1. осёл;
эшек эшектен калса, кулагын кес погов. если осёл от осла отстал, отрежь ему уши (ровня от ровни отставать не должен);
ат арпа жесе, эшек кулагын салат погов. когда конь ячмень ест, осёл уши настораживает;
эшекти отко айдаса, бокко качат погов. осла гонят к траве, а он идёт к дерьму (привык питаться объедками);
эшек баксаң ардактап, буудан болбойт турбайбы фольк. даже если будешь пестовать осла, он скакуном не станет;
кайдан көрдүм кара эшек, жолдон көрдүм жоор эшек погов. разошлись как в море корабли (букв. где я видел чёрного осла? в пути я видел в ссадинах осла);
коңгуроолуу көк эшек миф. серый осёл с колокольчиком (верхом на нём явится перед концом мира Чугунное Ухо (см. чоюн);
коңгуроолуу көк эшек минген Чоюн-Кулак Чугунное Ухо, сидящий на сером осле с колокольчиком;
акыретте мине турган кер эшегим болду он мне ответит на том свете (букв. стал карим ослом, на котором я буду ездить на том свете);
кер эшегиң болоюн я буду во всём подчиняться тебе (букв. стану твоим карим ослом);
кара эшекке тетири каратып мингиз- посадить на чёрного осла лицом к хвосту (позорное наказание для неверной жены);
2. шпенёк у жуушаң (см.);
эшек секиртмей или эшек секирди или южн. эшек минди игра, напоминающая чехарду;
эшек беде южн. вид трилистника;
эшек курт см. курт I;
эшек такала- см. такала-.

зат. Жылкы түркүмүнө кирүүчү жапыз бойлуу, узун кулак, башы чок күч унаа катары гана пайдаланыла турга үй айбаны. Эшектин жүгү жеңил болсо жаталак болот (макал). Эшектин күч адал, сүтү арам (макал).
♦Эшек жыгач — үстүнө чыгып имараттын (үйдүн же башка курулуштун) бой жетпеген жерин шыбоо, жасалгалоо, ремонттоо иштерин жүргүзүү үчүн колдонулуучу стол сыяктуу буттуу жасалга. Шыбакчы эшек коюп там шыбады.

ass эс;
donkey ‘доңки

eşek
eşek

eşek.

эшек, эшеги, эшекке
эшек аарылар (зоол.)
эшек жыгач
эшек курт (зоол.)
эшек курту мурдунан
түшө элек
эшек такалоо
эшектин кулагынан түз
эшектин мээсин жеген

осел

Жапыз бойлуу, узун кулак, башы чоң, күч унаа катары гана пайдаланыла турган үй айбаны. Эшектин жүгү жеңил болсо, жаталак болот (макал). Эшектин күчү адал, сүтү арам (макал).

Үстүнө чыгып, имараттын (үйдүн же башка курулуштун) бой жетпеген жерин шыбоо, актоо же жасалгалоо, оңдоо иштерин жүргүзүү үчүн колдонулуучу стол сыяктуу төрт буттуу курулуш шайманы. Шыбакчы эшек жыгачты коюп там шыбады.

диал. Сүйрү боз жалбырак алган тоголок бүр байлаган, өзөгү 50 см чейин өскөн, кичине көк гүл ачкан ичке катуу сабактуу, чачыраган бутактуу өсүмдүк. Эшек кулакты мал деле жебейт.

Көбүнчө нымдуу коңул жерлерде кездешүүчү сегиз буттуу боз курт. Узуну 1–50 мм келген.

Жаман-жакшыны, кыйынчылыкты көп көрө элек, кагыла элек. Бул баланын дагы эшек курту мурдунан түшө элек да, ошон үчүн оозун көптүрүп сүйлөп жатат, - деди Бейшебаев сөзгө кошулуп («Ала-Тоо»). Эшек курту мурдунан түшө элек мадыра баштын кылганын карабайсыңбы! (Саатов).

Жаман-жакшыны, кыйынчылыкты көп көрө элек, кагыла элек. Бул баланын дагы эшек курту мурдунан түшө элек да, ошон үчүн оозун көптүрүп сүйлөп жатат, – деди Бейшебаев сөзгө кошулуп («Ала-Тоо»). Эшек курту мурдунан түшө элек мадыра баштын кылганын карабайсыңбы! (Саатов). В.: Эшек курту түшүү. – Кеттик, Абыке. Өз шору өзүнө. Көрөсүң, эшек курту түшкөндө өзү келет (Кушубеков).

Көрбөгөндү көрсөтүү, азабын колуна берип, эсине келтирүү, жинин кагуу. Сенин эшек куртуңду кагабыз (Сыдыкбеков).

Көрбөгөндү көрсөтүү, азабын колуна берип, эсине келтирүү, жинин кагуу. Сенин эшек куртуңду кагабыз (Сыдыкбеков).

к. ЭШЕК КУРТУ МУРДУНАН ТҮШӨ ЭЛЕК -Кеттик, Абыке. Өз шору өзүнө. Көрөсүң, эшек курту түшкөндө өзү келет (Кушубеков).

Эч нерсе кылбай, эч иш бүтүрбөй бош жүрүү, убакытты бошко, бекерге өткөрүү. - Кокуй-ой! Ушу жашка келип, мен шаарда эшек такалап жүрүпмүнбү? (Жусупов). Эми аны байкап калса, силер эшек такалап жүрөсүңөрбү дебейби? (Тойбаев).

Эч нерсе кылбай, эч иш бүтүрбөй бош жүрүү, убакытты бошко, бекерге өткөрүү. – Кокуй-ой! Ушу жашка келип, мен шаарда эшек такалап жүрүпмүнбү? (Жусупов). Эми аны байкап калса, силер эшек такалап жүрөсүңөрбү дебейби? (Тойбаев).

Буттун тарамышы.

Туп-туура, дал ошондой деген мааниде. Жарайсың, эшектин кулагынан да түз, - деп бригадирибиз мени далыга чаап, мактап койду («Жаш Ленинчи»).

Келесоо, акылынан айныган, көк мээ деген мааниде тилдөө, жемелөө, кемсинтүү иретинде колдонулат. Эшектин мээсин жеген чочко! Деги колуңдан бирдеме келеби? – деп, кожоюн мени төбөдөн ары камчы менен салып калды («Ала-Тоо»). – Ооба, «Эшектин мээсин жеген бейм» деп коюшат акылсыз иш кылган адамдарды (Абдыраманов).

Келесоо, акылынан айныган, көк мээ деген мааниде тилдөө, жемелөө, кемсинтүү иретинде колдонулат. Эшектин мээсин жеген чочко! Деги колуңдан бирдеме келеби? - деп, кожоюн мени төбөдөн ары камчы менен салып калды («Ала-Тоо»). -Ооба, «Эшектин мээсин жеген бейм» деп коюшат акылсыз иш кылган адамдарды (Абдыраманов).

синьцз.
возчик грузов вьюком на ослах.

eşekçi.