нан I ир. 1. хлеб, лепёшка (печённая в тандыре; см.тандыр I); жапкан нан 1) лепёшка (печённая в перевёрнутом на угли котле); 2) южн. узбекская лепёшка (печённая в тандыре); 2. то же, что дан хлеб в зерне; кур эле нан жеп жүргөн экенбиз мы оказались просто дармоедами; нан бол- превратиться в лепёшку, расплющиться, быть убитым; жерге тийип нан болуп, тегереги кан болду фольк. коснувшись земли (т.е. упав) он расплющился, вокруг него образовалась кровавая лужа; нан кыл- превратить в лепёшку, расплющить, убить; Туура-Сууну кан кылып, душмандын баарын нан кылып фольк. (речку) Тура-Суу окровавив, врагов всех убив; жети (или тогуз или редко алты) нан этн. семь (или девять или редко шесть) хлебцев (благодарственная милостыня или угощение с богоугодной целью по случаю избавления от какой-л. беды); асканын боору менен өтүп, жакасын кармап, жети нан кудайы бергендери да болучу были такие, кто, миновав (опасный) склон скалы, давали милостыню; жети нандак садака, карыптарга бергиле фольк. дайте беднякам милостыню по семи хлебцев; нан кой- уст. ставить перед собой хлеб при совершении клятвы; нан кармап ант ич- уст. поклясться на хлебе; сени нан урар! заклинаю тебя хлебом!; ак буудайдын наны ичиңи тээп жүргөн чагың это было время, когда ты был опьянён своей силой или властью или богатством (букв. это было время, когда тебя внутри толкал хлеб белой пшеницы). нан- II то же, чтоынан-.
Iзат. Жуурулган камырдан бышырылган тамак, токоч. Аштык алып нан кылам, Жибек алып тон кылам (Тоголок Молдо). Алым нандан тиштеп, Чайдан ууртады (Жантөшев).
♦ Нанболуу — жалпаюу, былчыюу, былчыйып же жалпайып калуу; талкалануу; өлүү. Муну менен тартышкан бенде нан болгон («Манас»). Майгабышканнандай — абдан ылайык келүү, абдан дурус, сонун.
НАНIIтуурасы:ынан.
Бул сөз кыргыз тилине иран тилдеринен кабыл алынган. И. М. Оранскийдин далили боюнча, байыркы иранча никан сөзү түркчө «көмөч» деген маани берген, кан «казуу» этишинин алдына ни приставкасы кошулуп жасалган сөздүн тыбыштары кыскарышынан нан сөзү келип жаралган (Оранский, 121–123).
(Nandinia) нандиниялар; тропик алкактарында жашоочу майда жырткыч айбандардын бир уруусу, булардын өкүлү, мисалы, нандиния (N. binotata) — нандиния (түр).
(Rheiformes) нандулар; Түштүк Америкадагы төө куштардын бир түркүмү булардын төмөнкүдөй тукуму жана түрлөрү бар: нандовые (Rheidae) — нанду сымалдуулар (тукум), нанду дарвинов — к. нанду длинноклювый, н. длинноклювый (Rhea pennata) — узун тумшук нанду, н. северный (R. americana) — түндүк нанду.
то же, чтодандуу богатый зерновым хлебом; малдуусунан мал алып, нандуусунан нан алып фольк. у богатых скотом забирая скот, у богатых зерном забирая зерно.
сов. 1. что, чего (принести) алып келүү, туш-туштан алып келүү; 2. что, чего (навалшпь) учуруп, айдап, агызып келип үйүп таштоо (мис. кумду); 3. что (начертить) түшүрүү (мис. картанын бетине); 4. что, чего (снести - о птице) жумуртка салуу (тууш); 5. кого-что алып барып чыгарып таштоо, алып барып уруу; лодку нанесло на мель кайыкты (суунун агыны же шамал) сайроонго чыгарып таштады; 6. что (причинить) кылуу, келтирүү; нанести рану жарадар кылуу; нанести ущерб зыян келтирүү; нанести поражение врагу душманды кыйратып салуу; нанести оскорбление акарат кылуу, кордоо; нанести удар 1) уруу, сокку уруу, сокку берүү, чаап жиберүү, уруп жиберүү; 2) перен. зыянга учуратуу.
мед. Туурасы кадимкидей, бирок узунунан өспөй калган адам. Эркектер үчүн – 130 см ылдый, аялдар үчүн – 120, организмдин ички темир секрециянын бузулушунан пайда болот.
ЖАЛДООЧУ – 1) анда акысын төлөп (ээлеп туруу жана пайдалануу) жашоо үчүн башка тараптан (жалдоого берүүчүдөн) туракжайды жалдоо келишиминин бир тарабы; 2) «ижарачы» түшүнүгүнүн түгөйлөшү; 3) мыйзам тарабынан жумушчулар менен эмгек келишимин түзүү жана токтотуу укугу берилген юридикалык же болбосо жеке жак.
Антташуу, убадалашуу, бири-бирине сөз берүү. Ошентип бул экөө Тазабектин көзүн кандай тазалоо керек деген бүтүмгө келип, арак ичишип, акырында нан кармашып, антташышкан (Мавлянов).
Антташуу, убадалашуу, бири-бирине сөз берүү. Ошентип бул экөө Тазабектин көзүн кандай тазалоо керек деген бүтүмгө келип, арак ичишип, акырында нан кармашып, аттанышкан (Мавлянов).
(Nannostomus) бүтүк ооздор; кубулма майда балыктардын бир уруусу, булардын төмөнкү түрлөрү белгилүү: нанностом — к. Малорот береговой, н. трехполосый (N. trifasciatus) — үч түшкүндүү бүтүк ооз.
1. Чындыгына ишендирүү, ынандыруу маанисинде колдонулат. Нан урсун! чын айтам. Көрсө алардын обу жок тамашасы, куудулданышы экен (Медетов). 2. Көбүнчө каргоо, жек көрүү маанисинде колдонулат. – Аны да ыраа көрбөй тебелетип таштадың. Нан урсун! – деди (Өгөбаев).
1. Эртең мененки чай же тамак. Кээде түшкү жеңил тамак маанисинде да айтыла берет. 2. Убакыт мезгили, нанүштө учуру, нанүштө ичер маал. Ал күнү антип жаткырып, Эртең менен нанүштө. Ар түрлүү даам таттырып («Манас»). Нанүштө маал кезинде («Манас» С. О.).