1. давление;
кан басымы мед. кровяное давление;
2. грам. ударение;
чоң басым главное ударение;
кичи басым второстепенное ударение;
басым кел- или басым бол- превосходить в чём-л.;
күчү басым келди он оказался сильнее;
бармак басым (о площади) крохотный;
бармак басым жер крохотный клочок земли (букв. площадь земли размерами с кончик пальца);
тулку бойдо ачык жок, бармак басым кенедей фольк. на всём его теле нет открытого места - ни крошки, ни чуточки.
зат. 1. Нерсенин үстүнкү бетине аракет кылуучу күчтүн ошол беттин аянтына болгон катышы аркылуу өлчөлүүчү чоңдук.
Суунун басымы. Газдын басымы.
- 2. Бир заттын экинчи бир заттан болгон көптүгү, артыкчылыгы. Күчү басым келди.
- 3. грам. Сөздүн бир муунунун башка муундарга караганда көтөрүңкү айтылышы.
♦
Бармак басым — кичинекей, бармак ордундай.
accent ‘эксэнт;
emphasis ‘эмфэсис;
pressure ‘прэшэ;
stress стрэс
басым (лингв.)
басым борбору
басым (упайда чүкө бир
басым)
давление (физиол.)давление
БАСЫМ — кеп бирдиктеринин бир бөлүгүнүн күчтүү сезим менен айтылышы. Сөздөгү Б. (сөз ичинде), кептеги Б. (кайсы бир ойго түшкөн Б.) жана логикалык Б. (сүйлөмдөгү бир сөзгө түшмө Б.) болуп бөлүнөт. Эпосто көркөм каражат катары мунун акыркы экөө кеңири жолугат: «Алтын курбу доолду Даң дедире салганы» (Сагымбай Орозбаков, 3. 138); «Атсыз келген чорого Аркар аяк, жез билек Ат мингизди зор Манас» (Саякбай Каралаев, 1. 196). «Манас» эпосунун аткарылыш обонунун да ар бир манасчыга тиешелүү өзгөчөлүгү бар. Манасчы ырды айтуу ыкмасына жараша муундарга, сөздөргө, кээде бир нече сүйлөмгө да өзгөчө В. берип айтат. Бул, албетте, кайсы бир ойдун же сөздүн окуяга тиешелүүлүгүн, мааниси зор экенин билдирет, к. Манастын обону.
1. Нерсенин үстүңкү бетине аракет кылуучу күчтүн ошол беттин аянтына болгон катышы аркылуу өлчөлүүчү чоңдук, кысым. Атмосфералык басым. 2. Бир нерсенин экинчи нерсеге караганда көптүгү, артыкчылыгы, басымдуулугу. Күчү басым келди. 3. Упай оюнунда атып алынган чүкөлөрдүн ойноп жаткан кишиге өтүүчү үч чүкөдөн турган тобу. Отуз басым чүкөнүн он беш басымын ажыратып алуу керек эле. Бир басымдан кемиди. 4. Сөздүн составындагы муундун өзгөчө күч менен айтылышы, ошол муундагы ундүүнүн башкаларга караганда көтөрүңкү үн менен айтылышы.
1. преобладающий, подавляющий;
басындуу көпчүлүк подавляющее большинство;
2. грам. ударный, находящийся под ударением.
сын. 1. Көбүрөөк, артыгыраак, көптүгү, артык экендиги менен езгөчөлөнгөн; салмактуу.
2. грам. Басым түшкөн (сөз муунуна карата).
1. Саны, көптүгү жагынан бир кыйла артык, көбүрөөк. Басымдуу көпчүлүк. || Артыкчылыгы бар. Төмөнкү айылдан чыккан балбан күчү басымдуу экендигин көрсөттү. 2. Басым күчү бар. Эки атмосфералык басымдуу күч.
превосходство;
басымдуулук кыл- превзойти, пересилить кого-л.
(үстөмдүк) кылган predominant при’доминэнт
(үстөмдүк) кыл- predominate при’доминэйт;
prevail при’вэйл
басымдуулук, басымдуу¬лугу, басымдуулукка
давление (параметр)монополия
1. Саны, көптүгү, күчү ж. б. жагынан болгон артыкчылык. Курулуш иштеринде жаштар басымдуулук кылат. 2. Басым менен өлчөнгөн күч. Атмосфералык басымдуулук. Газдын басымдуулугу.
диктовать (оказывать давление)
басымдык, басымдыгы,
басымдыкка
Accent Process (proper noun)
A SmartArt graphic layout used to show a progression, a timeline, or sequential steps in a task, process, or workflow. Works well for illustrating both Level 1 and Level 2 text.
грамм. Басым түшпөгөн. Басымсыз муун.
изнасиловаиие;
басымча кыл- то же, что басымчала-.
Күч көрсөткөн зордук. Басымча кылуу.
басымчала этишинин кыймыл атоочу.
басымчылык, басымчылыгы, басымчылыкка,