этиш. 1. Жактыруу, көңүлсүнүү, жакшы көрүү. [Омор].. өзү каалап, мектеп багына күзөтчү болгон (Сыдыкбеков).
2. Тилөө, самоо, эңсөө. Ар ким бактылуу болууну каалайт (Аалы).
ир. -кирг.
желать, хотеть; выбирать по желанию;
каалаганыңды ал бери, что хочешь; бери любое;
ок өтпөс каалап, тон алып фольк. выбрав (себе) по желанию непроницаемую для пуль одежду;
эгерде кааласаңар а если хотите.
Бул сөз каа+ла бөлүктөрүнөн турат. Сөздүн уңгусун тузгөн каа иранча хах сөзү экенин В. В. Радлов өткөн кылымда эле аныктаган (Радлов, т. II ч. 1, 199). Ал хах сөзү хастан этишинин учур чактагы формасы болуп эсептелет. Иран тилинде хах этиши каала маанисин берет.
Ушул этишти өзбектер хохламак түрүндө кабыл алган, аларда сөздүн уңгусу тыбыштык түрүн сактаган. Кыргыз тилинде уңгунун аягындагы х тыбышы үндүүгө айланган, натыйжада каала этиши келип чыккан. Казак тилинде болсо уңгунун аягындагы х тыбышы түшүп, кала этиши жаралган.
Иран тилинде хах этиши хастан этишинин учур чактагы форма болуп турса да, ага түрк тилдери өздөрүнүн этиш жасоочу -ла мүчөсүн кошкон.
1. Жактыруу, көңүлү түшүү, жакшы көрүү. А сен каалаганыңы сура (Жантөшев). Омор өзү каалап, мектеп багына күзөтчү болгон (Сыдыкбеков). 2. Тилөө, эңсөө, самоо. Китепте не кааласаң бардыгы бар, Эрикпей карап чыксаң таамай издеп (Осмонов). Ар ким бактылуу болууну каалайт (Токомбаев). Айдайдын каалаганы да илим (Каимов).
averse э’вөөс;
objectionable об’жэкшнэбл
диал. 1. Жаш балдар эки катар болуп кол кармаша тизилип, анан бирөө созулган колдун астынан өтүп, каалаганын этек-жеңден тартып, чертип, чымчып ойногон оюндун аты. 2. Өзү каалап, бирөөгө баш кошкондук.