бас
Толковый словарь кыргызского языка (1969)I зат. муз. Эркектин коңур чыккан жоон үнү; ушул үндө ырдаган ырчы.
БАС II пас I менен бирдей.
БАС III этиш. 1. Жүрүү, арымдоо. Узак жол бастык.
♦ Балапан басуу же жумуртка басуу— жөжө, балапан чыгаруу. Ийрилген көл ичинде аралдарга, Каздары каркылдашып балапан басып (Маликов). Бас-бас болуу; бас-бас кылуу — токтотуу, унчукпай калуу, жашыруу. Шекер бир жактан чаңырып чыкты. Бирок ак сакалы колун көтөрүп жаңсап.. аларды бас-бас кылды (Касымбеков). Чатакташкандар бас-бас болуп калышты.
БАС II пас I менен бирдей.
БАС III этиш. 1. Жүрүү, арымдоо. Узак жол бастык.
- 2. Каптоо, жайылуу, жайноо. Суу баскан жер. Жерге тийсе ыргалат, Жер бетин булут баскандай (Осмонкул).
- 3. Экинчи бир нерседен күчтүү келүү, басымдуу келүү. Шамал аркырап соккон сайын мотордун доошун басып кеткендей болот (Сыдыкбеков).
- 4. Каратуу, баш ийдирүү, Душманга бастырба. Душман элди, жерди басып алууну көздөйт.
- 5. Ныгыруу, үстүнөн ныктоо. Төбөсүнөн бекем басып, капкагын көтөрбөс кыл («Чалкан»).
- 6. Токтотуу. Ызакул колун көтөрүп, дуу-дууни басты (Бейшеналиев).
- 7. Басмадан чыгаруу; кагаз бетине жазуу, так түшүрүү. Китеп басып чыгаруу. Печать, штамп басуу.
♦ Балапан басуу же жумуртка басуу— жөжө, балапан чыгаруу. Ийрилген көл ичинде аралдарга, Каздары каркылдашып балапан басып (Маликов). Бас-бас болуу; бас-бас кылуу — токтотуу, унчукпай калуу, жашыруу. Шекер бир жактан чаңырып чыкты. Бирок ак сакалы колун көтөрүп жаңсап.. аларды бас-бас кылды (Касымбеков). Чатакташкандар бас-бас болуп калышты.