөй, өзүн кармай билди (Таштемиров). 10. Башкаруу, бийлөө, бийлик кылуу. Кармаган шаары Бакбурдун, Кыйласын билем ал журттун («Манас»). Кайраттуу баатыр Каманбай, Калктын башын кармаган. («Семетей»).
страд. откарма-; ууру кармалды вор пойман, вор задержан; саат тогузга чейин кармалып калганын өзү да билбей калды он и не заметил, что задержался до девяти часов.
этиш. Кайта-кайта, бир нече жолу кармоо, кармай берүү, уламулам кармап көрүү. [Динар] .. китепти кармалап турса, колуна сырты калың дептер урунду (Сыдыкбеков). Кабыргасын кармалап. Санап жүрөт семизин (Тоголок Молдо).
повторно хватать; брать руками то одно, то другое; колу жөн турбай, аны-мунуну кармалай берет руки у него в покое не остаются, хватают то одно, то другое (напр. у нервного человека).
Кайра-кайра кармай берүү, бир нече жолу кармоо. Орусбек кабагын чытып, Ашымдын колун кармалады (Сыдыкбеков). Кемпир кайпактап, идиш-аягын кармалап, шаштысы кеткен өңдөндү (Бектенов).
1. карма этишинин өздүк мамилеси (2-маанисинде).
2.Жөлөк, таянч, тирек кылуу. Каранган, карманганыбыз жалгыз сен [Ашыр] (Сасыкбаев). Анын [Токобайдын] жөлөнөр чынары, карманар бутагы бар (Каимов).
м. чөнтөк; бить по карману разг. зыян тарттыруу; набить себе карман разг. өзүнүн чөнтөгүн толтуруу; мне не по карману разг. чөнтөгүм көтөрбөйт (кол кыска, акча жетпейт); он за словом в карман не полезет разг. сөздөн өнөгүн алдырбайт, сөздү, кишиден сурабайт; держи карман шире разг. чөнтөгүңдү чоң ач, тут капчыгынды (ташты да алалбайсың; күткөнүң менен сага эч нерсе жок).
возвр. откарма- 1. держаться за кого-л.; искать у кого-л. поддержки, уповать на кого-л.; карайып карманганым ушул он единственная моя надежда и опора; маңданга карманган опора, надежда (всё, чем живёт человек); маңдайына карманган бир уулу бар эле у него была надежда - его единственный сын; 2. держать что-л. своё, для себя; держаться за что-л.; кылычын сууруп карманып, калың кытай тизилип, карап турат жардаңып фольк, выхватив мечи свои я держа их, китайцы выстроились и стоят, удивлённо смотря; сөзүн карманып ухватившись за его слова; оозуң карманды (выражая сожаление, раскаяние) он прикрыл ладонью свой рот; жакасын карманды (выражая удивление или сожаление) он схватил себя за грудки; учурун өткөзуп, оозуңду карманба раз уж случай упустил, не раскаивайся (что прошло, того уже не еернёшь); жанын колго карманып стих. клянясь жизнью своей (не сойти мне с этого места! и т.п.).
1. Өзүн өзү токтотуу, токтоо болуу. Ачууга жеңдирип жибербейин деп, каманып отурган эстүү адамга берки эселектер баштагысындай эле бакылдай беришти («Чалкан»). 2. Бирөөнү өзүнө бел тутуу, тирек, жөлөк, таяныч кылуу. Эркек бала ордуна карманган кызын Кузьма Иванович абдан жакшы көрө турган (Сасыкбаев). Токобайдын жөлөнөр чынары, карманар бутагы бар (Каимов).
preservation hold library (noun)
A SharePoint document library in which content is stored after being deleted or modified so that it can be accessed for electronic discovery or other legal purposes.
КАРМАП ТУРУУ – жарандык укукта милдеттенменин аткарылышын камсыз кылуу ыктарынын бири. КР Жарандык кодексине ылайык, карызкорго, же карызкор көрсөткөн жакка берилүүчү буюм колунда турган кредитор, карызкор ал буюмду төлөө боюнча милдеттенмесин аткарбай, же ага байланыштуу чыгымдардын ордун толтурбай койгон учурда тийиштүү милдеттенме аткарылмайынча буюмду бербей кармап турууга акылуу. Буюмду К. тараптары жеке ишкерлер болуп саналган милдеттенмеден келип чыккан талаптарды аткарууну дагы камсыз кылуусу мүмкүн. Кредит берүүчү буюмду ага болгон укукту үчүнчү тарап сатып алгандан кийин дагы эчбир тарабына бербестен кармап турууга толук акысы бар. Буюмду кармап турган кредитордун талабы анын наркынан күрөө милдеттенмелерине карата каралган тартипте жана көлөмдө канаттандырылат. (кара:Барымта).
понуд. откарма- 1. заставить поймать; атмага карматпайт лошадь не даёт мне поймать себя; сага карматпайм ты меня не поймаешь; я не допущу, чтобы ты меня поймал; уурдап бараткан жеринен карматып койду он был пойман на месте (или в момент) кражи; кармата сал- дать (на, возьми); менин кодума жыйырма сомду кармата салды он дал мне двадцать рублей (вот тебе деадцать рублей!; 2. заставить держать; атыңды бир балага карматып кой дай какому-нибудь пареньку подержать твою лошадь; адатын карматты или каадасын карматты он проявил свои привычки; жаш кезиндеги адатын карматты он тряхнул стариной; кичи пейил каадасын карматты он проявил свою церемонную учтивость; ит адатын карматты или иттигин карматты он проявил своё обычное свинство; берешендигин карматты он раскошелился; эркелигин карматып, Аманды карап күлүп койгон экен она, со свойственным ей (неженке) кокетством, взглянув на Амана, засмеялась; карылыкка карматып поддавшясь старости; сөөк кармат- или кармат- поручить обмыть покойника; тамыр кармат- см.тамыр 2.
кармаш I схватка; кармаш кылып алп менен фольк. схватившись с великаном; катуу кармаш яростная, жестокая схватка; катуулал кармаш болду эле фольк. была жестокая схватка; кармашты катуу салыныз фольк. вы яростно схватитесь (с врагом). кармаш- II взаимн. откарма- 1. совместно ловить; хватать друг друга; схватываться; 2. совместно держать; кол кармашып взявшись за руки, взяв друг друга за руку, рука об руку; кол кармашып көрүштү они поздоровалвсь за руку; 3. конаться (в начале игры); келем шарып кармаш- поклясться друг другу на коране; каралаша жүргөнгө келем шарып кармашкан фольк. они поклялись на коране помогать друг другу.
1. карма этишинин кош мамилеси. 2. Салгылашуу, урушуу, бири-бири менен алышуу, күрөшүү. Тамашалашкан болуп отуруп, аягында катуу кармаша кетишти окшойт («Ала-Тоо»).
понуд. откармаш- II; бирөө менен бирөөну кармаштырган дүйнөсүң фольк. (это) ты, мир (со своими благами), заставляешь (людей) схватываться друг с другом.