айда этишинин туюк мамилеси.

страд. от айда-;
айдалган жер вспаханная земля.
айдала- кричать "айда-айда!";
малды айдалап да кыйкырган киши жок нет (не слышно) никого, кто бы окрикивал стадо (т.е. нет признаков присутствия человека);
айдалаган үн чыкты послышался крик "айда!" (видимо, кто-то окрикивает стадо).

айдал-

айда I этишинин туюк мамилеси. Айдалган мал күн бата ашууну шыкап чыга келди (Убукеев). Каршылык менен кармалып Калкымдан кеттим айдалып (Токтогул).

айда II этишинин туюк мамилеси. Ал эрме чөл бүгүн жашыл, Кендир, пахта айдалып (Бөкөнбаев). Трактор, соко майлансын, Токтолбой эгин айдалсын (Осмонкул).

айдала

то же, что айталаа (см. талаа 1);
муңдуу жетим, жесирлер айдалаадан кезигип фольк. горькие сироты и вдовы повстречались в бескрайней степи.

невозделанная земля

перемещенные лица

айдалуу I
и. д. от айдал-;
талаалар өз убагында айдалууга тийиш поля должны быть вспаханы своевременно.
абдалуу II
1. гонимый; то, что или тот, кого гонят;
айдалуу малыбыз наш скот (скот, который мы гоним);
2. (о земле) вспаханный, обработанный;
балаң пайдалуу болсо, аштыгың айдалуу погов. если твой сын хороший (букв. прибыльный), твоя нива обработана.

I сын. Айдоодогу, айдалып бара жаткан. Айдалуу мал.
АЙДАЛУУ II сын. Айдалган, айдалып себилген, айдалып коюлган. Балаң пайдалуу болсо, аштыгың айдалуу (макал).

айдалуу (айдалган) (а.)

айдалуу (к. а.)

айдалып, себилип бүткөн, айдалган. Айдалуу эгин. Балаң пайдалуу болсо, аштыгың айдалуу (макал).

1. тот, кому предстоит изгнание, преследование;
2. подлежащий вспашке;
айдалуучу жерлер земли, подлежащие вспашке, обработке; пахотные земли.

arable ‘эрэбл

айдалуучу (а.) (айдалучу
эмес)

айдалчу (ө. ч.)

то же, что ай далы (см. далы 2).

айдалы

возвр. от айдал-;
буудай айдалынды пшеница посеяна.

АЙДАЛЫП КЕТКЕН КИШИЛЕР – аргандай оор жумуштарга пайдалануу үчүн Экинчи дүйнөлүк согуш маалында гитлерчилер жана анын колбалдары тарабынан басылып алынган аймактардан күч менен алынып кеткен адамдар. Согуш бүткөндөн кийин СССР бир катар мамлекеттер менен советтик жарандарды репатриациялоо жөнүндөгү келишимдерди түзгөн. Качкындардын статусу жөнүндөгү 1961-жылкы Конвенцияда «А. к. к.» деген аталгы кездешпейт. Ошого карабастан, акыркы жылдары Качкындар иши боюнча БУУнун Жогорку комиссар башкармалыгы туруктуу жашаган жеринен мажбурлап көчүрүлгөн же таштап кетүүгө аргасыз болгон, бирок ошол эле мамлекеттин аймагында калып, маңызы боюнча ички качкынга айланган адамдарды белгилөө максатында өз иш-тажырыйбасында колдоно баштады.

Перемещенные лица