(n) 1) тараза
2) тең салмактуулук
3) каршы салмак
4) маятник; балансир, баланс (саат механизминде)
5) ком. баланс,сальдо
6) ооз. калдык, калганы
balance (v) 1) теңдештир-; теңдеш-
2) салмакта-,ойлонуштур-; салыштыр
3) термел-;арсар бол-
4) ком. баланс чыгар-
Сальдо — Белгилүү бир мезгил аралыгында акчалай түшүүлөр жана чыгашалар ортосундагы айырма; өлкөнүн экспорту жана импортунун (соода балансынын сальдосу) наркы ортосундагы айырма, чет өлкөгөтөлөмдөр менен чет өлкөдөн түшкөн каражаттар ортосундагы айырма (өлкөнүн төлөм теңдеминин сальдосу). Оң түптөлгөн, активдүү сальдо түшүүлөрдүн чыгашалардан арткандыгын, ал эми терс сальдо – тескерисинче, б.а. чыгаша түшүүлөрдөн арткандыгын түшүндүрөт.
(n) 1) весы
2) равновесие
3) противовес
4) маятник; балансир, баланс (в часовом механизме)
5) ком. баланс, сальдо
6) разг. остаток
balance (v) 1) балансировать; сохранять равновесие,быть в равновесии; уравновешивать
2) взвешивать,обдумывать; сопоставлять
3) колебаться
4) ком. подводить баланс
‘бэлэнс
n.
1. тараза;
2. тең салмактуулук;
3. катыш;
v.
1. тең салмактуулукту сакта-; теңдештир-;
2. салмактап көр-; салыштыр- (with, against); on (upon) balance бардыгын ойлонуштуруп көрүп
Баланс — Эки бөлүктөн турган сандык катыш, алар бири-бирине дал келүүгө тийиш, анткени ал бирдей сандагы акчанын, товардын келип түшүүсүн жана чыгымдалышын түшүндүрөт. Мисалы, товарлардын экспорту жана импорту бирдей болуп, алардын запасы сакталып турган шартта, белгилүү бир мезгил ичинде аларды өндүрүү менен керектөөнүн теңсалмакта экендиги (балансы) байкалат. Баланс физикалык өлчөө жана акча формасында (нарктыкөлчөө) түзүлөт. Ар түрдүү баланстар бүтүндөйөлкөнүн чарбалык ишине (бюджеттик баланс, төлөм балансы, тармактар аралык баланс), фирманын чарбалык ишине (бухгалтердик баланс, негизги каражаттар балансы, финансылык баланс), үй чарбаларына (үй-бүлөнүн кирешелери жана чыгашалар балансы, керектөө бюджети) талдап-иликтөлөрдү жүргүзүү, эсепке алуу, пландаштыруу максатында колдонулат. Эгерде, келип түшүүлөр төлөмдөр көлөмүнөн артып кетсе баланс активдүүкатары эсептелинет, б.а. алгылыктуу калдык байкалат, мындай деңгээлге жетишилбесе баланспассивдүү катары саналат.
Төлөм теңдеми — 1) Бир өлкөдөн экинчи өлкөгө төлөмдөр түрүндө акча каражаттарынын жылышын чагылдырган таблица, ведомость. Төлөм теңдеми белгилүү бир мезгил ичинде бир өлкө тарабынан чет өлкөгө жөнөтүлгөн төлөмдөрдүн жана ошол эле мезгил ичинде башка бир өлкөгө келип түшкөн суммалардын катышын мүнөздөйт. Акча каражаттарынын түшүүсү алардын чыгымдалышынан ашкан төлөм теңдеми активдүү, ал эми карама-каршы келген учурда - пассивдүү деп аталат. Соода балансы төлөм теңдеминин бөлүгүболуп саналат, анда товарлардын таза экспорту, товарлардын жана кызмат көрсөтүүлөрдүн таза экспортунан турган күндөлүк операциялар балансын, инвестициялардан кирешелерди, которууларды жана капиталдын агылып чыгуусунан жана агылып кирүүсүнөн турган капиталдын жылышы балансын камтыйт. Эрежедегидей эле, күндөлүк операциялар эсебинин сальдосу жана капиталдын жылышынын сальдосу теңдештирилет; 2) Төлөм теңдеминдеөлкөнүн башка өлкөлөр менен белгилүү бир мезгил аралыгындагы тышкы экономикалык операциялары тууралуу суммардык маалыматтар системага салынган түрүндө чагылдырылат. Көпчүлүгүрезиденттер жана резидент эместер ортосунда ишке ашырылган мындай операцияларга товарлар, кызмат көрсөтүүлөр жана кирешелер менен операциялар; ошол өлкөнүн калган өлкөлөргө карата финансылык талаптарына жана милдеттенмелерине байланыштуу операциялар; трансферттер катары классификацияланган (мисалы, тартуулоого тиешелүү) операциялар кирет.
(n) саясий тең салмактуулук (мамлекеттер ортосундагы)
(n) политическое равновесие (между государствами)
Баланстык отчет — Фирманын белгилүү бир мезгил ичиндеги активдери, пассивдери жана өздүк капиталынын таза наркы тууралуу жыйынтыкталган отчет; фирманын бухгалтердик балансы.
I сын. Белгисиз, кандайдыр бир. Кай бири балан жердеги бир тойго баргысы келет (Жантөшев).
♦ Балан-бастан — аркы-берки, өйдө-ылдый сөздөр. Балан-бастан дедирбей, Башка сөздү айттырбай, Басып келип бер беди (Тоголок Молдо). Кел, кетелик, Аткантаң, Балан-бастан дебестен (Тоголок Молдо).