поводок (бычий), привязываемый к чүлүк'у (см.) или к буйла (см. буйла I);
өгүздүн мурунтугун түрүп кой замотай поводок быка за рога;
торпок сатып алган киши мурунтугун кошо камдаш керек человек, купивший телёнка, должен заодно приготовить поводок.
зат. Уйду жетелөө үчүн чүлүгүнө өткөрүлгөн жип. — О..ой, Каным эже, сарала кунаажындын мурунтугун мүйүзүнө түрүп агыт (Бейшеналиев). Мурунтугун чубалтып, ээр токумчан бир таргыл өгүз суу ичип жатат (Баялинов).
мурунтук, мурунтугу,му рунтукка
Уйду жетелөө үчүн чүлүгүнө өткөрүлгөн жип. – О..ой, Каным эже, сарала кунаажындын мурунтугун мүйүзүнө түрүп агытты (Бейшеналиев). Мурунтугун чубалтып, ээр токумчан бир таргыл өгүз суу ичип жатат (Баялинов).
Уйду унаа катары пайдалануу үчүн анын мурдун тешип, чүлүк өткөзүп, ага жип байлайт. Мына ошол жипти мурунтук дейбиз. Ал сөз мурун+тук бөлүктөрүнөн турат. Бирок мындагы -тук мүчөсү – байыркы -дырык мүчөсүнүн кыскарган түрү. Азыркы сагалдырык, көкүлдүрүк, тамандырык, моюнтурук, көмөлдүрүк сөздөрүндө айтылган -дырык мүчөсү кыскарып, -тук болуп жалганган. Мындай түрлөрү азьркы ооздук, суулук сыяктуу сөздөрдө катышып, -лык мүчөсүнө окшошуп кетет.
без поводка, без мурунтук'а (см.);
мурунтуксуз букадай как бугай без поводка; удержу не знает.
этиш. 1. Мурунтук тагуу, мурунтук байлоо.
2. өт. Бирөөнү өзүнүн ыгына көндүрүп, өз сөзүнөн чыкпай турган кылуу.
1. привязать мурунтук (см.);
2. перен. обуздать.
1. Мурунтук тагуу, мурунтук байлоо. 2. өт. Бирөөнү өзүнүн ыгына көндүрүп, өз сөзүнөн чыкпай турган кылуу.
мурунтукта этишинин туюк мамилеси.
страд. от мурунтукта-;
уй-торпоктор мурунтукталып, жылкыларга окто катылды коровы и телята были привязаны на поводке (см. мурунтук), на лошадей были надеты недоуздки.
мурунтукта этишинин туюк мамилеси.
мурунтукта этишинин аркылуу мамилеси.
мурунтуктат-, мурун туктатты
мурунтукта этишинин кыймыл атоочу.
мурунтукта этишинин кыймыл атоочу.
с поводком, на поводке, с мурунтук'ом (см.);
мурунтуктуу торпок телёнок на поводке.