кандуу I
1. с кровью;
таза кандуу мал чистокровный скот;
эски кандуу киши перен. консервативный человек;
2. кровавый, в крови; окровавленный;
оозу кандуу рыльце в пушку (букв. рот в крови);
жесе, жебесе да, - бөрүнүн оозу кандуу погов. ел волк или не ел, (всё равно) у него рот в крови;
колу кандуу скор в твёрд на руку (от удара кровь течёт);
кандуу жайлоо уст. время, когда на летних пастбищах резалось для угощения много скота;
кандуу булоон массовый в беспорядочный убой скота (гл. обр. награбленного).
кандуу II
имеющий хана;
кандуу журт народ, который имеет хана.
сын. 1. Каны бар, кан аралаш. Кандуу көбүк бул көлдөн Кайнап чыгат деди эле («Эр Төштүк»).
2. Кан көп төгүлгөн, кырылган, кыргындуу, өлүмдүү. Алтын тарых барагына чиймеле Кандуу майдан, күрөшүнүн жылдарын (Шимеев).
¨ Таза кандуу — асыл тукум, зоот. Таза кандуу, тайкы жал, Тайлары зоот чалыштан (Осмонкул).
кандуу (кан аралаш)
кандуу кол
кандуу салгылаш
1. Каны бар, кан жуккан, канга боёлгон, кан аралаш. Оронуп жатып тердерге, Эчкинин кандуу тери бар («Эр Табылды»). Колго түштүм күнөөсүз, Кубардың кандуу кызыл жүз (Токтогул). Жесе, жебесе да бөрүнүн оозу кандуу (макал). 2. Кан төгүлгөн, кыргындуу, кырылган. Ким акмак, ким акылман экенин кандуу казат көрсөтөт, мырзам! (Турусбеков). Тынчтык күндүн тынбай турган иши бар, Кандуу күндүн камчы тактай изи бар (Осмонов).
к.
КАНДЫ БУЛООН
Тандап союп кандуу булоонго киришет (Осмоналиев).
Киши өлтүргүч, кан ичкич, мыкаачы, зулум. Качыке селее: кандуу моюндун баласы эмнеге келди? -Мен жөнүндө бирдеме уккандан сообу? - деди ичинен (Сыдыкбеков).
Киши өлтүргүч, кан ичкич, мыкаачы, зулум. Качыке селее: кандуу моюндун баласы эмнеге келди? – Мен жөнүндө бирдеме уккандан сообу? – деди ичинен (Сыдыкбеков). В.: Канды моюн. – О, кан күсөгөн канды моюндун баласы! Менин ишиме кийлигишкендей не акысы бар. Мени ала жатайын деген экен го (Сыдыкбеков).
Жегич, ичкич, алдым-жуттум. Кандуу ооз бөрү болуп, азыр журттун жүзүн карай албай калмакмын да (Сыдыкбеков). – Ай, койчу, ошолорду! Кандуу ооз карышкырлар эмеспи (Укаев). В.: Кандуу тумшук. Оңбоюн жаңы жырткыч кайра кандуу тумшугун матырып, чеңгелин арбайтып ачканын кара (Бейшеналиев).
Жегич, ичкич, алдым-жуттум. Кандуу ооз бөрү болуп, азыр журттун жүзүн карай албай калмакмын да (Сыдыкбеков). - Ай, койчу, ошолорду! Кандуу ооз карышкырлар эмеспи (Укаев).
к.
КАНДУУ ООЗ
Оңбогон жаңы жырткыч кайра кандуу тумшугун матырып, чеңгелин арбайтып ачканын кара (Бейшеналиев).