ар.
понимание, разумение;
баамы терең жан человек с глубоким пониманием чего-л.;
баамы жетпейт у него понимания не хватает;
сөзүн баам кылып отур вникай в его слова;
баам кылып оку читать внимательно, понимая (прочитанное).
зат. Байкоо, түшүнүк, аңдоо, билүү. — Асаке, — деди Шатен, — чынын айтсам, бул күүгө баамым жетпей калды (Аалы).
Байкап билүүнүн натыйжасында келип чыккан белгилүү бир ой, түшүнүк, берилген баа. Менин өзүмдүн баамымда, ал макталып жүргөндөй эле бар (Абдумомунов). Асаке, – деди Шатен,– чынын айтсам, бул күүгө баамым жетпей калды, бул кандай күү? (Токомбаев).
этиш. Байкоо, түшүнүү, баам кылуу. Кексе кары баланын оюн баамдай койду (Касымбеков).
понимать, разуметь; догадываться, замечать;
арстан элең - андагын, айтканымды баамдагын фольк. ты ведь лев, (так) пойми, вникни в то, что я сказал;
"бир оңтойлуу го" деп, баамдаган жерде түнөп калышка туура келди ему пришлось заночевать на том месте, которое показалось (ему) удобным;
белегин берүүнү баамдай алган жок отдать подарок он не догадался.
Байкап билүү, баам кылуу, белгилүү бир ойго келүү. Калмураттын сүйлөөгө кубаты келбеди. Аны баамдай койгон Аманкул оор улутунду (Абдукаримов). Анын ачуусу келип, кыжыры кайнай турганын Алымкул өңүнөн эле баамдады (Абдумомунов).
Тез байкай билүүчү, баамдай билген, байкагыч, баамчыл. Баамдагыч адам. Баамдагыч болуу.
баамдагычтык, баамдагычтыгы
Тез байкай билүүчүлүк, баамдай билгендик, байкагычтык, баамчылдык. Баамдагычтык – жакшы сапат.
баамда этишинин аркылуу мамилеси.
баамда этишинин аркылуу мамилеси. Баамдатып үйрөтүү. Баамдатып коюу.
баамда этишинин кош мамилеси.
баамда этишинин кош мааниси. Баамдашып байкашуу. Баамдашып көрүү.
и. д. от баамда-
понимание, разумение.
баамда этишинин кыймыл атоочу.
баамда этишинин кыймыл атоочу. Мен анын кандай ырдап жатканын баамдоого чамам келген жок («Кыргызстан аялдары»).
сын. Байкагыч, баамдагыч. Атай комузду күүлөй баштаганда эле Оторбай анын колунун эптүүлүгүн баамдуу көзү менен карады (Каимов).
1. Байкагыч, сезгич, баамдагыч. Атай комузду күүлөй баштаганда эле, Оторбай анын колунун эптүүлүгүн баамдуу көзү менен карады (Каимов). 2. Жүйөлүү, баалуу, маанилүү. Баамдуу сөз. Баамдуу пикир.
Баамдабастан, кайдыгер, көңүл бөлбөстөн. Токтогул отургандарды баамсыз карап, кара күчкө жөтөлүп койду (Токомбаев).
Байкагыч, баамдагыч. Баамчыл Кадырбай азыр үйдө отуруп, тигил сыртта куда түшөбүз деп келгендердин ой-пикирлерин сезди (Сыдыкбеков).