~: айта-буйта дегиче или айт-буйт дегиче вмиг, в мгновение ока;
айта-буйта дегиче, ачып көздү жумгуча (стереотипное выражение в фольклоре) не успели оглянуться, в мгновение ока.
: айта-буйта дегиче — көз ачып жумганча, бир заматта, ары-бери, дароо. Айта-буйта дегиче, Антаңдап шашып Карачач, Айчүрөккө барды эле («Сейтек»).
Бир заматта, көз ачып жумганча, дароо, өтө тез, арыдан-бери. Айта-буйта дегиче, Эр Бакайдын жанына Чаап чыгьт барышты («Манас»). Айта-буйта дегиче, Ачып көздү жумганча, Алып жетип барайын («Эр Төштүк»). Айта-буйта дегиче, Антаңдап шашып Карачач, Айчүрөккө барды эле («Сейтек»). В.: Ана-мына дегиче. Ана-мына дегиче, Ачып көздү жумганча, Айлына жетип келгени («Эр Төштүк»). Андай-мындай дегиче, Кумурска жайнап кетти эле («Эр Төштүк»). Андай-мындай дегиче, ачып көздү жумганча.Андай-мындай дегиче. Андай-мындай дегиче, ачып-көздү жумганча мерчемдүү жерге барыптыр, айтылган Жаман-Аскада аркарлар туруп калыптыр (Медетов).
Бир заматта, көз ачып жумганча, дароо, өтө тез, арыдан бери. Айта-буйта дегиче, Эр бакайдын жанына Чаап чыгып барышты («Манас»). Айта-буйта дегиче, Ачып көздү жумганча, Алып жетип барайын («Эр Төштүк»). Айта-буйта дегиче, Антаңдап шашып Карачач, Айчүрөккө барды эле («Сейтек»).
сырд. Көбүнчө жылкыны башкарып-тескөөгө карата колдонулуучу сөз. Үрккөнү турган жылкыга айтак десең не зорлук (макал).
АЙТАК — эпизоддук кейипкер. Алмамбет менен Көкчөнү араздаштырган казак бийлеринин бири (Сагымбай Орозбаков, 2. 243).
Көбүнчө жылкыны айдоо-тескөөдө, үркүтүүдө колдонулат. Үрккөнү турган жылкыга айтак десең не зорлук (макал).
«Айтак» деп кыйкырып дүрбөтүү, үркүтүү.
Айтканга, айтып жибергенге мүмкүнчүлүктүн бар экендиги. Кайгыга менин дагы жаным күйгөн, Айталбай туруп калгам жарым сүйлөм (Өмүрканов). -ба мүчөсү менен келсе, анын тескерисинче болот. Сан курдаштын бирине жан сырын төгүп айталбай эки үйдүн ортосунда жүргөн… (Станалиев). Ал ишти ким жасагандыгын айталам.
туурасы: ай-талаа. Алиги адам сиңип кетти мейкинге Айталаага чалдын сөөгүн калтырып (Мамеев). Айлана тоо… күз асманы күүгүмдөп, айталаада аппак болуп Айдан да (Өмүрканов).
то же, что ай тамак (см. тамак 2).
можно сказать, можно признать;
"жакшы" деп айтарлык эмес нельзя сказать, чтобы было хорошо;
"бали" деп айтарлык иш аткарбады он не выполнил дело так, чтобы можно было сказать "хорошо";
канааттандырарлык деп айтарлык эмес нельзя считать удовлетворительным.
Баа берүүгө, кепке-сөзгө алууга татырлык. Мыкты деп айтарлык адам. Жакшы деп айтарлык эмес.