желпиниш I
и. д. от желпин-
возбуждение, сильное желание, стремление;
ылдам кадам - эпкин иш, зуулдаган желпиниш стих. быстрый шаг - ударная работа, стремительный бег.
желпиниш II
1. столкновение; встреча;
2. (чаще жердин түбү желпиниш или жер тугөнгөн желпиниш) край света, неизведанный страшный край (в эпосе, в сказках);
3. запад;
желпиниш менен күн чыгыш - өзүм чапкан жол эле фольк. запад и восток - это дорога, которую я сам проложил.
желпиниш- III
взаимн. от желпин-.

желпиниш

ЖЕЛПИНИШ — топоним. Эпосто күн батыш тагы жердин түгөнгөн чеги, бүтүшү:
Жер урунту Желпиниш
Ага кирип кетерсиң.
Канаты бардан жин жүрөт,
Кайраты бардан пил жүрөт
Андан бөлөк ким жүрөт? (Сагымбай Орозбаков, 3. 93)
— делип, жин-пери дөө сыяктуу жомоктук жандыктын жери катары сүрөттөлөт. Ж. барган жанды аман койбогон бороон-чапкын, шамалдын мекени, же түшкөн адам кайра чыга албаган туңгуюк маанисинде да айтылат. Сагымбай Орозбаковдун вариантында Ж. жетимурук деген мифтик элдин мекендеген жери, мифтик өлкө. «Жердин түбү Желпиништи жердеген Жаман элдин ээсине, Жарманас деген дөөсүнө» Манас карындашы Кардыгачты күйөөгө берет (Саякбай Каралаев, «Семетей», 1. 259—279).