демилге, дебилге
порыв; старание, усилие; инициатива;
эмгектик демилге трудовой порыв;
жакшы эле дебилге кылды эле, болбой калды он как следует постарался, но из этого ничего не вышло.
зат. Белгилүү бир иштин башталышына, колго алынышына же аткарылышына багытталган аракет, дем, чечкиндүүлүк. Бул демилгени селолук жаштардын бардыгы жан-дили менен колдошкон («Советтик Кыргызстан»). Жаштар көтөргөн жакшы демилгелерди ар дайым колдоп туруу керек («Ленинчил жаш»).
1. Белгилүү бир иштин, аракеттин, саамалыктын башталышына, колго алынышына же аткарылышына багытталган жол, баштаган аракет, дем берген күч. Кеп жолдо эмес, кеп демилгеде,– деп Зулай сөзгө кирди (Байтемиров). Ыракмат, кайраттуу энелер, сиздердин демилге бизге күч кошот (Сыдыкбеков). 2. Пайдалуу жаңы сунуш, жаңыдан башталган саамалык иш, чара. Чогулушта Мамбеткулдун демилгесин талкуулайлы (Каимов). Башкарма менин демилгеме ыраазы болуп, ошо замат мактоого ала кетти (Таштемиров).
демилгеле-, дебилгеле-
проявлять желание, стремиться.
Демилге көтөрүү, демилге берүү, дем берип кайраттандыруу. Күч-кубаттын жетишинче демилгелеп жемиш багын өнүктүрөбүз (Сыдыкбеков).
инициативный, проявляющий инициативу;
өз демилгелүү коллектив коллектив самодеятельности;
өз демилгелүү коллективдин спектаклдери спектакли коллектива самодеятельности.
сын. Демилгечил, демилгеси бар. Демилгелүү жаштар.
Демилгеси бар, дем берген аракети бар. Ошол социалисттик чарбаны өз колу менен өстүргөн демилгелүү директор Шамбеттен жөн-жайды укту.
инициативное информирование
Дем бере албаган, активдүү эмес, иштин кызуу жүрүшүнө же өтүшүнө ынтызар эмес. Демилгесиз жетекчи. Демилгесиз аракет.
инициатор, застрельщик, зачинатель;
мелдештин демилгечилери инициаторы соревнования.
зат. Демилге көрсөтүүчү, демилге көтөрүүчү, белгилүү бир ишти баштоочу. Ар бир кызылчаны адилет иштеген демилгечи болсо, колхозубуз жеңишке ээ болору талашсыз (Жантөшев). Бул ишке Ташбай аке да демилгечи болду (Сыдыкбеков).
Демилге көтөрүүчү, дем берүүчү, белгилүү бир ишти баштоочу. Заводдогу бул эки бригада өз ишканасындагы коммунисттик кыймылдын демилгечилери («Кыргызстан аялдары»). Ар бир кызылчачы адилет иштеген демилгечи болсо, колхозубуз жеңишке ээ болору талашсыз (Жантөшев).