уй

Азыркы түрк тилдеринин ичинен алтай жана кыргыз тилдеринде гана уй сөзү колдонулат, башка түрк тилдери сыгыр, инек сөздөрүн пайдаланат. Байыркы түрк тилинде уд болуп айтылат (ДТС 1969:605). Өз учурунда байыркы түрктөр уд сөзүн шумер тилиндеги гуд сөзүнөн кабыл алган (Мусаев 1975:55). Кыргыз жана алтай тилинде байыркы түркчө уд сөзүнүн д тыбышы й тыбышына өтүп, уй түрүнө келген (Сейдакматов 1988 :234). Кыргыз тилинин түштүк-батыш диалектисинде сыйыр сөзү да колдонулат: «он эки төө он жылкы, тогуз сыйыр беш эчки, жарым коён үч түлкү, таппай калсаӊ чоӊ күлкү (таб. аты аталган жаныбарлардын курсак ичинде тукумун көтөрүп жүрүү мөөнөтү)» (Мукамбаев 2009:839). Мындан тышкары инек сөзү да айрым жерлерде колдонулары К.Юдахиндин «Кыргызча-орусча сөздүгүндө» белгиленген: «инек (в некоторых местах) то же, что уй; букада кайын жок, инекте төркүн жок погов. у быка нет шурина, а у коровы – родни (см. төркүн); инек уй корова старше трёх лет; инек топоз корова яка старше трёх лет» (Юдахин 1965:301). «Манас» эпосунда бул сөздүн арапча «бакар» деген варианты да кездешет: «Эки жүз бакар салышар, Эки жүзүн тим койбой, Түрлөп айтып калыӊар» («Манас»). Ал эми уйду чакырганда, индоевропа тилдериндеги аты менен чакырабыз: «оу-оу» < ир. гоу; англис. cow «уй».