эже I
1. старшая сестра (независимо от степени родства: родная, двоюродная и т.д.);
эже кийгенди сиңди киет погов. то, что надевает старшая сестра, наденет и младшая;
аганы көрүп, ини өсөт; эжени туурап, сиңди өсөт погов. глядя на старшего брата, растёт младший брат; подражая старшей сестре, растёт младшая сестра;
кайын эже
1) свояченица (если она старше жены);
2) невестка (если она старше родственников мужа);
2. уст. старшая жена по отношению к младшей;
3. форма обращения к старшей женщине.
эже II
ар. уст. грам.
слог.
зат. 1. Өзү менен бир тууган же туугандык жакындыгы бар, өзүнөн улуу кыз же аял. Эже кийгенди сиңди киет (макал). Көздөй жакын эжебиз эле сиз болуп калдыңыз («Ала-Тоо»).
2. Өзүнөн улуу аялга, кызга кайрылганда айтылуучу сөз. Бактылуу баатыр эжем, Кайназарова Зууракан (Нуркамал).
1. Бир тууган же туугандык жакындыгы бар, жашы улуу кыз же аял. Эже кийгенди сиңди киет (макал). Эжени көрүп сиңди өсөт, аганы көрүп ини өсөт (макал). Көздөй жакын эжебиз эле сиз болуп калдыңыз («Ала-Тоо»). 2. Өзүнөн улуу аялга, кызга кайрылганда айтылуучу сөз. Бактылуу баатыр эжем, Кайназарова Зууракан (Нуркамал).
schoolmistress ‘скуулмистрис
(от эже I)
интимно-почтительная форма обращения к старшей женщине (так обычно обращаются учащиеся школ и вузов к преподавательнице; ср. агай);
эжекеме ишенип, эрсиз калдым погов. поверила я сестрице своей, да без мужа осталась;
эжеке, бээ саа название маленькой птички (связано с легендой о двух сёстрах, превратившихся в птичек; младшая в поисках старшей кричит: эжеке, бээ саа! сестрица, подои кобылицу!).
зат. Өзүнөн улуу аял же кыздарга (көбүнчө окуткан мугалимдерине) сылык, сыйлоо иретинде кайрылуунун формасы.
эжеке
эжеке бээ саа (канаттуу)
Өзүнөн улуу аял же кыздарга (көбүнчө окуткан мугалимдерине) сылык, сыйлоо иретинде кайрылуунун формасы.
то же, что эзел;
эжелден бери искони, с давних пор;
эжелде в отриц. обороте никогда;
эжелде эки кылбаймын оозуңдан чыккан сөзүңдү стих. я никогда не нарушу сказанного тобой слова (приказа, просьбы, наставления и т.п.).
этиш. Муун-муунга бөлүп окуу, шар окуй албоо. Алик жазууну эжелеп окуй баштады (Каимов).
эжеле- (лингв.), (эск.)
эжелеп окуу
эжеле- («эже» деп чакыр-)
1. Муун-муунга бөлүп окуу, шар окуй албоо. Алик жазууну эжелеп окуй баштады (Каимов). 2. Тактап, дааналап, керип-чоюп сүйлөө.
понуд. от эжеле-
заставить читать по складам.
~: эжели-сиңди или эжели-сиңдили (неправ. эжелүү-сиңдилүү) старшая и младшая сёстры.
эжели: эжели-сиңдили,
эжели-сиңди
то же, что эзелки;
эжелки душман исконный враг.
имеющий старшую сестру;
эжелүү кызга тон кайда, эчкилүү койго суу кайда? погов. где уж девице. (хорошая) одежда, когда есть старшая (всё готовится сначала для старшей); где овце вода, когда коза есть (коза раньше поспеет);
эжелүү-сиңдилүү см. эжели.
сын. Эжеси бар. Эжелүү кызга тон кайда, эчкилүү койго суу кайда (макал).
эжелүү
эжелүү-сиңдилүү (эже сиңдиси бар)
Эжеси бар. Эжелүү кызга тон кайда, эчкилүү койго суу кайда (макал).