Киргизско-русский словарь Юдахина
тот, кто так и норовит убежать (чаще о лошади, перен. и о человеке);
качааган айгыр үйүрүн түгөтөт погов. дурная голова ногам покоя не даёт (букв. беспутный жеребец свой косяк губит);
жылкыны имерсе, качааган жылкы өзү эле четке чыгат когда заворачивают табун, лошадь, норовящая убежать, сама в сторону отходит;
жардынын жалгыз аты качааган погов. единственный конь бедняка (и тот) норовит убежать.

Энциклопедия "Манас". ч.1.
КАЧАЛЫК — эпизоддук кейипкер. Калмак кол башчысы. Араникте болгон согушта жекеде көзүнө найзанын сыныгы кирип, кошунун көздөй бараткан Ашаң дөөнүн аркасынан барып айбалталап жыгып жарадар кылат. Андан соң майданга чыккан Көкчө экөө көпкө салышып, бири-бирин жеңе албай койгондон кийин мылтык атышмак болот. Көкчө туруп берип, К. атканда дарыны көп салып коюп, огу алыс кетип калат. Кезегин бербей качып жөнөгөн К-тын оң колун Көкчө билегинен үзө атат. Камчыланам деп тизгин-чылбырын түшүрүп жиберип аты чалынып калган К-ты Көкчө кууп жетип өлтүрөт (Курама варианты, 1. 116, 120—123).

Киргизско-русский словарь Юдахина
когда;
качан келесиң? когда ты придёшь!;
алда качан давно уже; бог весть когда;
эч качан никогда; ни в коем случае;
качан да болсо когда бы то ни было, во всякое время, всегда; во всяком случае;
ар качан всегда, в любое время;
ар качандан бир качан всегда и постоянно.

Толковый словарь кыргызского языка (1969)
ат. Кайсы убакта, кайсы мезгилде, кайсы маалда. [Күндүн].. качан ачылары белгисиз (Убукеев).
¨ Алда качан к. алда II. Ар качан — ар дайым, ар убак. [Капитан].. ар качан орундуу сүйлөйт (Жантөшев). Эч качан — түк да, эч убакта. Ыракмат, Осмон, сенин чоң курулуштагы сонун эмгегиң эч качан унутулбайт (Сасыкбаев).

Толковый словарь кыргызского языка. 2015
Кайсы убакта, кайсы мезгилде кайсы маалда. Мендешим качан келет деп, Тартып жүрдүм убайым («Мендирман»). Мени белгисиз калтырбасын, качан болсо да сөөгүмдү Кетмен-Төбөгө алып кетишсин (Токомбаев). Качан мында келдиңиз? Кайда болот элиңиз («Манас»).

Русско-кыргызский словарь Юдахина
ср.
1. теңселтүү, термелүү, чайпалуу, ыргалтуу;
качание маятника маятниктин термелиши;
2. (на качелях) селкинчек тебүү, күүлөө;
3. (ребёнка) терметүү;
4. разг. (подбрасывание кого-л. вверх) асманга ыргытып, кайта тосуп алуу (урматтоо, кадырдоо иретинде бирөөнү чогулган топтун үстүнө);
5. (накачивание) насос менен тартуу (кандайдыр бир камерага абаны же башка газды үйлөтүп киргизүү);
6. (головой) ийкөө, чайкоо.

Киргизско-русский словарь Юдахина
1. прил. к качан "когдашний"; к какому времени относящийся;
качанкы иш? какое дело? о каком деле ты говоришь?
качанкы акча? какие-такие деньги?
2. давний, старый, старинный;
качанкы бир жер титирегенден калган белги след давнего землетрясения;
качанкы жинин кагайын фольк. я собью с него старую спесь;
качанкыдан мурун мен муну алып таштайын так вот (или ну, если так) я это возьму да выброшу (напр. ненужное вычеркну);
качанкыдан мурун окуп таштайын ладно, я прочитаю.

Толковый словарь кыргызского языка. 2015
1. «Качан болгон», «кайсы мезгилдеги» деген мааниде. Качанкы иш экенин билиш керек. Бул качанкы окуя эле? 2. Көптөн берки, небактагы, мындан көп убакыт мурдагы. Качанкыны айтып отурасың, ыя? (Сыдыкбеков). Качанкы чечилбеген сырды угууга калайык жабылып кулак түрдү (Бөкөнбаев). Капка ташка токтоду, Капа болуп ошондо, Качанкы дартын козгоду («Эр Төштүк»).

Киргизско-русский словарь Юдахина
качантадан, качантан
1. с каких пор;
качантан бери? с каких пор?, с какого времени?
2. с давних пор, издавна; в давние времена;
алда качантан бери с давних пор;
качантадан элеттер, мал бакпастан, аң менен далай жандын күну өтөр стих. в давние времена многие из кочевников жили охотой, не разводя скота.

Русско-кыргызский словарь Юдахина
несов.
1. кого-что (приводить в колебательное движение) ыргалтуу, теңселтүү, терметүү, чайпалтуу;
волны качали лодку толкун кайыкты чайпалтты;
2. чем (головой) ийкөө, чайкоо;
3. кого-что (напр. на качелях) селкинчек тептирүү, күүлөө;
4. кого (ребёнка) терметүү;
5. кого, разг. (подбрасывать кого-л. вверх толпой) асманга ыргытып, кайта тосуп алуу;
6. что (накачивать) насос менен тартуу (кандайдыр бир камерага абаны же башка бир газды үйлөтүп толтуруу).

Русско-кыргызский словарь Юдахина
несов.
1. (колебаться) ыргалуу, теңселүү, термелүү, чайпалуу;
лодка качается на волнах кайык толкунда чайпалат;
деревья качаются от ветра жыгачтар (дарактар) шамалда термелет;
2. (на качелях) селкинчек тебүү;
3. (пошатываться) копшуу.