зат.1. Такта түрүндө жасалып, горизонталдык абалда коюлуучу, таянычы бар, үстүнө бирдеме коюуга же ар түрдүү иштерди иштөөгө ылайыктап жасалган үй буюму. Тамак иче турган стол. Иш иштей турган стол.
2. өт. Ошондой буюмдун үстүнө коюлган тамак-аш, даяр тамак-аш. Стол даяр болгон учурда эки небересин эки колуна жетелеп, эне чыга келип учурашты (Убукеев). Штабдын үйүндө атайын уюштурулган столдор, жайылган дасторкон (Сасыкбаев).
3. 3. Белгилүү бир иштерди аткаруучу мекеме же мекеменин бир бөлүмү. Паспорт столу. Адрес столу.
4. 4.өт. Кызмат, кызмат орду. Столдон эрте булар кетсин жылып (Аалы).
м. 1. (мебель) стол, устөл; обеденный стол тамак ичүүчү стол; письменный стол кат жазуучу стол; обед на столе тамак үстөлдө турат; сидеть за столом үстөлдүн жанында отуруу; убрать со стола үстөлдүн үстүндөгүлөрдү жыйнап алуу; 2. (еда) тамак; питательный стол берекелүү тамак, ток тамак; квартира со столом тамагын кошо берүүчү квартира; 3. (отдел учреждения) стол; стол личного состава өздүк составдын столу; справочный стол справка берүүчү стол; стол заказов заказ кабыл алуучу стол; адресный стол адрестик стол (адрестерди таап берүүчү стол); сесть за круглый стол бирге отуруп маселе чечүү, орой көзүн чарай кылып отуруп кедешип маселе чечүү (катышуучулар тең укукта болуп).
1. Такта түрүндө жасалып, горизонталдык абалда коюлуучу, таянычы бар, үстүнө бирдеме коюуга же ар түрдүү иштерди иштөөгө ылайыктап жасалган үй буюму. Тамак иче турган стол. Иш иштей турган стол. 2. өт. Ошондой буюмдун үстүнө коюлган тамак-аш, даяр тамак-аш. Стол даяр болгон учурда эки небересин эки колуна жетелеп, эне чыга келип учурашты (Убукеев). Штабдын үйүндө атайын уюштурулган столдор, жайылган дасторкон (Сасыкбаев). 3. Белгилүү бир иштерди аткаруучу мекеме же мекеменин бир бөлүмү. Паспорт столу. Адрес столу. 4. өт. Кызмат, кызмат орду. Столдон эрте булар кетсин жылып (Токомбаев).
~, ая, -ое 1. столб 1-ге т.; столбовые провода сым карагайга тартылган сымдар; столбовая выемка породы в шахте горн. породаларды тик казып түшүлгөн шахтадан чыгаруу; 2. перен. (главный, существенный) башкы, маанилүү; столбовые вопросы башкы маселелер; столбовой дворянин ист. эски дворянин (ата-бабасынан бери дворянин болуп келе жаткан адам); столбовая дорога 1) уст. кара жол, чоң жол; 2) перен. даңгыр жол.
ср. 1. (катастрофа) кагылышуу, бири-бирине келип урунушуу; столкновение автомобилей шомобильдердин кагылышуусу; 2. перен. кагылышуу, урунушуу; столкновение противоположных интересов карама-каршы таламдардын кагылышуусу; прийти в столкновение кагылышуу, урунушуу; 3. перен. (схватка, стычка) кагылыш; беттешүү, урушуу; вооружённое столкновение куралдуу кагылыш; 4. перен. (спор, ссора) жаңжал, уруш; между ними произошло столкновение алардын ортосунда уруш чыгып кетти; избегать столкновений жаңжалдан качуу.
сов. кого-что 1. түртүү, түртүп тушүрүү, түртүп жиберүү, итерүү; столкнуть лодку в воду кайыкты сууга түртуп тушүрүү; 2. перен. (друг с другом) кагыштыруу, кезигиштирүү, жолугуштуруу, туш келтирүү.
сов. с кем-чем 1. (удариться) кагылышуу, кагылуу, урунушуу, урунуу, урунуп алуу; столкнуться в тёмном коридоре караңгы коридордо урунушуу; 2. перен. (встретиться) кезигүү, кезигишүү, жолугуу, жолугушуу, туш келүү, дуушар болуу; столкнуться с новым вопросом жаңы маселеге дуушар болуу; 3. перен. (вступить в противоречие) каршы келүү, каршы келип калуу; здесь столкнулись наши интересы бул жерде биздин таламдарыбыз каршы келип калды.
сов.разг. бир пикирге келүү, ыраазы болушуу, келишүү, макулдашуу, сүйлөшүп келишүү; с ним трудно столковаться аны менен сүйлөшүп, бир пикирге келүү кыйын.
столовая менен бирдей. Столовойго тамак ичели деп кирип бардык (Бейшеналиев). Салык базарлыктарын алып болуп, тамактануу үчүн столовойго кирди (Каимов).
~, ая, -ое стол 2-ге т.; столовый прибор тамак жей турган аспаптар (адиш-аяк, вилка, бычак, кашык ж.б.); столовая ложка тамак иче турган кашык; столовая соль тамакка салуучу майда туз.
1. нареч. (так много, в таком количестве) ошончолук, ошончо; сколько взял, столько и отдал какча алсам, ошончо бердим; он столько пережил! ал ошончолук көп нерсени башынан өткөрдү!; 2. мест. указ. (такое количество) ушунча, ошончо; где ты был столько времени? ушунча убактан бери сен кайда жүрдүң?
~, ая, -ое столяр-га т.; жыгач устачылык; столярная работа жыгач устачылык иш; столярная мастерская жыгач уста мастерскаясы, жыгач устакакасы; столярный станок жыгач усталык кылуучу станок; столярный клей жыгач желими.