этн.
угощение, устраиваемое по случаю рождения ребёнка или когда верблюдица приносит верблюжонка (в предвидении рождения ребёнка в юрте будущей матери готовят в кутырях топлёное масло для угощения; поздравляющие обычно приносят подарки);
жентек бер- устраивать жентек;
жентек же- угощаться на жентек'е;
жентек жейбиз деген аялдар үйдү үч көтөрүп жатышты женщины, которые собираются пойти угощаться на жентек'е, весь дом переворачивают вверх дном.
зат. Бала төрөлгөндө же төө тууганда элге той катарында берилүүчү сары май же кошкон май жана башка даам-татым, тамак-аш. Кыз тапканда жентек бер («Ала-Тоо»). Жентек той. Бермек болду Чыйырды Сегиз бээ союп жентекти («Манас»).
жентек, жентеги, жентекке
жентек май
жентек той
«Кыргыз адабий тилинде жана көпчүлүк говорлорунда жентек түрүндө айтылган сөз Талас өрөөнүндө жээнтек болуп айтылат. Жаӊы төрөлгөн баланын тай энеси май жана талкан алып келип, аны ошол айылдагы кишилерге таратып берет. Май кошкон талкан жээн табак деп аталат. Той берген учурда да жээн табак аттуу табак ар бир жээнге өзүнчө тартылат. Ушуга караганда алгачкы жээн табак деген сөздөр биригип, ортосундагы тыбыштары түшүп, жээнтек түрүнө келип, кийин созулма үндүүсү да кыскарып, жентек болуп калган» (Сейдакматов 1988 :99).
ЖЕНТЕК — бала төрөлгөндө той берүү салты. «Манаста» да сакталган. Манас төрөлгөндө Жакып той берип, тийиштүү жөрөлгөлөр менен коштолуп өткөрүлгөндүгү сүрөттөлөт. Карыганча баласыз арманда жүргөн Жакып карыя менен Чыйырды байбиче тилегине жетип, балалуу болот да бул тойго күн мурунтан даярданып, камдап жүргөн тамак-ашы (сары май, кошкон май, курут, бал-шекер жана башкалар), боорсок жасалып, көп мал союлганы айтылат:
Чакырып журтка бериптир
Сегиз бээ союп жентекти.
Тоюнбаган тоюнуп,
Топтогон малдар союлуп
Ачтын баары тоюнуп (Сагымбай Орозбаков, 1. 79).
Радлов жазып алган вариантта төмөнкүчө сүрөттөлөт: «Жаткенден келген жети элчи, Жентегин мыктап жеп кетти, Манас желмогуз чыгат деп кетти».
Кыргыз адабий тилинде жана көпчүлүк говорлорунда жентек түрүндө айтылган сөз Талас өрөөнүндө жээнтек болуп айтылат. Жаңы төрөлгөн баланын тай энеси май жана талкан алып келип, аны ошол айылдагы кишилерге таратып берет. Май кошкон талкан жээн табак аталат. Той берген учурда да жээн табак аттуу табак ар бир жээнге өзүнчө тартылат. Ушуга караганда алгачкы жээн табак деген сөздөр биригип, ортосундагы тыбыштары түшүп, жээнтек түрүнө келип, кийин созулма үндүүсү да кыскарып, жентек болуп калган.
Жаңы төрөлгөн баланын кубанычына арналып берилүүчү сый тамак. Мурда берилүүчү тамактардын ичинде сары май болушу шарт болгон, карынга салынган май бузулган. Чакырып журтка бериптир, Сегиз бээ союп жентекти. («Манас» С. О.). О, бешик боо бек болсун! Уулдуу болуптур деп угуп, жентек жейли деп келдик («Ала-Тоо»). Жыт чыгарып, боорсок жасап, элге жентек берип жатышкан экен (Байтемиров).
этиш. Бала төрөлгөндө, төө тууганда аны куттуктап куда-сөөк, көңүлү жакын адамдар, дасторкон белек алып келүү. Баласын төрөгөндө ушул комуз менен өзүм жентектеп барам («Эмгек азаматтары»).
навещать новорождённого и роженицу с подарками;
бадасын жентектеп барыш керек вужно навестить роженицу.
Куда-сөөк, көңүлү жакын жакшы санаалаш адамдар тарабынан төрөлгөн баланы куттуктоо иретинде тамак-аш, ар кандай белектер алып келүү. Баласын төрөгөндө ушул комуз менен өзүн жентектеп барам («Эл акындары»). Айылдагы жеңелер, Кубанып келген жентектеп («Мендирман»).
жентекте этишинин аркылуу мамилеси.
жентекте этишинин кыймыл атоочу.
жентекте этишинин кыймыл атоочу.