этиш.1. Кол менен же башка жол менен күч жумшап ордунан козгоо, жылдыруу, арылатуу, итерүү; нукуу. Эшиктен кирип келген солдат Михаилди желкеге түртө айдап чыгып кетти (Жантөшев). Кимдир бирөө аны түртүп өттү (Сыдыкбеков).
2.өт. Иштин жылышына жардамчы болуу, себеп, түрткү болуу. Мына ушул абал Токтогулду үйлөнүүгө түрттү (Бөкөнбаев).
1. ткнуть, толкнуть, подтолкнуть; акылдуу бир сөздөн түшүнөт, акмакты түртмөйүнчө түшүнбөйт погов. умный с одного слова поймёт, дурак не поймёт, пока не толкнёшь; четке түртуп чыгар- прям. , перен. оттолкнуть; көзгө түртүп көрсөт- ткнуть носом, указать; 2. (о мыши) рыть нору; чычкан түртүп жатат мышь роет нору; түртө салды кылып кое-как, шаляй-валяй, через пень-колоду; түртө салма тот, кто вину на других сваливает; көк ийнени көтүнөн түртпөгөн катын женщина, которая иголки в руках не держала, совсем не умеющая шить; эшик ачып, бешик түрткөн (см.эшик).
1. Кол менен же башка жол менен күч жумшап ордунан козгоо, жылдыруу, арылатуу, итерүү, нукуу. Эшиктен кирип келген солдат Михаилди желкеге түртө айдап чыгып кетти (Жантөшев). Кимдир бирөө аны түртүп өттү (Сыдыкбеков). 2. өт. Иштин жылышына жардамчы болуу, себеп, түрткү болуу. Мына ушул абал Токтогулду үйлөнүүгө түрттү (Бөкөнбаев).
толчок; түрткү бер- дать толчок; козусунда сүткө тойбогон токтусунда түрткүсүн койбойт погов. если ягнёнок молоком не насытился, то и яркой не перестаёт толкать (вымя овцы).
зат.1. Түртүндү, ар кимдин түртүп, жөөлөп кетүүсүнө туш келген абал. Бир кезде калың элдин ортосунда ар кимдин түрткүсүндө калыптырмын («Ала-Тоо»).
2. Кандайдыр бир иштин алга жылышына, аткарылышына жардамчы болуучу аракет, себеп. Жакшы окуп, өндүрүштө мыкты иштеген жаштарды дубал газеталарга чыгарып туруу башкалардан да жакшы окушуна түрткү берет («Кыргызстан аялдары»).
3. Жектөөгө, түрткүнчүккө калган абал. Үч жашымдан түрткү жеп, Мусапыр болуп куурадым (Токтогул).
1. Түртүндү, ар кимдин түртүп, жөөлөп кетүүсүнө туш келген абал. Бир кезде калың элдин ортосунда ар кимдин түрткүсүндө калыптырмын («Ала-Тоо»). 2. Кандайдыр бир иштин алга жылышына, аткарылышына жардамчы болуучу аракет, себеп. Жакшы окуп, өндүрүштө мыкты иштеген жаштарды дубал газеталарга чыгарып туруу башкалардан да жакшы окушуна түрткү берет («Кыргызстан аялдары»). 3. Жектөөгө, түрткүнчүккө калган абал. Үч жашымдан түрткү жеп, Мусапыр болуп куурадым (Токтогул).
многокр. оттүрт- толкать, подталкивать, поталкивать; Жакып эчтеке айталбай, молдону кабыргага түрткүлөйт Джакып (сам) ничего не может сказать и подталкивает в бок муллу; жакын конгон коңшуну түрткүлөбөй көчөбу? фольк. разве откочует близкий сосед, если его не толкать? (не обижать, не преследовать).
1. Кол, бут ж. б. аркылуу бир нерсени түртүп көрүү, козгоо, тийгизип түртүү. Солдат Рудольфтун паспортун көрдү да, аркасындагы баштыгын түрткүлөдү (Баялинов). 2. Таасир этүү, түртүү же айдоо аркылуу бир жакка багыттоо, жылууга, ордунан турууга мажбурлоо, аргасыз кылуу. Түрткүлөп солдат айдаса, Тирүү жандан түңүлгөн (Токтогул).
подталкивающий; побудитель; түрткүнчү болуп отурган себеп побудительная причина; балким ошол айыбы дагы башка бир нерсени ачууга түрткүнчү болууга мүмкүн возможно, тот его проступок может оказаться толчком к разоблачению ещё кое-чего.
1. презираемый; тот, кого всякий обижает, толкает, бранит, кем помыкают; беззащитный; эримден ажыратып, эки баламды ар кимге түрткүнчүк кылды разлучив меня с мужем, она сделала двух моих детей беззащитными (каждый может их обидеть); 2. перен. сирота.