1. ненормальный, помешанный; юродивый;
2. (или делбе чөп) название ядовитого травянистого растения;
делбе сүт южн. молозиво (молоко, появляющееся у женщин сразу после родов).
зат. 1. Жээликтирме, жин оору.
2. өт. Келесоо чалыш, жинди чалыш.
делбе (оору)
делбе сүт (ууз) (диал.)
Желикме дарт, ээликтирүүчү оору. Делбе кылып жылкысын, Кыйла малын кырдырып («Манас»).
аңч. Куш, бүркүт табына келгенде, салуу үчүн жулунуу.
Кандайдыр бир нерсенин делпилдеген көрүнүшүн, далдактап желпилдегенин же калдалактап калдаңдап шашылган аракетти билдирүүдө колдонулат Сабашуунун дабыраган дабышы астында кара көрпө тебетейлер тегеренип, ак калпактар делбек эте учуп түшөт (Осмоналиев).
этиш. 1. Желпилдөө (этек-жең же башка нерселер жөнүндө). Шашкансып Андрейдин шинелинин этеги желге делбектейт (Сасыкбаев).
2. Энтеңдеп, шашкалактап жүгүрүү, жээлигүү. Бүбүш делбектеп короодон чуркап чыкты («Ала-Тоо»).
1. Далдактоо, калдактап желпилдеген көрүнүштө болуу, делбек-делбек этүү. Андрейдин шинелинин этеги желге делбектейт (Сасыкбаев). 2. Калдаңдап шашкалактаган абалда болуу, шашып-бушуп жеңил кыймылдоо. Бүбүш делбектеп короодон чуркап чыкты («Ала-Тоо).
делбекте этишинин аркылуу мамилеси.
делбекте этишинин аркылуу мамилеси. Этек-жеңин делбектетпей, курчан белиңди («Ала-Тоо»).
делбекте этишинин кыймыл атоочу.
делбекте этишинин кыймыл атоочу
делбекте менен бирдей. Каапылестен ок жаңылып кетеби деп, делбелектеп кетип бара жатам (Элебаев).
этиш. Ээлигүү, жээлигүү, делбе болуп кетүү. Бул келишиңизге жүрөгүм элеп-желеп, бир жакшы сөз уккандай делбеленем (Каимов).
стать ненормальным, юродствовать.
делбелен-, делбеленбе-,
делбеленген
1. Делбе болуу. Олуя делбеленип этек-жеңи делбиреп, учууга даярданып калгандай туюлду (Токомбаев). 2. Ээлигүү, алеп-желеп болуу, калдалаңдап чебелектөө. Старчын жемин көргөн күйкөгө делбелене түштү (Каимов).
делбелен этишинин аркылуу мамилеси. Кандай бозой басып келет, Делбелентип жаш жанды (Бөкөнбаев).
делбелен этишинин кыймыл атоочу.
делбелен этишинин кыймыл атоочу.
1. то же, что делбелекте-;
жүгүрүп келдиң атайы, жүрөгүң сүйүп, делбеңдеп фольк. ты прибежал сюда торопясь, потому что сердце твоё полюбило;
2. болтаться, трепаться;
бир киши келди эрбеңдеп, атек-жеңи делбеңдеп стих. подошёл маленький (см. эрбеңде-) человек, полы и рукава у него болтаются.
делбекте менен бирдей. Этек-жеңи делбеңдеп, Келер менен кеп айтат (Токомбаев).
Делбе. Алеп-желеп болуп делбеленген же шашкалаңдап калдаңдаган абал. Күү табуу жана чертүү өнөрүнө кумарлануу – комузчуну делбетап кылган сыйкырдуу күч ушул (Каимов).
Жапайы чыгуучу уулуу чөп.