болжо I то же, чтоболжол. болжо- II предполагать, предположительно определять, заранее определять; болжогонум болгондой келди как я предполагал, так оно и вышло; талаадагыны үйдө болжобо погов. то, что в поле, не определяй (сидя) дома.
Болжолдоо, жоромолдоо, ой жоруу. Элиңиздеги сулуунун Кимиси деп болжойсуз? («Мендирман»). Ал тек гана болжоп айтып койду окшойт (Токомбаев). Талаадагыны үйдө болжобо (макал).
1. назначенный срок, условленный срок; келер болжолу болду ему уже время прийти, время, когда он должен прийти, настало; 2. предположительное определение; болжол кыл- предположительно определять, рассчитывать; али канча том жазыларына болжолум жетпейт я пока не могу определить, сколько томов будет написано; болжол менен предположительно, приблизительно; болжолу жок несметный, неисчислимый, несоизмеримый; болжолу жок чоң громадный, огромный; болжолдо жок исключительный, выдающийся, большой; болжолдо жок ишкер выдающийся деятель; болжолдо жок жигит исключительный парень.
зат.1. Жоромол, божомол, так белгиленбеген өлчөм, чен; белгиленген, көрсөтүлгөн мөөнөт, убакыт, дайындалган жер. Билесиң иштин болжолун (Токтогул).
2. Ченем, өлчөм. Кыйыштырып жазчу эле, Кыйла сөздүн болжолун (Осмонкул). Болжолун билбей калдым нечендердин (Үсөнбаев).
1. Болжолдогон баам, жоромол, божомол. Менин болжолумда, келип калдык (Жантөшев). Сенин болжолуң туура экен (Жантөшев). 2. Болжогон мезгил, болжолдогон маал. Болжол саат-минуту жакын калган (Осмонов). Ал аңгыча болбоду, Кармаштын келди болжолу (Токомбаев). 3. Болжоп эсеп кылынган ченем, болжолдуу өлчөм. Айылдан, болжолу, үч километрдей узадык (Каимов).
Болжоп жоромолдоо, баамдоо, божомолдоо, чамалоо. Аны болжолдоп гана айтпаса, таамай сүрөттөш мүмкүн эмес (Жантөшев). Болжолдоп, ченемим жетпеди (Сыдыкбеков).
сын. Болжол кылынган, болжолдонгон. Жолоочулар катуу жүрүшкө салып, болжолдуу жерге конушмакчы болушту (Токобаев). Күнгөй жак,«жалгыз өрүк» барар жерим, Болжолдуу өз саатында келип жетти (Осмонов). Биз болжолдуу жерге жеткенде, замбиректин үнүнө аралашкан кыргыздардын үн ү угулду (Бөкөнбаев).
Мурунтан белгиленген, болжол кылынган, болжолу, мезгили макулдашылган. Болжолдуу күндөн калганда, Болбойт го менин барышым («Эр Табылды»). Болжолдуу өз саатында келип жетти (Осмонов). || Ачык белгилүү эмес, жоромолдуу. Болжолдуу ой.
1. непомерный, неизмеримый; болжолсуз тездик непомерная быстрота, невероятная скорость; 2. неопределённый, заранее не обусловленный; конок - болжолсуз, өлүм - сураксыз погов. (в кочевом быту) гость (является) в неопределённое время, смерть (приходит) без спроса.
БОЛЖОҢ — эпизоддук кейипкер, кытай баатыры. Эсенкан Манасты издөөгө соодагер кылып жиберип, ың-жыңсыз жоголгон адамдарынын дайнын билүүгө жөнөткөн тогуз жүз кишиден турган Нуукер баштаган кытай аскери салбырында жүргөн Манастарга жолугат. Жекеде Кымкар деген баатырын өлтүрүп салган Көкчөгө каршы Б. чыгат. Манас Б-ду Көкчөгө жеткирбей атып салат (Сагымбай Орозбаков, 1. 273 — 274).
болжош I примета, признак; таңга болжоп, болжош ал, Күл абаңды жолдош ал фольк. приметой (для выезда) ты возьми рассвет, дядю своего Кюля ты возьми в спутники; ободогу жылдыздай болжош болуп берейин фольк. я буду тебе (путеводной) приметой, как звезда на небе. болжош- II взаимн. отболжо- II уславливаться о времени или месте; болжошкон жерге келишти они пришли на условленное место.