фито... (өсүмдүккө тийиштүү)
... Татаал сөздүн биринчи бөлүмү. Ал өсүмдүккө тиешелүү экендикти түшүндүрөт.
Белгилүү бир аймакта өсүп, флоралык курамы жана жансыз чөйрөнүн башка компоненттери менен өз ара татаал байланышта болгон өсүмдүктөрдүн жыйындысы.
Көркөмдүк-эстетикалык элемент катары өсүмдүктөрдү дизайн катары колдонуу.
ФИТОКӨЗӨМӨЛ (гр. phyton – өсүмдүк) – жугуштуу ооруларды жана айылчарба зыянкечтерин алып кирүүнү, жайылтууну болтурбоо үчүн өлкөгө алынып келинүүчү товарларга, унаа каражаттарына карата атайын мамлекеттик органдар тарабынан ишке ашырылуучу көзөмөлдөө-коргоо иш чараларынын комплекси. Уруктар, жемиштер, жандуу өсүмдүктөр жана алардын бөлүктөрү, өсүмдүктөрдүн өзөктөрү, кургак жемиштер жана өсүмдүк түрүндөгү башка жүктөр, ошондой эле карантиндик товарларды орооч катары кызмат кылган ийдиштер Ф-дөн өткөрүлөт. Ф. өлкөнүн аймагына кирген баардык унаа-көөлүктөрүн карантиндик кароодон өткөрүү жана товарлардын тийиштүү тастыктамаларын текшерүү менен ишке ашырылат. КР баардык карантиндеги объекттерди ташып келүүгө жана ташып өтүүгө тийиштүү мамлекеттик органдардын улуксаты менен гана жол берилет.
ФИТОКӨЗӨМӨЛ (гр. phyton – өсүмдүк) – жугуштуу ооруларды жана айылчарба зыянкечтерин алып кирүүнү, жайылтууну болтурбоо үчүн өлкөгө алынып келинүүчү товарларга, унаа каражаттарына карата атайын мамлекеттик органдар тарабынан ишке ашырылуучу көзөмөлдөө-коргоо иш чараларынын комплекси. Уруктар, жемиштер, жандуу өсүмдүктөр жана алардын бөлүктөрү, өсүмдүктөрдүн өзөктөрү, кургак жемиштер жана өсүмдүк түрүндөгү башка жүктөр, ошондой эле карантиндик товарларды орооч катары кызмат кылган ийдиштер Ф-дөн өткөрүлөт. Ф. өлкөнүн аймагына кирген баардык унаа-көөлүктөрүн карантиндик кароодон өткөрүү жана товарлардын тийиштүү тастыктамаларын текшерүү менен ишке ашырылат. КР баардык карантиндеги объекттерди ташып келүүгө жана ташып өтүүгө тийиштүү мамлекеттик органдардын улуксаты менен гана жол берилет.
(Phytonomus) фитономустар; шиш тумшук коңуздардын бир уруусу, беденин зыянкечтери.
Өсүмдүктөн жасалган дары препараты.
ФИТОСАНИТАРДЫК АБАЛ – жердин, токойлордун жана өсүмдүктөрдүн отоо чөптөрүнүн көптүгү жана өсүмдүк илдеттеринин таралышы, өсүмдүк зыянкечтеринин санына байланыштуу аныкталуучу абалы.
ФИТОСАНИТАРДЫК МОНИТОРИНГ – организмдердин зыяндуулугун жана өнүгүшүнүн ыкчамдыгын, санын, мүмкүн болгон таралуу деңгээлин аныктоо жана болжолдоо.
ФИТОСАНИТАРДЫК ТАСТЫКТАМА – өсүмдүктөрдү коргоо боюнча эларалык конвенцияда бекитилген тариз боюнча даярдалган тастыктама, өсүмдүк түркүмүндөгү продукциянын карантиндик абалын жана келген багытын, ал продукцияны ташып келүүнүн жана пайдалануунун шартын, тара менен таңгактын материалдарын аныктоочу, күбөлөөчү тастыктама.
ФИТОСАНИТАРДЫК ЧАРА – карантиндик жана зыянкеч организмдердин интродукциясына жана таркалуусуна жол бербөөгө багытталган ырасмий жол-жобо.
ФИТОСАНИТАРДЫК ЧАРА – карантиндик жана зыянкеч организмдердин интродукциясына жана таркалуусуна жол бербөөгө багытталган ырасмий жол-жобо.
ФИТОСАНИТАРДЫК АБАЛ – жердин, токойлордун жана өсүмдүктөрдүн отоо чөптөрүнүн көптүгү жана өсүмдүк илдеттеринин таралышы, өсүмдүк зыянкечтеринин санына байланыштуу аныкталуучу абалы.
фитосанитардык көзөмөл (өсүмдүк карантини)
ФИТОСАНИТАРДЫК МОНИТОРИНГ – организмдердин зыяндуулугун жана өнүгүшүнүн ыкчамдыгын, санын, мүмкүн болгон таралуу деңгээлин аныктоо жана болжолдоо.
ФИТОСАНИТАРДЫК ТАСТЫКТАМА – өсүмдүктөрдү коргоо боюнча эларалык конвенцияда бекитилген тариз боюнча даярдалган тастыктама, өсүмдүк түркүмүндөгү продукциянын карантиндик абалын жана келген багытын, ал продукцияны ташып келүүнүн жана пайдалануунун шартын, тара менен таңгактын материалдарын аныктоочу, күбөлөөчү тастыктама.
Фитотерапия боюнча адис, врач.
Дары өсүмдүктөр менен дарылоо.
(зоол.) фитофагдар, чөп жечүлөр; чөп менен гана тамактанып жашоочу айбандар, к. Животные травоядные.
(экол.) фитофилдер; өсүмдүктөрдүн арасында жашоочу айбандар, жандыктар.
Дары чөптөн демделген чай.