~: деңге мас (или деңгемас)
1) под хмельком, пьяненький;
2) перен. обессилевший, расслабленный;
такыр уктабай, уйкуга деңгемас болуп калган он совсем не спал, ослабел, и его клонило ко сну.
деңге: деңге мас (чала мас)
Мас. Такыр уктабай уйкуга деңгемас болуп калган.
деңгел I
в разн. знач. уровень;
маданий деңгел культурный уровень;
деңиз деңгелинен над уровнем моря;
деңгел тушунда как раз напротив;
так деңгел тушуна келгенде когда он подошёл и предстал перед ним.
деңгел II
ир. южн.
то же, что чикит.
деңгелдеш I
равный;
экөөнүн күчү деңгелдеш они силами равны.
деңгелдеш- II
соперничать, равняться с кем-чем-л;
асман менен деңгелдешкен учсуз тоо беспредельные горы, соперничающие с небом.
Акыл-эсин анча жоготпой, элдир-селдир эсине келип турган абалда болуу.
Акыл-эсин анча жоготпой, элдир-селдир эсине келип турган абалда болуу.
ир. этн.
(ср. жоро I, шерне, үлүш)
угощение в складчину, для которого покупается овца.
зат. Чогулган адамдардын чыгымын тең төлөп, майда жандык (кой же эчки) союп уюштурган тамагы. Жайлай сааган бир эчкилүү дыйкандын бир улагын деңгенеге союшат (Осмонкул).
1. Уюшуп ортого акча чогултуп, ага мал (көбүнчө кой, козу) сатып алып союп, жеген эт, шерине. Кой союшуп эт жеген, Деңгенеге кызыккан (Молдо Кылыч). Деңгене болуп ит-кушка, Денесин катар паана жок («Эл адабияты»). Кезектешип мал союп, анын этин уюшкандар үй-үйүнө бөлүп кетүүнү да деңгене дейт. 2. Оозу кууш, түбү терең тоголок казан. Деңгенедей башы бар.
Базарда козу союп бышырып, жиликтеп табак-табак кылып сатып алчу бышылуу тамак. Кербен сарайда деңгене козу жеп отуруп, базарчылап кетишчү (Абакиров).