Күңүрт туюк барт-барт чыккан дабышты, көбүнчө чыктуу нерселерди кырча-кырча чайноодон, ургулап майдалап жанчуудан, бөлүүдөн чыккандагыдай дабышты билдирүүдө колдонулат. Ашым үч сарымсакты бирдей тиштеп, барч-барч чайнады (Сыдыкбеков).
барча I весь, все, всё; барча журт весь народ, всё население; ат айдатты барчасы, чоң жол менен чубатып стих. все они погнали коней гуськом по большой дороге. барча II ир. кусок; отрезок; отрывок; осколок; барча--барча кыл- разбить, раздробить; разорвать на куски; сен өзүңдүн сөзуң менен жүрөгүмдү барча-барча кылдың ты своими словами мое сердце на части разорвал; барча-барча или барча-бурч разбитый вдребезги; барча--бурч сындыр- разбить вдребезги; расколотить на мелкие кусочки; барча-барат то же, чтомайда-барат (см.майда). барча III ир. парча; оң колуна кайчы алган, сол колуна барча алган стих. в правой руке у нёё ножницы, в левой руке парча.
Iзат. эс. Алтын же күмүш менен кештелген калың жибек кездеме.
БАРЧАIIсын. Майда, кичине; майдамайда бөлүкчөлөр. Барча-барча тууроо. Бүткүл элди карап аксакалдар тизмени майда-майда барчаларга бөлүп жатты (Абдукаримов).
«Бары, бардыгы» деген мааниде барча сөзү да кыргыз тилинде сейрек колдонулат. Мындай сөз өзбек, татар тилдеринде активдүү айтылат. Бул сөз баары (<--бар+ы), бардыгы (<--бар+дык+ы) сөздөрү сыяктуу эле бар деген сөздөн жана -ча мүчөсүнөн турат. Алтай тилинде ончо деген сөз он+чо дегенден туруп, «бардыгы» деген маани берет. Мындагы -ча мүчөсү канча деген сурама ат атоочтун аягында келген -ча мүчөсү менен тектеш жана ошол канча деген суроого ылайык жооп катарында айтылган мынча, анча, ушунча, ошончо деген сөздөр сыяктанып жасалып, тактоочтук мааниге ээ болгон.
Барча-барч эткен, барч-барч же бырч-бырч эткен дабышты билдирүүдө колдонулат. Барча-барча талкалоо. Барча-барча кыркып кирүү. Ажар этти курч бычак менен барча-барча кесип жатты («Ала-Тоо»).
~: барчылап посчитав как бы имеющимся; как если бы, как будто бы; жаш жүрөгү неге жанат, бир арманы барчылап стих. почему так горит его сердце молодое, как если бы заветное желание было неисполненным; күн батар замат жатасың, жатканда пайда барчылап стих. с заходом солнца ты ложишься, как будто в лежании есть польза; бетинде бир кара жылан барчылап, аны тике карай албайт жан чыдап стих. на него никто не может смотреть прямо, как будто на его лице гадюка.