келте I
тиф;
бөртмө келте сыпной тиф.
келте II
ир.
короткий;
өзү мынча чоң туруп, куйругунун келтеси стих. (верблюд) сам такой большой, (а) хвост у него (смотри, какой) короткий;
келте чарым или келте чам южн. [кәлтә] подмётка;
келте тай южн. [кәлтә тай] двухлетний жеребёнок;
келте тил южн. [кәлтә тил] то же, что сөзгө чоркок (см. чоркок).
келте III
(в эпосе) род старинного ружья;
Ак келте (или Аккелте) название ружья богатыря Манаса;
сур келте название ружья.
I зат. мед. Тиф оорусунун бардык түрлөрүнүн жалпы аты.
КЕЛТЕ II зат. Эски мылтыктардын бир түрү. Ак келте. Кара келте.
КЕЛТЕ III сын. Кыска, чолок. Чынар жашын адамзатка берсечи, Бул табият келте кылып ченебей (Аалы).
келте (кыска)
келте боз (фольк.)
келте тил (тили кыска)
(диал.)
Тиф оорусунун бардык түрлөрүнүн жалпы аты. Келте оорусу.
Эски мылтыктын бир түрү. Ак келте. Боз келте. Кара келте. Бараңдын үнү зыркырап, Келтенин үнү чыркырап («Манас»). Келтенин огу кеспеген, Бараңдың огу батпаган («Сейтек»).
Кыска, чолок, кичине. Келте бакай, төө өркөч, Жүнү таза кундуздай (Осмонкул). Көк жон, келте куйрук дөбөт карышкыр ыркырап койду (Токомбаев). Өмүрүн келте бергенби (Токтогул).
Бүркүттүн бир түрү. Келте боз салсаң кен кылат, Бар шайманың тең кылат (Каралаев).
1. укоротиться, стать коротким;
2. наклониться на одну сторону (напр. о неправильно поставленном котле, о тарелке, чашке);
3. перен. стать скромным, застенчивым.
келтей-, келтеет, келтейүү
1. Кыскаруу, чолок тартуу, келте көрүнүү. 2. Бир жагын көздөй кыйшайып калуу, кыйшык болуу, кыйшаюу. Чапаны шөлбүрөп, суу этек жагына сарыгып, келтейип кеткен (Байтемиров). 3. өт. Ийменүү, ыйба кылуу, тартынуу. Кайнага калтайбаса, келин келтейбейт (макал).
келтей этишинин аркылуу мамилеси.
келтей этишинин кыймыл атоочу.
ир.
то же, что калтек;
келтек же- быть побитым палкой; быть побитым;
келтек жегиз- бить палкой; бить.
зат. Таяк, союл. Көкө.. узундугу төш жарымча эки келтек жасады (Касымбеков).
келтек ( таяк) (диал.)
келтек балыктар (зоол.)
келтек жеш (таяк жеш)
(диал.)
Таяк, союл. Жөө-жалаң чыйыр кууп, келтеги менен как сайгылап калган кез (Касымбеков). Келтек жейсиң жонго дейт.
этиш. Уруу, сабоо, таяктоо. Рыскулбек датка балдары Кедейлерди келтектеп, Далайдын башын кандады (Токтогул).
Таяктоо, таяк менен уруу, сабоо. Келтектеп жатып койдура албаган адатын эми ата-энеси тыя алгыдай эмес («Ала-Тоо»).
келтекте этишинин кыймыл атоочу.
то же, что келте чам (см. келте II).
1. куртка-безрукавка;
2. южн. фуфайка.
диал. Жеңи жок тигилген күрмө, сырт кийим.