ар.
1. скупой, жадный; скряга, стяжатель;
пайдаңызды көп карап, бакыл болбо өзүңүз стих. сильно стремясь к наживе, не будь жадным;
бакылга башым бийлетпей, март кордугун көрөйүн фольк. чем подчиняться скупцу, лучше испытать поношение от щедрого;
ичпей, жебей, бакыл бол; бай болбосоң маа кел погов. шутл. не пей, не ешь - будь скупым; если не разбогатеешь, приходи ко мне (я отвечаю);
бир-бириңерге кайрымдуу болгула, бакыл болбо будьте друг к другу отзывчивы, не будьте скупыми;
2. (о человеке) рачительный, расчётливый, хозяйственный.
зат. Сараң, катуу баш, битир, бите карын. Байдын түбү сүткор бакыл (Тоголок Молдо). Адамда сендей бакыл жок, как баш («Эр Төштүк»).
Сараң, ичи тар, дүйнөкор кунарсыз. Бакылдык кылып көп малга, Кара нээт Жакыбың («Манас» С. К.). Баладан малды жуук көргөн, Бакыл киши экенсиң («Манас»).
бакыла-, бакала- (байка-)
Байкоо, баамдоо, көз салуу. Баятан бери нарыраакта көрүнбөй бакылап турган Чоро мурчуюп басып келди (Касымбеков).
горланить;
бакылдаган горластый, крикливый;
бакылдаган текени суу кечкенде көрөрмүн погов. горластого козла посмотрю, когда он через воду будет переправляться;
кернейдин үнү бакылдап, сурнайдын үнү такылдап фольк. карнай (букв. звук карная) ревёт, зурна (букв. звук зурны) заливается.
этиш. Үнүн бийик чыгарып, бак-бак этүү. Бакылдаган текени суу кечкенде көрөрмүн (макал). Сөз тыңшаган бири жок, Барлыгы чечен бакылдап (Шүкүрбеков).
Бак-бак этип сүйлөө, үнүн катуу чыгаруу. Сөз тыңшаган бири жок, Бардыгы чечен бакылдап (Шүкүрбеков).
1. громкие разговоры, болтовня;
бакылдагы басылбайт болтовня его не прекращается;
2. крикун;
аладуңган чыйпылдак, эчки маарак бакылдак стих. сорокопут - пискун, бекас - крикун.
зат. Жаагын жанып, сөздү көп жана катуу сүйлөгөн адам.
Бакылдап көп сүйлөгөн, сүйлөөк, же бак-бак үн чыгаруучу. Тынбай сүйлөгөн бакылдактын бири. || Бак-бак эткен үн чыгарган, бак-бак эткен дабыш. Бермет тараптан чыккан бакылдактан улам кебим бузулду,– деди Жакып («Ала-Тоо»). Жаңжалдашып, ушак сүйлөп, бакылдакты салышчу (Токомбаев).
бакылдактык, бакылдактыгы, бакылдактыкка
бакылда этишинин аркылуу мамилеси.
бакылда этишинин аркылуу мамилеси. Бакылдатып сүйлөтүп коюу.
бакылда этишинин кош мамилеси.
взаимн. от бакылда-;
өз ара бакылдашып, жайдары мүнөз менен сүйлөшүп жүрүшөт они между собой оживлённо, откровенно разговаривают.
бакылда этишинин кыймыл атоочу.
бакылда этишинин кыймыл атоочу. Тынымсыз бакылдоо. Көпкө бакылдоо.
скупость, скряжничество, стяжательство.
бакылоо, бакалоо (байкоо)
бакыла этишинин кыймыл атоочу. Көңүл салып бакылоо. Көпкө бакылоо.
Көзөмөлдөөчү, текшерип туруучу. Анысы аз келгенсип бакылоочу, ченчи орус төрөлөрүндөй жайкысын жайлоодо (Абакиров).