жык этишинин туюк мамилеси.
¨ Бутка жыгылуу — чөгөлөп, тизелеп кечирим суроо, күнөөсүн мойнуна алуу, бир нерсе сурап өтүнүч кылуу. Ал дагы жалдыратып көнбөй койду, Бутуна жыгылса да нечен жолу (Үмөталиев). Доого жыгылуу — айып тартуу, айып тартып, бирөөгө төлөмөр болуу. Жалган жалаа менен доого жыгылып, жалгыз музоолуу уюн.. айыпка берди (Жантөшев). Уурулукка жыгылуу — уурулук кылгандыгы мойнуна түшүү. Уурулукка жыгылат Тири адамдын жаманы (Токтогул). Сөзгө жыгылуу — туура, фактылуу, жүйөлүү сөзгө каршы жооп таба албай калуу; сөзгө жеңилүү.
возвр.-страд. от жык- II
свалиться, упасть; перен. быть повергнутым, быть побеждённым;
жыгылсаң, нардан жыгыл погов. если уж падать, так падай с одногорбого верблюда; пропадать, так с музыкой;
жыгылган күрөшкө тойбойт погов. побеждённый борьбой не насытится (ищет реванша);
мен сенден жыгылбайм прям. , перен. тебе меня не одолеть; я тебе не поддамся;
жыгылып-тыгылып падая и увязая (напр. в сугробах, в грязи);
астына жыгылды или алдына жыгылды он припал к его ногам, он бросился ему в ноги;
алдыңарга жыгылдым прошу вас простить меня; я пред вами виноват;
эл сөзүнө жыгылды фольк. он подчинился тому, что сказал народ;
эси бүтүн Зулайка эл сөзүнө жыгылды фольк. рассудительная Зулайка послушалась народа;
айыпка жыгыл- ист. подвергнуться штрафу (по обычаю);
ал айбыңа жыгылсын пусть он за тебя подвергнется штрафу;
соко жыгылды или кош жыгылды пахота закончилась;
соко жыгылгандан бери колхозчулардын да жумуштан колдору бош өңдүү болушуп с тех пор, как закончилась пахота, колхозники стали как будто посвободнее;
күнөөгө жыгыл- см. күнөө.
жык этишинин туюк мамилеси. Ок тийип теке жыгылды (Маликов). Бүкөнтай бучук мурун үч жашар кыз, Бир күндө жүз жыгылып жүз басар кыз (Осмонов).
и. д. от жыгыл-
падение, падание;
жер кургап бара жатат, үч күндөн ары кетирбей, кош жыгылууга тийиш земля сохнет, не позднее, чем через три дня пахота должна быть закончена.
жыгылыш I
и. д. от жыгыл-;
ит жыгылыш бол- (о дерущихся, о борцах) упасть обоим сразу;
ит жыгылыш болуп, кайра турдук (борясь) мы оба разом упали, а потом опять поднялись.
жыгылыш- II
взаимн. от жыгыл-.
Кимиси жыгып, кимиси жыгылганы белгилүү болбогон: бирин бири даана жыга албай тең тайлашып алпурушкан абал. Ал экөө ит жыгылыш болуп, көпкө жулмалашты («Жомоктор»).
признающий свою вину;
биз сизге жыгылыштуубуз мы признаём свою вину перед вами;
жыгылыштуумун! виноват!;
жыгылыштуу, жүйөлүү сөз доказательная, убедительная речь с извинениями.
сын. Моюнга алган, жүйөлүү, орундуу деп эсептеген. Биз сизге жыгылыштуубуз. «Ал сөзүңүзгө жыгылыштуумун» деди Өскөнбай (Таштемиров). Ырас, жыгылыштуумун, айып менде.
Сөздөн, натуура же олдоксон иштелген иштен улам жаңылыштыгын, кемчилигин, мойнуна алган абал. Жолдошу Зарлыктын сөзүнүн ырастыгына жыгылыштуу болгондой унчукпай калды (Элебаев). Салыке, өткөндөр үчүн мен жыгылыштуумун (Каимов).