подражательное слово, выражающее резкое движение;
бүткөн бою желт этти всё тело его содрогнулось.
ЖЕЛТАМАН — Эштектин байгеге чапкан күлүгү. Манастын төрөлүшүнө арналган тойдо байгеге чабылат (Сагымбай Орозбаков, 1. 81, 83).
несов.
1. (становиться жёлтым) саргаруу, саргаюу;
листья уже желтеют жалбырактар саргара баштады;
2. (виднеться - о жёлтом) саргарып көрүнүү;
вдали желтела пшеница буудай алыстан саргарып көрүндү.
ж.
саргыч, саргылт, саргыч түс;
с желтизной сарысы бар.
ЖЕЛТИЙБЕС — эпизоддук кейипкер. Эсенкандын атайын тапшырмасы менен Манасты өлтүрүү үчүн кытайдан келген Көзкамандардын бири. Алооке кыргыздарды чапканда сүрүлүп кетип, калмак болуп калган. Түбү Манастын аталаш тууганы. Манаска алдап уу бергенден кийин аны өлдү деп, ордосун талап алышып кытайга кетип баратышканда аркасынан кууп жеткен кырк чоронун колунан өлөт (Курама варианты, 1. 267 — 292; Саякбай Каралаев, «Семетей», 1. 189—210).
несов. что
саргартуу, сарыга боёо, саргыч тарттыруу.
к. полоз желтобрюхий, уюк Полозы настоящие.
(анат.) сары так; көздүн тордомо челиндеги сары так.
(морф.) сары нерсе; Грааф исиркеги жарылгандан кийин, энелик бездин ошол жерине өсүп чыккан сары бүдүр.
м.
желток яйца жумуртканын сарысы.
(цит.) саргыч; жумуртканын сарысы; айбандардын энелик клеткаларындагы аш болумдуу заттар.
(Cottocomephorus grewingki) сары канат; Байкалдагы букачар балыктардын бир түрү.
(Plagiognathops) сары сүзгүчтүүлөр; каңылтыр балыктардын бир уруусу, буларга желтопер мелкочешуйный (Р. microlepis) — майда түрпүлүү сары сүзгүч кирет.
к. желтопузик, уюк Желтопузики.
(Ophisaurus) сары жыландар; буггары жок, жылан сымалдуу кескелдириктердин бир уруусу, желтопузик (О. apodus) — сары жылан деген түрү белгилүү.
~, ай, -ое
1. (о птенцах) сары ооздуу (мис. балапан);
2. перен. разг. тажрыйбасыз, такшалбаган жаш (адам); боз баш;
желторотый юнец боз баш бала.
(Seriola) сары куйруктар; ставрида балыктарынын бир уруусу, булардын өкүлдөрү катары желтохвост кубинский (Ocyurus chrysurus) — Куба сары куйругу, ж. пятилучевый (Seriola quinqueradiata) — беш нурдуу сары куйрук ж. б. белгилүү.
саргыч масса; түйүлдүккө аш катары жаралган зат.
(цит.) саргыч чели; жумуртканын сары затынын сыртындагы чел.
(цит.) саргыч баштыгы; кээ бир айбандардын түйүлдүгүнүн ичеги-карын ортонку бөлүмүнүн урчугу, мында азык сары заттар жатат.
(цит.) саргыч түтүкчө, саргычты алып келүүчү түтүк.
(Elopichthys bambusa) сары жаак; каңылтыр балыктардын бир түрү.
(бол.) сарык; 1. оорунун аты; 2. боордун же кандын дарттанышында пайда болгон белги.
(Colias myrmidone) сары көпөлөк; Европадагы күндүзгү көпөлөктөрдүн бир түрү.
~, ая, -ое
желтуха-га т.; сары оорулуу.