этиш. Самоо, абдан каалоо, ынтызар болуу. Окууга дегдеп калдым. Дегдеп барат Курманбек, Тажиктин элин аралап («Курманбек»).
сильно желать;
окууга дегдеп калдым я возгорелся желанием учиться;
бул Алмамбет келгени казактын журту дегдеди фольк. когда (богатырь) Алмамбет прибыл, казахский народ горел желанием (посмотреть его).
Самоо, эңсөө, абдан каалоо, ынтызар болуу. Биз – эмгекчил, эмгек десе дегдеген (Калык). Оюнду дегдеген кыз-келин, уландар бая эле чогулган (Жантөшев). Үчөөнүн кыялдары калкып, Фрунзени, институтту дегдешти (Бейшеналиев).
дегдег (кыйкырык) (диал.)
дегдеңде менен бирдей. Жыңайлак, жылаңбаш дегдектеп жүргөн балдар да жок эмес (Сасыкбаев).
возвр. от дегде-;
көңүл дегделет сердце загорается желанием.
~: дегдең-дегдең эт- то же, что дегдепде-.
этиш. Шашып, ашыгып жүгүрүү, энтеңдөө. Анархан дегдеңдеп жүрүп отуруп, бир жерге келгенде, тура калды (Жантөшев).
делать торопливые, растерянные движения;
эл камап калса сыртыңдан, шашып жүрбө, дегдеңдеп фольк. если вокруг тебя люди, ты не мечись в растерянности.
Шашкалактап, энтеңдеп жүрүү, дегдең-дегдең этүү. Анаркан дегдеңдеп отуруп бир жерге келгенде тура калды (Жантөшев). Эл камап калса сыртыңдан, Шашып жүрбө дегдеңдеп («Олжобай менен Кишимжан»).
Энтеңдеп дегдектеген, шашкалактап энтелеген абалды билдирүүдө колдонулат.
дегдеңде этишинин аркылуу мамилеси.
понуд. от дегдеңде-;
аны дегдеңдетип сүйрөп келди его приволокли, подталкивая в спину; его приволокли силой;
экөөнү тең токмоктун алдына алышып, дегдеңдетип жетелеп олтурушуп их обоих взяли в дубьё и вели, подталкивая.
дегдеңде этишинин аркылуу мамилеси. Куду тебетейди тегереткенсип, бороондун күчү кичинекей кызды дегдеңдетти (Сыдыкбеков).
дегдеңде этишинин кыймыл атоочу.
дегдеңде этишинин кыймыл атоочу.
дегде этишинин аркылуу мамилеси.
понуд. от дегде-
вызывать сильное желание;
жүрөк дегдет- или көңүл дегдет- возбудить желание;
жүрөгүмдү дегдетип, жүрөлү дейсиң калышпай фольк. возбудив сердце моё желанием, ты говоришь "будем неразлучны".
дегде этишинин аркылуу мамилеси. Бул жер малга жагымдуу дүйүм чөптөрү менен ар качан малчыларды дегдетет (Каимов).
южн.
крик, гвалт, переполох.
взаимн. от дегде-;
тамашаны көрүүгө дегдешип, тегеректеги айылдардан эл көп келди желая посмотреть на увеселение, из окрестных аулов пришло много народа.