р. сев.
1. отказ;
2. контрабанда; что-либо запрещённое;
аткез мал запрещённый товар, контрабандный товар;
3. освобождение от штрафа, от наказания (при игре в жашынбак, см.);
тапсаң - аткез, таппасаң - бир тай найдёшь - освободишься, не найдёшь (с тебя) жеребёнок (так говорят, задавая загадку).

Орус тилинен кирген отказ деген сөздүн мааниси кеӊейип отуруп, төмөнкүдөй маанилерди туюндуруп калган: 1. контрабанда; что-либо запрещенное; аткез мал запрещенный товар, контрабандный товар; аткезчи контрабандист; түн жамынып, кыр ашып бараткан аткезчи эмесмин; аткезчилик занятие контрабандой; өзү апийим сатып, аткезчилик да кылган (Юдахин 1965:79).

1. Уруксат кылынбаган товарларды башка мамлекеттин чегине жашырын алып өтүү, контрабанда. 2. Жашырын алып келинген товрлар. Бул аймак чек ара, а жашырын алып өтсө аткезчилик болот (Касымбеков).

сев.
контрабандист;
түн жамынып, кыр ашып бараткан аткезчи эмесмин я не контрабандист, который под покровом ночи переезжает хребет.

аткезчи

Илгери апийим менен жашыруун соода кылган адам. Чек ара бузган аткезчилер да болгон.

занятие контрабандой;
өзү апийим сатып, аткезчилик да кылган он и контрабандой занимался, продавая опиум.