күлдүр I грохот; күлдүр мамай или күлдүр мамай мылтык (в эпосе) огромное (букв. грохающее) ружьё; күлдүр мамай мылтыкты күлдүрөтө атыптыр фольк. из огромного ружья он с грохотом выстрелил; күлдүр-шалдыр см.шалдыр. күлдүр- II понуд. откүл- IV смешить; душманымды күлдүрдүң, ошонуң жакшы кеп беле? фольк. ты рассмешил (т.е. обрадовал) моего врага, разве это хорошо? өлгөндү күлдүргөн такой, который даже мёртвого рассмешит.
сын. Адамды күлдүргөнгө шыктуу, куудул, шайыр. Токтогул өтө куудул [комик], күлдүргүч болгон (Бөкөнбаев). Мүлдө кыргыз жеринде Күлдүргүч сендей жок эле (Осмонкул).
күл V этишинин аркылуу мамилеси. Бригадир Мукаштын айткан кеби олтургандарды күлдүрдү (Сыдыкбеков). Мурат агай түштөнгөнү чогулганда баарыбызды күлдүрүп тамашаларынан айтып берет.
Күлдүрөгөн, күлдүрттөп чыккан дабышты билдирүүдө колдонулат. Паровоз така-така, күлдүр-күлдүр, Тынымсыз кетип барат күндүр-түндүр (Абдыраманов). Батийна күлдүр-күлдүр саба бышып турган (Сыдыкбеков).
1. Күндүн күркүрөшү, чагылган түшкөндөгү катуу дабыштын чыгышы. 2. өт. Добушу өтө катуу чыккан, алыска тийген милтелүү чоң мылтык, замбирек. Күлдүр мамай мылтыкты, Күркүрөтө аттырды («Манас» С. О.).
күлдүү I то же, чтогүлдүү; күлдүү бадам 1) разноцветный и с переливами; күлдүү бадам чапан яркий халат переливающихся оттенков; 2) название масти лошади. күлдүү II содержащий в себе золу; тех. зольный; күлдүү көмүр зольный уголь; күлдүү күчүк см.күчүк.
Майда-барат нерселер менен алышып, үйдөн чыга албаган, күйпүл ала болуп абдан жүдөгөн, ындыны өчкөн деген мааниде. Кээ бир наадандар жаш кыздаргаүйлөнөрзамат аларды эч жакка чыгарбастан, үйлөрүнө камап, күлдүү күчүк кылышат («Ала-Тоо»).
Майда-барат нерселер менен алышып, үйдөн чыга албаган, күйпүл ала болуп абдан жүдөгөн, ындыны өчкөн деген мааниде. Кээ бир наадандар жаш кыздарга үйлөнөр замат аларды эч жакка чыгарбастан, үйлөрүнө камап, күлдүү күчүк кылышат («Ала-Тоо»).
Көмүрдүн же башка нерсенин күйгөндөн кийин күлгө айлануу, канчалык даражада күл болуп майдаланып кетүү касиети. Көмүрдүн күлдүүлүк нормасы. Жыйырма пайыз күлдүүлүктөгү көмүр.