суур I
сурок;
суурдун айгырындай (о голосе) грубо басистый;
суурча тиштеген жерин коё бербеген (о человеке) цепкий, хваткий (ухватившись за кого-что-л., не отпустит, пока не добьётся своего).
суур- II
выдёргивать, вытаскивать, вытягивать;
кылыч суур- выхватить, обнажить меч;
сунган башты, суурган кылыч кеспейт погов. повинную (букв. вытянутую) голову обнажённый меч не сечёт;
чегирткеге кылыч сууруп жатат он на кузнечика меч вынимает; он по воробьям из пушки стреляет;
жүрөгүн кабы менен сууруп берип (он) от всего сердца, со всей готовностью (букв. сердце своё вместе с сердечной сумкой вытащив);
камырдан кыл суургандай см. камыр I.
I зат. Ийинде жашап, кышкысын чээнге кире турган кемирүүчүлөр тобуна жатуучу жапайы айбан. Үч-төрт суур аңкыштап кире качты (Жантөшев).
СУУР II этиш. Кындан, катылуу жерден же бир нерсенин арасынан алып чыгуу, тартып чыгуу. Кара болот нар кескен Кындан алып сууруп («Манас»). Таңыракай жигит чөнтөгүнөн «Беломорканал» папиросун сууруп чыкты (Жантөшев). Көкүрөктөн бир ыкшап, Сууруп ташта найзамды («Курманбек»).
парное к куурай;
куурай-суурай всякие грубые травы.
(суу бурар)
южн.
то же, что мурап.
Жөнү жок, жүйөсү жок ороң этүү, уят-сыйыты жок орой сөз айтуу деген маанилерде. Анын сөзүн кулагы чала калган аш ээси, сокур неме, булардын бети кайтпас түрүн байкап, суурдун эркегиндей корс этти (Ш.Үмөталиев).
Ийинде жашап, кышкысын чээнге кире турган кемирүүчүлөр тобуна жатуучу жапайы айбан. Үч-төрт суур аңкыштап кире качты (Жантөшев).
Кындан, катылуу жерден же бир нерсенин арасынан алып чыгуу, тартып чыгуу. Кара болот нар кескен Кындан алып сууруп («Манас»). Көкүрөктөн бир ыкшап, Сууруп ташта найзамды («Курманбек»). Бир сомду чөнтөгүмдөн сууруп жатканда, көз алдымдан ушунун баары чууруп өттү (Усубалиев).
1. выдвижиой ящик;
2. женск. нож.
зат. Шкафтын, столдун жана башка мебелдердин суурулуп алынуучу ящиги. Мына бул гардеробго кийимдерин илип, астындагы суурмасына бут кийимдерин чечип коюшат («Ала-Тоо»).
Шкафтын, столдун жана башка эмеректердин суурулуп алынуучу тартмасы, өзүнчө бөлүгү. Мына бул гардеробго кийимдерин илип, астындагы суурмасына бут кийимдерин чечип коюшат («Ала-Тоо»).
суур этишинин аркылуу мамилеси.
понуд. от суур- II;
кылыч суурт- заставить обнажить меч.
суур этишинин аркылуу мамилеси.
суур этишинин туюк мамилеси.
возвр.-страд. от суур- II
вытаскиваться, выдёргиваться; быть вытаскиваемым, выдёргиваемым; собрав все силы, выбираться, вылезать из чего-л. или из-под чего-л.;
тамырынан бери суурулду вырвано с корнем;
суурулуп, суудан чыкты он вынырнул (букв. он вырвался из-под воды);
караңгыдан суурулуп, алдыга жөнөй берди выбравшись из темноты, он устремился вперёд;
колдон суурулган ловкий, расторопный, бедовый;
чаттан суурулган ат горячий конь.
суур этишинин туюк мамилеси.
понуд. от суурул- II;
колдон суурулт- дать возможность вырваться из рук.
взаимн. от суурул-;
ак бөкөндүн кылындай суурулушуп калышты они стали задушевными друзьями.
суур этишинин кыймыл атоочу.
суур этишинин кыймыл атоочу.