Киргизско-русский словарь Юдахина
1. стрела;
жаа менен жебе лук и стрела;
сыр жебе менен койгулап, далайын шондо кырды эми фольк. он там многих уничтожил, пуская то и дело гладкие стрелы;
ал, аңгыча болбостон, жебеден мурун жетти эми фольк. не успели оглянуться, как он нагнал быстрее стрелы;
жебедей созулуп вытянувшись как стрела;
2. (также южн. жебе мылтык) лук (оружие);
жебенин огу стрела;
жебенин огун аткандай фольк. (так быстро) будто стрелу пустили;
жебе тарт- натянуть лук; пустить стрелу;
3. наконечник, жало стрелы;
сааттын жебеси стрелка часов;
кетмендин жебеси остриё и вся плоская часть кетменя (за исключением обуха).

Толковый словарь кыргызского языка (1969)
зат. 1. Жаа. Жебе тарт. Алтын жаак сыр жебе («Эр Төштүк»).
2. Жаанын огу. Чопкутту тешип өтө албай жебе жерге түштү («Советтик Кыргызстан»). Искендер хандын жебеси тешип өткөн калкандын тешигинен балбылдап күйгөн беш жашыл ташты көрдү (Баялинов).
¨ Кетмендин жебеси — кетмендин мизинен тартып бардык жалпак жайыгы, жалкыны.

Энциклопедия "Манас". ч.1.
ЖЕБЕ — жаанын огу. Ал табылгы, ыргай, шилби, кайыңга окшогон ийилчээк катуу жыгачтан жасалган. Тийген жерине кирип кетиши үчүн Ж-нин учуна кийгизген металлды (коло, жез, коргошун, темир) колок же кыма дешкен. Ал ар кандай формада жасалып, эки, үч же төрт кыр чыгарылып, тийген нерсеге сайылып же тешип өтүүгө ылайыктанат. Жасалгалуу формасына жараша «бөрү тил» Ж., ышкырык Ж. болуп бөлүнөт. Согуштук беттешүүлөрдө Ж-нин учуна айрыкча көңүл бурулган. Ж-нын кологу менен сабынын кошулган жери бири-бирине сайылып кийгизилгенден кийин желим менен жабыштырылган же тарамыш менен кылдат чырмалып бекемделген. Кээде ушул кошулган жерге атайын көзөнөктөрү бар томпок, ичи көңдөй шакекче кийгизилип коюлган. Ж. атылганда ал абага урунуп «ышкырык» үн чыгарган. Мындай Ж-лер жоокерлердин бири-бирине кабар берүүдө, чабуулга өтүүдө, жыйналууда жана чегинүүдө белги катары колдонулган. Чабуул учурунда жабыла атылганда Ж-лерден пайда болгон ышкырык душмандын үрөйүн учуруп, шаштысын кетирген. Кээде бийлик ээлеринин Ж-синин кологу алтындан же күмүштөн жасалган. Аны бир эл менен экинчи элдин ортосундагы мамилени оңдоодо же бузууда «бийликтин символу» катары пайдаланышкан. Бул Ж-ни алган тарап же багынууга же касташууга мажбур болгон. Ж. үй-бүлөлүк турмушта да колдонулган. Асманга атылган 2К. кайсы жерге түшсө ошол жерге кыздын үйүн тигүү салты да болгон. «Манас» эпосунда Ж. жоо куралы катары кеңири баяндалган.
К. Айдаркулов

Толковый словарь кыргызского языка. 2015
1. Жаанын огу. Көпчүлүк учурда сыр жебе түрүндө сыпаттамасы кошо айтылат. Сыр жебе жаанын огунун жылмаланган абалын туюнтат. Алеңгир жаа, сыр жебе («Манас» С. О.). Алеңгир жаа, сыр жебе, Кошо тартат Чынкожо («Семетей»). Жебе зуулдап жетүүчү, Токсонун тешип өтүүчү («Сейтек»). 2. Жаа. Бугунун сөөгүн тилдирип, Жебеге кере тарттырып («Семетей»). Жай күнү төккөн мөндүрдөй, Жаадырган огун жебенин (Бөкөнбаев). 3. Жаа огунун учундагы учтуу темири. 4. Өлчөгүч, ченегич, көрсөткүч буюм, аспаптардагы керектүү сан, белгилерди көрсөткүч (мисалы, саатта, таразада ж. б.). Сааттардын жебелери тирелип, Жаңы гана он экиде турганда (Токомбаев). 60 грамм эт салынгандыгын таразанын адилеттүү жебеси көргөзүп турат.

Толковый словарь кыргызского языка. 2015
1. Күч-дем берүү. 2. Сылап-сыйпап тартипке келтирүү (атты). 2. Бапестеп багуу, ардактап күтүү, дайым көңүл буруу. 4. Иреттөө, ирети менен иштөө, тартипке келтирүү. Камчы салып жебелеп («Манас» С. О.). 5. Өзгөчө көңүл коюп, дыкаттык менен иш бүтүрүү. 6. Артынан сая түшүү, аягына чыгаруу. Жетимдердин баарысын, Жебелеп багып өстүрдү («Манас» С.О).