катар I ар. 1. ряд; онунчу катар, төртүнчү орун ряд десятый, место четвёртое; эки катар разг. двухэтажный; алдынкы катардагы находящийся в первых рядах; передовой; алдыңкы катардагы жумушчу передовой рабочий; катардан катарга туруп выстроившись в ряды; катар тарт- строиться в ряды; катар тартып, жардангын! душман келди, камдангын! фольк. становитесь в ряды, стройтесь! пришёл враг, готовьтесь!; катардагы мүчөлөр рядовые члены (напр. профсоюза); 2. ровня; сверстник; катарын мерген - тийип ал, Карыпбайга келинсиң фольк. твой сверстник охотник - выходи (за него), будешь снохой Карыпбая; "акын Током кайда" - деп, "арзычу эле катарым" стих. мои сверстники спрашивали: где, мол, мой Токо акын? 3. перен. очередь, черёд (смерть); катарыңар келди го, өлгөнүң өзүм көрдүм го фольк. (видите же) ведь настал ваш черёд (умереть), ведь сам я видел, что вы умерли; муну менен катар наряду с этим; эркектер катары наряду с мужчинами, наравне с мужчинами; катары менен или катарынан подряд, сряду; катары менен үч күн три дня сряду; эки оору катар келди обнаружились две болезни одновременно; бир катар жерлерде в некоторых местах, в ряде мест; во многих местах; бир катары некоторая (его, их) часть, некоторые из них; значительная (его, их) часть; катарында в качестве; күбө катарында в качестве свидетеля; кулактарды тап катарында жоготуу ликвидация кулачества как класса; бир катарында редко как-то раз, однажды; бир катар үстү-баш южн. один комплект одежды; жок катары можно считать, что нет; өтмө катар см.өтмө. катар II жолду катар или жол катары то же, чтожолду ката (см.ката II); жол катары жалаң гана ошол кыз жөнүндө ойлонду всю дорогу он только и думал, что о той девушке. катар III ар. 1. страх, опасность; катар кыл- бояться; 2. перен.то же, чтомүчөл (по старым поверьям, наступление циклового года грозит опасностью для жизни); катары келди его цикловой год каступил; быйыл анын катары эле, коркуп жүрдүм эле в этом году его цикловой год, я (за него) боялся. катар IV ар. (вместо кадар) мүмкүн катары по мере возможности.
Iзат. мед. Организмдин илээшме, былжырлуу оболочкасынын оорушу.
КАТАРIIзат. 1.Ирет, кабат. Он эки катар. Экинчи катар.
2. Кырка, удаа, жанаша. Жолбунов.. Итикеге катар отурду (Убукеев). [Сатай] Светлана экөө кол кармашып, катар келатышат (Сыдыкбеков). Олжобай менен Кишимжан экөө катар туулду («Олжобай менен Кишимжан»).
3. Ара, топ, сап. Кара ниет адамды Катарыңа кошпогун (Токтогул). Жолдош болбо жаттарга, Кошпойт өзүн катарга (Токтогул).
4. өт. Тең, курбу, теңтуш. Азыр элиң социалдык жарышта, Асыл эже, катарыңдан калышпа (Нуркамал).
¨ Биркатар—бир канча, бир далай, бир топ. Темиров дагы бир катар суроолорду берди (Жантөшев). Өттү, кетти далай жыл Кыйынчылык бир катар (Осмонов). Ошолордой акынды Оюңа салдым бир катар (Токтогул). Өтмөкатарынанөтүү — суу, жаан ж. б. абдан өтүп, сиңип кетүү. Ажар менен Каныбектин өтмө катарынан суу өттү (Жантөшев). Жоккатары — жокко эсе, жок дээрлик.
КАТАРIIIжанд.1. Карай, карата. [Абаз].. жолдо катар кыялдын терең дарыясына баткансыды (Таштемиров). Жолдо катар Нуркасым ой тилегин Жамыйлага баштан-аяк айтты («САЖИ»).
2. Бирге. Ошону менен катар.
3. Барабар, тете, сыяктуу, катары. Мунун да кызмат эмгеги ушуларга катар бар (Үсөнбаев).
катар I < арап. кэдэр «тагдыр, жазмыш, кудайдын буйругу»; Катары келсе, кан өлөт.
катар II < арап. хэтар: Эл эки катар болуп турду.
катар III < арап. хэтэр «коркунуч»; Татар бар жерде катар бар (монгол-татарлардын чабуулунан кийин ушундай ылакап калган). (Малаев 2011:89).
1. Бирине бири жанаша, бирине бири катарлашкан тизмек. Сатай менен Светлана экөө кол кармашып катар келатышат (Сыдыкбеков). Жолбунов төр жакка басып, Итикеге катар отурду (Убукеев). Асыл экөөбүз чыпта алуу үчүн катарга турдук («Ала-Тоо»). 2. Биринен кийин бири келген же үстү-үстүнө катарлашкан кабат, ирет. Заңгырайт катар-катар миң сан үйлөр, Салынган ар жеринде эчен-эчен (Нуркамал). Жаткан кырдай турбина Бирөө эмес төрт катар (Үмөталиев). 3. Сап, сол, кырка. Кызылчаны кадимки катарга себишет («Советтик Кыргызстан»). 4. Ара, топ. Катарың кайда болсо, ордуң ошондо. Букара элди манаптар, Кошпойт экен катарга (Токтогул). 5. өт. Бири-бирине курбу, теңтуш, катарлаш адамдар. Карындашым Жамал жан Катарыңдан калбасын (Токомбаев). Азыр элиң социалдык жарышта, Асыл эже, катарыңдан калышпа (Нуркамал). 6. Барабар, тете, тең келерлик. Досбергенов Жапар бар, Мунун да кызмат, эмгеги, Ушуларга катар бар (Үсөнбаев).
Карай, карата. Ашыр жолдо катар ар кандай анекдотторду айтып, аябай күлдүрдү (Каимов). Жолдо катар Нуркасым ой-тилегин Жамыйлага баштан-аяк айтты («Ала-Тоо»).
катардаш I 1. стоящий рядом или в одном ряду; 2. перен. ровня (по общественному или имущественному положению). катардаш- II взаимн. откатарда- 1. становиться в ряд, равняться (в строю); катардашып бастыр- ехать рядом; 2. перен. становиться ровней (по общественному или имущественному положению).
наравне; мамлекет малын уурдагандар катардуу жазага тартылып отурсун они должны подвергнуться наказанию как расхитители государственной казны; аркек катардуу наравне с мужчинами; алты катардуу шестирядный; шестирядка.
сын. 1.Теңдүү, курактуу, сыяктуу. Өзү катардуу адамдарга караганда көптү билген адам (Тоголок Молдо). Өзүң катардуу мыкты (Сыдыкбеков). Эркек катардуу. 2.Кабаттуу. Алты катардуу үй.
Жашы же башка жактары боюнча бирдей, тең чамалуу. Өзү катардуу адамдарга караганда көптү билген адам («Ала-Тоо»). Мен катардуу адамдардан эч кимиси жок, улуусу эле өзүм экенмин, сакалымды сыйлай турган жөнүңөр бар («Ала-Тоо»).
этиш. Катар-катар коюу, тизүү, катар-катар абалга келтирүү. Баатырлар келди элине Катарлап орден тагынган (Осмонкул). Катарлап кыштак салынган, Карагай менен жабылган (Үсөнбаев).
Катар-катар кылып тизүү, жыюу, бир нече катар кылуу. Көңдү катарлап жыя берген экенсиң («Ала-Тоо»). Катарлап төөсүн чиркеген Жеңекем көчтү баштаптыр («Эр Табылды»).
series line (noun)
In 2-D stacked bar and column charts, a line that connects the data markers in a data series and is used to emphasize the difference in measurement between each series.
катарлаш I то же, чтокатардаш I; калдая айыл конолу, катарлаш жатып калалы фольк. остановимся огромным аулом и расположимся рядом; катарлаш өскөн биргелеш, сен эмес, балам эр Сейтек, кан атаң тилим алчу эле фольк. не (только) ты, дитя моё Семетей, а (даже) твой хан-отец, с которым мы росли, как ровни, и были едины, слушался меня. катарлаш- II то же, чтокатардаш- II; катын алып, үй тигип, сага катарлашып калайын фольк. женюсь я, поставлю юрту и стану ровней тебе.
Iсын. Удаалаш, жанаша, бир катар. Таяжеси Кишимге Катарлаш өстү Олжобай («Олжобай менен Кишимжан»). Эртеси Кочкорбайдын миңдеген койлору, жылкылары датканын малы менен катарлаш жайылды (Аалы).
КАТАРЛАШIIкатарла этишинин кош мамилеси.
1. Бири-бирине удаа, жанаша, бир катарда. Жерлерибиз катарлаш, Атайын бирөө кургандай (Үмөталиев). Төр жакта катарлаш отурушкан Батый жана Осмон бирин-бири ызат менен жылмая карашты (Сасыкбаев). 2. Даражасы, деңгээли ж. б. жактары боюнча бири-бирине теңдеш, тең келерлик же чамалаш. Элеманга катарлаш Сараңбай деген бар экен («Эр Төштүк»). 3. Жашы жагынан курбу, улуу-кичүүлүк айырмасы жок, жашташ. Өзүм менен катарлаш абышкалардын кимисинен калыштым, мен да ошолордой эле эмгек үстүндө болуп келе жатпайымбы («Ала-Тоо»).
Коркунучтуу, өлүп калуу коркунучу бар жыл, же жаш. Кейитпей Бакай абаңды, быйылча тилди алсаңар. Катарлуу жылда барбастан, Келеркиде барсаңар («Семетей»).
series field (noun)
A field that is displayed in the series area of a chart and that contains series items. A series is a group of related data points.
series point (noun)
An individual value plotted in a chart and represented together with other data points by bars, columns, lines, pie or doughnut slices, dots, and various other shapes called data markers. Data markers of the same color constitute a data series.
Бирөөгө же бир нерсеге окшош, ошо сыяктуу же ошого тете, ошонун өзүндөй деген мааниде колдонулат. Кулактарды тап катары жоюу мезгилинде курула баштаган колхоз («Ала-Тоо»). Сенде адамгерчилик жок катары экен да («Ала-Тоо»).